Các nhà khoa học cho biết nhiệt độ bề mặt biển trung bình trên toàn thế giới, tính ngoài các vùng cực, đã đạt mức cao nhất từng được ghi nhận trong tháng 7, vượt qua kỷ lục trước đó thiết lập năm 2023. Đây cũng là tháng 7 nóng nhất trong lịch sử tính theo nhiệt độ biển, trùng thời điểm châu Âu hứng chịu đợt nắng nóng gay gắt.
Theo dữ liệu từ cơ quan nghiên cứu biến đổi khí hậu Copernicus của EU, nhiệt độ bề mặt biển đạt đỉnh trong tháng 7 tại khu vực bờ biển Đại Tây Dương và phía tây Địa Trung Hải, đi kèm các đợt sóng nhiệt biển dữ dội tại vùng biển châu Âu. Trong khi đó, nhiệt độ không khí bề mặt toàn cầu tháng 7/2026 chỉ thấp hơn 0,01 độ C so với tháng 7/2024, khiến hai tháng này được xếp là hai tháng 7 nóng thứ hai trong lịch sử.
Tây và Trung Âu chịu ảnh hưởng nặng
Dữ liệu Copernicus cho thấy giai đoạn tháng 6-7 vừa qua là khoảng thời gian nóng nhất từng ghi nhận tại Tây Âu, với nhiệt độ cao bất thường góp phần gây ra các vụ cháy rừng nghiêm trọng ở khu vực Địa Trung Hải. Cơ quan này công bố hôm thứ Hai rằng nhiệt độ trung bình hai tháng đầu mùa hè 2026 cao hơn mức bình thường 2,79 độ C, vượt kỷ lục được thiết lập cách đây 4 năm.
Tại Trung Âu, một số quốc gia như Áo và Slovakia đã ghi nhận mức nhiệt kỷ lục quốc gia mới, trong bối cảnh hạn hán kéo dài làm khô cạn thảm thực vật.
Nhà khoa học khí hậu nhận định các hiện tượng cực đoan trong mùa hè năm nay có xu hướng cộng hưởng và làm trầm trọng lẫn nhau khi hệ thống áp suất cao kéo dài giữ nhiệt tại Tây Âu, trong khi nắng nóng lại khiến hạn hán nghiêm trọng hơn, đất đai mất khả năng làm mát tự nhiên và càng tích tụ nhiệt.
Copernicus cũng ghi nhận tình trạng khô hạn tại Tây Âu, vốn xuất hiện từ tháng 5-6, tiếp tục trầm trọng hơn trong tháng 7 do lượng mưa và độ ẩm đất ở mức thấp bất thường. Mực nước sông xuống thấp tại Pháp, Tây Ban Nha, một phần Đức và Anh đã ảnh hưởng đến nguồn cung cấp nước, thủy lợi và hoạt động của các nhà máy điện.
Do thiếu nước làm mát, hai nhà máy điện than tại Ba Lan và nhà máy điện hạt nhân duy nhất của Hungary đã phải tạm ngừng hoạt động trong tuần trước - lần đầu tiên trong 44 năm vận hành đối với nhà máy tại Hungary.
Thiệt hại kinh tế và cháy rừng
Nắng nóng và hạn hán được xem là một trong những mối đe dọa lớn đối với kinh tế châu Âu. Ước tính ban đầu cho thấy đợt nắng nóng tháng 6 đã gây thiệt hại khoảng 2 tỷ euro cho nông dân trồng ngũ cốc do mất mùa.
Một nghiên cứu do Viện Kinh tế châu Âu CMCC dẫn đầu chỉ ra rằng đợt hạn hán 2015-2018 từng gây thiệt hại 439 tỷ euro cho châu Âu, trong đó nông nghiệp chịu tác động lớn nhưng ngắn hạn, còn ngành sản xuất và xây dựng chịu ảnh hưởng nhẹ hơn nhưng kéo dài. Theo nhóm nghiên cứu, các phương pháp đánh giá truyền thống thường bỏ sót tác động tích lũy qua nhiều năm sau hạn hán, dẫn đến việc đánh giá thấp mức độ thiệt hại thực tế.
Theo Hệ thống Thông tin Cháy rừng châu Âu, khoảng nửa triệu hecta rừng đã bị thiêu rụi trên toàn EU từ đầu năm đến nay, kéo theo tình trạng ô nhiễm không khí tăng cao do khói cháy rừng. Điều kiện nóng, khô và gió mạnh khiến công tác chữa cháy gặp nhiều khó khăn, đẩy mức độ nghiêm trọng của các vụ cháy trong giai đoạn này lên mức kỷ lục.
Chuyên gia cho rằng biến đổi khí hậu đang tạo điều kiện thuận lợi cho các vụ cháy rừng quy mô lớn, nhưng việc quản lý thảm thực vật và quy hoạch đô thị hợp lý có thể giúp giảm thiểu đáng kể rủi ro này nếu được triển khai kịp thời.
