Vào lúc 14h46 ngày 11/3, người dân trên khắp Nhật Bản đã dành một phút mặc niệm đúng vào thời điểm trận động đất xảy ra 15 năm trước.
Tại buổi lễ tưởng niệm ở Fukushima, Thủ tướng Sanae Takaichi cam kết sẽ nỗ lực thúc đẩy quá trình phục hồi khu vực trong vòng 5 năm tới, đồng thời khẳng định cần ghi nhớ “những bài học quý giá rút ra từ sự hy sinh to lớn của thảm họa”.
Trong ngày tưởng niệm, một số cư dân tại các khu vực từng bị sóng thần tàn phá đã đến bờ biển từ sáng sớm để cầu nguyện cho những người thân đã mất và những nạn nhân vẫn còn mất tích.
Trận động đất mạnh 9,0 độ richter cùng sóng thần xảy ra ngày 11/3/2011 đã tàn phá nhiều khu vực ven biển, khiến hơn 22.000 người thiệt mạng và gần nửa triệu người phải sơ tán khỏi nhà cửa, phần lớn do thiệt hại từ sóng thần.
Khoảng 160.000 người tại tỉnh Fukushima đã phải rời bỏ nhà cửa sau khi nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi bị sóng thần tấn công, gây rò rỉ phóng xạ. Trong số này, khoảng 26.000 người vẫn chưa trở về do đã tái định cư ở nơi khác, khu vực quê nhà vẫn bị hạn chế tiếp cận hoặc họ còn lo ngại về mức độ phóng xạ.
Thảm họa đã làm hư hại hoặc phá hủy hơn 1 triệu ngôi nhà, văn phòng và trường học tại các tỉnh Iwate, Miyagi, Fukushima cùng nhiều khu vực ven biển khác. Dù cơ sở hạ tầng quan trọng đã được xây dựng lại, quá trình phục hồi cộng đồng và kinh tế địa phương vẫn diễn ra chậm.
Tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi, sóng thần đã làm mất điện và khiến hệ thống làm mát ngừng hoạt động, dẫn đến sự cố tan chảy nhiên liệu tại 3/6 lò phản ứng. Ba lò phản ứng này chứa ít nhất 800 tấn nhiên liệu tan chảy, nhưng tình trạng bên trong vẫn chưa được xác định đầy đủ do mức độ phóng xạ vẫn ở mức nguy hiểm.
Kế hoạch loại bỏ hoàn toàn các mảnh vụn nhiên liệu tan chảy dự kiến bị trì hoãn đến năm 2037 hoặc muộn hơn. Tại Tổ máy số 1, vừa được lắp mái che mới, công nhân chuẩn bị dọn dẹp các mảnh vụn ở tầng trên trước khi tiến hành lấy nhiên liệu đã qua sử dụng khỏi bể làm mát, dự kiến bắt đầu trong giai đoạn 2027-2028.
Chính phủ Nhật Bản gần đây thúc đẩy việc đẩy nhanh tiến độ khởi động lại các lò phản ứng hạt nhân và coi điện hạt nhân là nguồn năng lượng ổn định.
