Theo Đông y, cá diếc vị ngọt, tính bình, kiện tỳ, bổ vị điều khí, trừ thấp, cá diếc giúp ăn ngon miệng, ấm bụng, phòng chống lạnh bụng, không tiêu, tiêu chảy, lợi tiểu, tiêu thũng, cầm máu... Đầu cá diếc nấu canh bổ khí chữa lòi dom, trĩ, sa tử cung. Vảy cá diếc nấu cao chữa bạch đới, băng huyết, chảy máu tử cung do u bướu.. Sau đây là một số món ăn, bài thuốc hay từ cá diếc:
Người mới ốm dậy, cơ thể suy nhược, gầy yếu, ăn uống kém
Cá diếc 100g, ngải cứu tía 250g, gia vị vừa đủ. Cách làm: Cá làm sạch ướp gia vị, thêm nước vừa đủ nấu chín thì cho rau ngải cứu vào đun tới khi rau mềm, ăn nóng, ăn 2 - 3 lần/tuần.
Cá diếc phối hợp với sa nhân, tía tô, gừng tươi chữa buồn nôn, ăn kém chậm tiêu ở phụ nữ có thai.
Thai phụ ít sữa sau sinh
Cá diếc 1 con 150g làm sạch, móng giò chân trước con lợn 1 cái. Hầm ăn. Ngày 1 thang. Ăn liền 2-3 thang. Cũng có thể nấu canh, hoặc cháo, hoặc hầm nhừ. Thêm thông thảo 6-9g càng tốt.
Trị phụ nữ băng huyết
Cá diếc 1 con 250g bỏ ruột nhét 10g quy, 3g huyết kiệt, 3g nhũ hương. Nướng tồn tính, tán bột. Mỗi lần uống 3g với rượu vang, ngày 2 lần.
Người bị tiểu đường
Cá diếc 1 con, làm sạch bỏ ruột, lấy lá chè non bỏ vào bụng cá cho đầy, ngoài gói giấy rồi đem nướng cho cá chín, chia ăn vài lần trong ngày (ăn cả lá chè).
Người bệnh viêm đại tràng mạn tính
Cá diếc 1 con khoảng 250 - 300g, gạo tẻ 50g. Cách làm: Làm sạch cá cho vào nồi hầm kỹ lấy nước, cho gạo vào nấu thành cháo nhừ mới cho cá vào, nêm gia vị vừa miệng, ăn nóng.
Người tiêu chảy do tỳ vị hư hàn
Cá diếc 300g, trần bì 5g, sa nhân 5g, tất bạt 5g, tỏi 10g, gia vị vừa đủ. Cách làm: Cá diếc đánh sạch vảy, mổ bụng bỏ ruột, nhét các vị thuốc vào bụng cá rồi cho vào nồi om nhừ bằng lửa nhỏ, khi ăn bỏ bã thuốc, ăn cá uống nước canh.
Đặc biệt cá diếc còn là thực phẩm tốt cho người bệnh ung thư (hạn chế độc hại của hóa trị, xạ trị):
Ung thư dương vật
Cá diếc 250- 300g làm sạch, mổ bụng, bỏ phủ tạng, nhét vào 9g hoài sơn, 9g hạnh nhân, ninh nhừ, ăn cả nước và cái.
Ung thư dạ dày thời kỳ đầu
Cá diếc 1 con 250g, nấm rơm tươi 60g, gừng tươi 20g, xì dầu, hồ tiêu, dầu lạc, tinh bột muối. Cá ướp tinh bột, xì dầu, hồ tiêu. Rán vàng cá với dầu lạc, cho gừng, nấm, nước đun sôi rồi nêm gia vị vừa ăn.
Ung thư kết tràng, trực tràng
Gạo vo sạch 100g nấu cháo cùng cá diếc 250g. Làm sạch vảy, ruột, bỏ đầu, tiết lợn 200g, bột hồ tiêu trắng và gia vị vừa đủ. Ăn ngày 1 lần.
Hoặc cá diếc 1 con 250g, nấm hương 30g, rau thơm, xì dầu, muối. Rán cá vàng, cho nước, nấm hương nấu sôi kỹ rồi rau thơm gia vị, ăn ngày 1 lần.
