'Nhà số 4' và hành trình 70 năm vun bồi những nhà văn - chiến sĩ

(CLO) Ngày 1/10, tại Hà Nội, Tạp chí Văn nghệ Quân đội phối hợp với Binh chủng Đặc công tổ chức hội thảo khoa học “70 năm Văn nghệ Quân đội: Hành trình của những nhà văn - chiến sĩ”.

Hội thảo hướng tới kỷ niệm 70 năm Tạp chí Văn nghệ Quân đội ra số đầu tiên vào tháng 1/1957. Sự kiện thu hút gần 200 đại biểu là các nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà phê bình, cán bộ, chiến sĩ cùng nhiều thế hệ tác giả từng gắn bó với văn chương quân đội.

Phát biểu khai mạc, Đại tá, nhà văn Phùng Văn Khai, Tổng Biên tập Tạp chí Văn nghệ Quân đội cho biết, hội thảo là dịp nhìn lại những dấu mốc quan trọng của tạp chí và đội ngũ nhà văn quân đội qua các thời kỳ; đồng thời tri ân những nhà văn lão thành, trong đó có nhiều người đã qua đời.

img-7426.jpg
Hội thảo "70 năm Văn nghệ Quân đội - Hành trình của những nhà văn chiến sĩ". Ảnh: Nguyễn Oanh

Theo Đại tá Phùng Văn Khai, chặng đường 70 năm cũng ghi dấu quá trình đội ngũ nhà văn quân đội vượt qua nhiều thử thách, rèn luyện bản lĩnh, trí tuệ và trách nhiệm của người cầm bút. Từ thực tiễn chiến đấu, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, nhiều nhà văn vừa cầm súng, vừa sáng tác, đưa trải nghiệm của người lính vào tác phẩm văn học.

Những đóng góp đó được ghi nhận qua nhiều danh hiệu, giải thưởng cao quý. Đến nay, 10 nhà văn của Văn nghệ Quân đội được đặt tên cho phố, đường hoặc trường học; 8 nhà văn được trao Giải thưởng Hồ Chí Minh và 32 nhà văn được trao Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật. Tạp chí Văn nghệ Quân đội được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; nhà văn, liệt sĩ Nguyễn Ngọc Tấn - Nguyễn Thi cũng được truy tặng danh hiệu này.

Thiếu tướng Nguyễn Quốc Duẩn, Bí thư Đảng ủy, Chính ủy Binh chủng Đặc công nhận định, các dấu mốc, chiến công và phẩm chất của bộ đội đặc công đã trở thành nguồn cảm hứng cho đội ngũ văn nghệ sĩ quân đội. Những tác phẩm văn học, nghệ thuật đồng hành với người chiến sĩ không chỉ bồi đắp đời sống tinh thần mà còn góp phần xây dựng bản lĩnh, ý chí và niềm tin trong thực hiện nhiệm vụ.

Sự phối hợp giữa Tạp chí Văn nghệ Quân đội và Binh chủng Đặc công cũng tạo thêm một hướng tiếp cận tại hội thảo. Một nhóm tham luận tập trung phân tích hình tượng người chiến sĩ đặc công trong văn chương, từ trí tuệ, bản lĩnh, khí phách, tình đồng đội đến sự hy sinh và khát vọng hòa bình; đồng thời làm rõ mối quan hệ giữa thực tiễn chiến đấu với hoạt động sáng tác.

“Nhà số 4” - nơi phát hiện và bồi dưỡng người viết

Một nội dung được các đại biểu dành nhiều sự quan tâm là vai trò của “Nhà số 4” - tên gọi thân thuộc của trụ sở Tạp chí Văn nghệ Quân đội tại số 4 Lý Nam Đế, Hà Nội.

Ra đời dưới sự chỉ đạo của Tổng cục Chính trị, trực tiếp là Đại tướng Nguyễn Chí Thanh, Tạp chí Văn nghệ Quân đội không chỉ là nơi đăng tải tác phẩm. Qua nhiều thập niên, “Nhà số 4” còn trở thành địa chỉ tập hợp đội ngũ sáng tác, tổ chức các cuộc thi, trại viết, phát hiện và bồi dưỡng những cây bút mới, đồng thời kết nối sáng tác với nghiên cứu, lý luận và phê bình văn học.

