Từng phải phá sản vì công nghệ, giờ đây nhà thiết kế đồ họa Lisa Carstens ở Tây Ban Nha lại bận rộn hơn bao giờ hết. Cô dành phần lớn thời gian để sửa những logo và hình ảnh lỗi mà khách hàng tạo ra bằng trí tuệ nhân tạo (AI).
Theo Carstens, nhiều bản thiết kế AI mang đến có đường nét lem nhem, chữ vô nghĩa, hoặc vỡ hạt khi phóng to. Một số chỉ cần chỉnh sửa nhỏ, nhưng cũng có trường hợp cô phải vẽ lại toàn bộ để đạt chất lượng, thậm chí tốn nhiều thời gian hơn tự thiết kế từ đầu.
Làn sóng AI tạo sinh đã làm thay đổi thị trường lao động tự do. Dù lo ngại AI thay thế con người, thực tế nhiều freelancer lại có thêm việc nhờ sửa sản phẩm kém chất lượng. Cây bút chỉnh sửa bài viết từ ChatGPT, họa sĩ vá hình ảnh lỗi, lập trình viên gỡ mã hỏng. Tuy vậy, phần lớn công việc này được trả thù lao thấp hơn so với hợp đồng truyền thống.
Một nghiên cứu gần đây của MIT cho thấy AI thay thế lao động thuê ngoài nhiều hơn nhân sự chính thức, và 95% dự án AI tạo sinh chưa mang lại lợi nhuận. Nguyên nhân chính là hệ thống không học hỏi, không thích ứng với bối cảnh và không cải thiện theo thời gian.
Cây bút tự do Kiesha Richardson tại Georgia cho biết một nửa công việc của cô hiện là viết lại hoặc chỉnh sửa văn bản AI. Nhiều khách hàng không đánh giá đúng công sức này, nhưng cô chấp nhận vì cần thu nhập. Richardson lo ngại xu hướng các công ty dùng AI để cắt giảm chi phí, song khẳng định họ vẫn phải phụ thuộc vào con người để có nội dung chất lượng.
Dữ liệu từ các nền tảng việc làm như Upwork, Fiverr, Freelancer cho thấy nhu cầu về các công việc sáng tạo phức tạp, gắn yếu tố cảm xúc, đang tăng mạnh. Khách hàng ngày càng tìm người có thể phối hợp với AI thay vì hoàn toàn dựa vào nó.
Thực tế, các thương hiệu lạm dụng AI thường bị phản ứng dữ dội. Tháng trước, Guess bị chỉ trích dữ dội sau khi dùng người mẫu AI trong quảng cáo trên tạp chí Vogue.
Với nhiều nghệ sĩ như Todd Van Linda ở Florida, điểm yếu lớn nhất của AI là không thể tái hiện được “cảm xúc” độc đáo mà khách hàng mong muốn. Van Linda từ chối công việc chỉnh sửa hình ảnh AI vì cho rằng mất công sức hơn làm mới, trong khi thù lao thường không xứng đáng.
Không chỉ trong nghệ thuật, lập trình viên cũng gặp tình huống tương tự. Harsh Kumar, nhà phát triển web ở Ấn Độ, cho biết nhiều khách hàng sau khi thất vọng với “mã tệ hại” do AI viết đã tìm đến anh để sửa chữa. Công việc của anh thường là khắc phục chatbot trả lời sai hoặc rò rỉ dữ liệu, và xây dựng lại hệ thống gợi ý nội dung bị sập liên tục.
“AI có thể giúp tăng năng suất, nhưng không thể thay thế con người”, Kumar nói. “Suy cho cùng, chính con người đã tạo ra AI”.
