Siết quản lý vùng lõi di sản
UBND phường Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình vừa có kế hoạch về kiểm tra, xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực đất đai và trật tự xây dựng tại Quần thể danh thắng Tràng An. Đây là bước đi nhằm tăng cường quản lý nhà nước đối với khu di sản, nơi nhiều năm qua tồn tại tình trạng xây dựng trái phép và kinh doanh lưu trú không đúng quy định.
Trước đó, UBND phường cũng đã thành lập hai tổ công tác chuyên trách nhằm kiểm tra, xử lý vi phạm về đất đai và trật tự xây dựng trong Quần thể danh thắng Tràng An.
Tổ công tác số 1 do bà Hà Thị Kim Liên, Trưởng phòng Nông nghiệp và Môi trường phường Hoa Lư làm Tổ trưởng; Tổ trưởng tổ công tác số 2 là ông Trần Tuấn Đạt, Trưởng phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị phường.
Ông Trần Tuấn Đạt cho biết, nội dung đợt kiểm tra của phường trong đợt này tập trung vào hai lĩnh vực chính là đất đai và xây dựng.
Trong lĩnh vực đất đai, các tổ công tác sẽ kiểm tra việc sử dụng đất đúng mục đích, đúng ranh giới thửa đất; rà soát các trường hợp lấn chiếm đất do Nhà nước quản lý, đất nông nghiệp cũng như đất của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn.
Bên cạnh đó, lực lượng chức năng sẽ kiểm tra việc chuyển mục đích sử dụng đất trái phép; tình trạng xây dựng trên đất không phù hợp quy hoạch; việc chấp hành các quy định về quản lý, sử dụng đất; đồng thời rà soát hồ sơ pháp lý liên quan đến quyền sử dụng đất, giấy tờ chuyển nhượng, cho thuê hoặc cho mượn đất.
Đối với lĩnh vực xây dựng, các tổ công tác tập trung kiểm tra các công trình xây dựng không phép, sai phép, xây dựng trên đất nông nghiệp; việc bảo đảm các quy định về an toàn, phòng cháy chữa cháy trong quá trình thi công; xử lý các vi phạm liên quan đến hành lang an toàn giao thông, hành lang bảo vệ công trình thủy lợi và đê điều.
Theo kế hoạch, hoạt động kiểm tra được triển khai từ tháng 7/2026 và thực hiện vào tất cả các ngày trong tuần, bao gồm cả thứ bảy và chủ nhật.
Nhiều cơ sở lưu trú hoạt động "chui"
Việc chính quyền địa phương tăng cường kiểm tra diễn ra trong bối cảnh vùng lõi Quần thể danh thắng Tràng An vẫn tồn tại nhiều vi phạm về đất đai và trật tự xây dựng.
Theo Quyết định số 230/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Quy hoạch chung xây dựng Quần thể danh thắng Tràng An, vùng cấm xây dựng có diện tích khoảng 3.460 ha, bao gồm các khu vực cảnh quan thiên nhiên, di tích cần được bảo vệ nghiêm ngặt và các khu vực bảo tồn - sử dụng bền vững đan xen.
Đây là vùng bảo vệ đặc biệt, không có dân cư sinh sống và nghiêm cấm xây dựng các công trình hạ tầng, cơ sở lưu trú, vui chơi giải trí, nhà ở, chuồng trại chăn nuôi cũng như các công trình phục vụ nhu cầu dân sinh. Các hoạt động bán hàng, kinh doanh dịch vụ trong khu vực này cũng không được phép thực hiện.
Chỉ trong những trường hợp đặc biệt, các công trình phục vụ trực tiếp cho việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích mới được xem xét sau khi có sự chấp thuận của cơ quan có thẩm quyền. Tuy nhiên, thực tế cho thấy tình trạng vi phạm vẫn diễn ra.
Theo ông Bùi Việt Thắng, Giám đốc Ban Quản lý Quần thể danh thắng Tràng An, qua rà soát hiện có 128 cơ sở lưu trú trong vùng lõi di sản không đủ điều kiện kinh doanh lưu trú nhưng vẫn hoạt động. Trong số này có 35 cơ sở đã tồn tại trước năm 2016, còn lại 93 cơ sở phát sinh sau khi Quy hoạch chung được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Trong 93 cơ sở phát sinh sau năm 2016, có những trường hợp là các hộ dân có đất ở hợp pháp cải tạo một số phòng để phục vụ khách du lịch trải nghiệm. Tuy nhiên, vẫn còn hàng chục cơ sở vi phạm nghiêm trọng khi xây dựng trên đất nông nghiệp, đất trang trại, đất chân núi trong vùng di sản.
Đáng chú ý, khu vực từng ghi nhận nhiều cơ sở lưu trú hoạt động "chui" là địa bàn xã Ninh Xuân cũ, nay thuộc phường Hoa Lư. Tại các khu vực như Khê Thượng và khu vực khảo cổ Hang Hạnh, nhiều homestay và cơ sở lưu trú vi phạm đã tồn tại trong thời gian dài nhưng vẫn kinh doanh, đón khách lưu trú.
Việc triển khai đồng loạt các tổ công tác cùng kế hoạch kiểm tra toàn diện được kỳ vọng sẽ góp phần lập lại trật tự trong quản lý đất đai, xây dựng tại Quần thể danh thắng Tràng An, qua đó bảo vệ nghiêm các giá trị nổi bật của Di sản Văn hóa và Thiên nhiên thế giới, ngăn chặn các vi phạm mới phát sinh trong vùng lõi di sản.