Nhiều cây bút đến với “Nhà số 4” từ một tác phẩm đầu tay, được các thế hệ đi trước đọc, góp ý, sửa chữa rồi từng bước trưởng thành. Không ít người dù không thuộc biên chế tòa soạn vẫn coi nơi đây là địa chỉ gần gũi trong đời văn của mình. Chính hoạt động biên tập, trao đổi nghề nghiệp cùng mối quan hệ giữa người viết với người viết đã hình thành nên một môi trường văn chương có khả năng phát hiện và nuôi dưỡng tài năng.

Từ không gian này, nhiều thế hệ nhà văn, nhà thơ đã để lại dấu ấn trên văn đàn như Văn Phác, Thanh Tịnh, Vũ Cao, Nguyễn Thi, Nguyễn Khải, Nguyễn Minh Châu, Hữu Mai, Xuân Thiều, Thu Bồn, Nguyễn Chí Trung, Hữu Thỉnh, Lê Lựu, Nguyễn Trí Huân, Chu Lai, Khuất Quang Thụy, Nguyễn Đức Mậu…

img-7427.jpg
Các thế hệ nhà văn của Tạp chí Văn nghệ Quân đội. Ảnh tư liệu

Trong những năm chiến tranh, các số Tạp chí Văn nghệ Quân đội theo chân bộ đội tới nhiều mặt trận. Ở chiều ngược lại, các nhà văn cũng từ tòa soạn đi tới đơn vị, chiến trường, sống cùng người lính để quan sát và sáng tác. Nguyễn Thi, Nguyễn Trọng Oánh, Nam Hà, Triệu Bôn, Thu Bồn, Nguyễn Chí Trung… là những cây bút từng có mặt tại các chiến trường ác liệt.

Từ định hướng viết về người lính, cho người lính và vì người lính, Tạp chí Văn nghệ Quân đội từng bước mở rộng biên độ phản ánh. Bên cạnh đề tài chiến tranh, quân đội, nhiều cây bút đi sâu vào những vấn đề xã hội, đời sống hậu chiến và số phận con người. Những tìm tòi của Nguyễn Khải, Nguyễn Minh Châu, Lê Lựu, Nguyễn Trí Huân, Nguyễn Khắc Trường cùng nhiều tác giả khác đã góp phần đổi mới cách nhìn và cách viết của văn học Việt Nam hiện đại.

Hội thảo nhận được hơn 60 tham luận của các nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà phê bình và học giả trong, ngoài quân đội. Kỷ yếu hội thảo gồm 62 tham luận, dày 336 trang, được tổ chức thành bốn nhóm nội dung: thiết chế văn học và dấu ấn lịch sử; chân dung văn nhân và di sản tác phẩm; không gian ký ức và kết nối văn chương; hình tượng bộ đội đặc công qua những trang văn.

Qua những góc tiếp cận từ lịch sử tạp chí, chân dung tác giả, tác phẩm đến ký ức biên tập, các cuộc thi và trại sáng tác, hội thảo tiếp tục đặt ra vấn đề về khả năng đổi mới, sức sống và sự tiếp nối của văn chương người lính.

Sau 70 năm, di sản của Văn nghệ Quân đội không chỉ nằm ở những tác phẩm và tên tuổi đã được khẳng định, mà còn ở truyền thống làm nghề được trao truyền giữa các thế hệ. “Nhà số 4” vì thế vừa là nơi lưu giữ ký ức văn chương, vừa tiếp tục mở ra những hành trình sáng tác mới gắn với người lính, đất nước và nhân dân.

Xem thêm

Hợp tác văn hóa tạo nền tảng kết nối Việt Nam - Romania

Hợp tác văn hóa tạo nền tảng kết nối Việt Nam - Romania

(CLO) Theo nhà báo Hồ Quang Lợi, những thế hệ người Việt Nam được đào tạo tại Romania là cầu nối quan trọng giữa hai nước. Nền tảng văn hóa, giáo dục và tình hữu nghị được vun đắp qua nhiều thập kỷ đang mở ra cơ hội thúc đẩy hợp tác thương mại, đầu tư.

Xã biên giới Gia Lai rộn ràng chuẩn bị lễ cúng nhà rông truyền thống

Xã biên giới Gia Lai rộn ràng chuẩn bị lễ cúng nhà rông truyền thống

(CLO) Những ngày này, tại làng Bua, xã Ia Pnôn, tỉnh Gia Lai, không khí chuẩn bị lễ cúng nhà rông truyền thống của người Jrai diễn ra rộn ràng. Không chỉ là một nghi lễ tâm linh, đây còn là dịp để cộng đồng cùng hướng về cội nguồn, gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống giữa nhịp sống hiện đại.

Đại nhạc hội 'Muôn sắc Việt Nam' nóng lên trước giờ G

Đại nhạc hội 'Muôn sắc Việt Nam' nóng lên trước giờ G

(CLO) Chỉ 8 phút sau khi mở cổng đăng ký trực tuyến sáng 19/11, toàn bộ vé miễn phí dành cho công chúng tham dự đại nhạc hội “Muôn sắc Việt Nam” tại sân vận động Quốc gia Mỹ Đình đã được đăng ký hết. Sức hút của chương trình đến từ dàn nghệ sĩ nổi tiếng cùng quy mô tổ chức và nội dung nghệ thuật giàu bản sắc dân tộc.

Khám phá dấu ấn kiến trúc Pháp tại Việt Nam qua hơn 300 tài liệu lưu trữ

Khám phá dấu ấn kiến trúc Pháp tại Việt Nam qua hơn 300 tài liệu lưu trữ

(CLO) Ngày 23/11 tới, tại Không gian giới thiệu Di sản tư liệu thế giới của Việt Nam và Tài liệu lưu trữ quốc gia tiêu biểu (12 Đào Tấn, Hà Nội), Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước (Bộ Nội vụ) phối hợp với Đại sứ quán Pháp tại Việt Nam sẽ tổ chức khai mạc triển lãm “Phong cách kiến trúc Pháp tại Việt Nam 1858-1945 trong tài liệu lưu trữ”.

40 năm đổi mới chính sách văn hóa: Nhận diện điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển

40 năm đổi mới chính sách văn hóa: Nhận diện điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực phát triển

(CLO) Hội thảo khoa học “40 năm đổi mới chính sách văn hóa (1986-2026) - Những vấn đề lý luận và thực tiễn” được tổ chức để đánh giá, phân tích, trao đổi để làm rõ những thành tựu nổi bật, chỉ ra các điểm nghẽn về thể chế, nguồn lực và những thách thức mới đối với sự phát triển văn hóa, con người Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số, kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế.

Hộp xá lị Phật (Tháp Nhạn) Bảo vật nghìn năm của xứ Nghệ và ý nghĩa của việc trưng bày

Hộp xá lị Phật (Tháp Nhạn) Bảo vật nghìn năm của xứ Nghệ và ý nghĩa của việc trưng bày

Phát lộ từ nền móng một ngọn tháp cổ bên dòng sông Lam, chiếc hộp vàng nhỏ bé đựng xá lị Phật không chỉ là bảo vật quốc gia, mà còn là chứng tích hiếm hoi về sự hiện diện sớm của Phật giáo trên đất Hoan Châu xưa. Việc tỉnh Nghệ An đưa hiện vật này ra trưng bày là một sự kiện văn hóa - tâm linh có ý nghĩa sâu sắc đối với Tăng Ni, Phật tử và toàn thể nhân dân trong tỉnh.

Văn hoá và đại đoàn kết - Hai mạch nguồn sức mạnh của dân tộc Việt Nam

Văn hoá và đại đoàn kết - Hai mạch nguồn sức mạnh của dân tộc Việt Nam

(CLO) Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam đã chứng minh một chân lý: Văn hóa làm nên bản sắc, cốt cách và sức sống trường tồn của dân tộc; đại đoàn kết tạo nên sức mạnh để dân tộc vượt qua thử thách, bảo vệ độc lập, chủ quyền và kiến tạo tương lai. Văn hóa nuôi dưỡng tinh thần đoàn kết, còn đoàn kết tạo nên môi trường để các giá trị văn hóa được gìn giữ, bồi đắp và phát triển. Hai nguồn sức mạnh ấy không tồn tại tách rời mà gắn bó, tác động qua lại, cùng làm nên sức mạnh nội sinh của dân tộc Việt Nam. Trong kỷ nguyên phát triển mới, nhận thức sâu sắc và phát huy hiệu quả mối quan hệ giữa văn hóa và đại đoàn kết toàn dân tộc không chỉ là yêu cầu có ý nghĩa lý luận, mà còn là vấn đề chiến lược đối với sự phát triển nhanh và bền vững của đất nước.

Cỡ chữ bài viết: