Khi trường học trở thành nỗi sợ
Trường học vốn là nơi trẻ học tập, kết bạn và trưởng thành. Nhưng với một số học sinh, mỗi ngày đến lớp lại trở thành hành trình đối diện với những lời chế giễu, sự cô lập, đe dọa, thậm chí bạo lực.
Đáng lo ngại, những hành vi này đôi khi bị người lớn xem nhẹ bằng những câu nói như "Trẻ con trêu nhau thôi", "Có gì đâu mà nghiêm trọng" hay "Con phải mạnh mẽ lên".
PGS.TS Nguyễn Văn Tuấn, Viện trưởng Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai cảnh báo bạo lực học đường không chỉ gây tổn thương thể chất mà còn có thể để lại hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe tâm thần.
Viện Sức khỏe Tâm thần từng tiếp nhận những học sinh bị trầm cảm nặng, có hành vi tự làm tổn thương bản thân, thậm chí xuất hiện ý tưởng tự sát sau thời gian dài bị bắt nạt.
"Đáng lo ngại là nhiều gia đình chỉ đưa con đi khám khi những tổn thương tâm lý đã chuyển thành rối loạn tâm thần nghiêm trọng", ông Tuấn nhấn mạnh.
Theo BSCKII Bùi Nguyễn Hồng Bảo Ngọc, Đơn nguyên Y học Hành vi, Bộ môn Tâm thần, Trường Đại học Y Hà Nội, bắt nạt học đường không chỉ dừng ở hành vi đánh đập, xô đẩy mà còn bao gồm xúc phạm, chế giễu, tung tin đồn, cô lập và công kích trên mạng xã hội.
Đặc biệt, bắt nạt trực tuyến khiến trẻ khó tìm được nơi an toàn. Những lời miệt thị, hình ảnh bị cắt ghép hay thông tin ác ý có thể tiếp tục lan truyền ngay cả khi trẻ đã rời khỏi trường học, trở về nhà.
Từ cô bé mê vẽ tranh đến bệnh nhân trầm cảm nặng
ThS.BSNT Hoàng Trường Sơn, Viện Sức khỏe Tâm thần, Bệnh viện Bạch Mai chia sẻ trường hợp một nữ sinh 15 tuổi được gia đình đưa đến khám sau thời gian dài bị bạn bè bắt nạt.
Trước đó, em là cô bé hiền lành, trầm tính, học lực khá và yêu thích vẽ tranh. Cuộc sống bắt đầu thay đổi khi em chuyển trường vào giữa năm lớp 8.
Ở môi trường mới, nữ sinh trở thành mục tiêu chế giễu của một nhóm bạn. Ban đầu là những lời trêu chọc, gán ghép tình cảm, cười cợt mỗi khi em mắc lỗi trong học tập. Sau đó, các hành vi chuyển thành tẩy chay, cô lập và xô đẩy.
Em từng kể với gia đình. Phụ huynh cũng phản ánh sự việc với giáo viên chủ nhiệm, nhưng tình trạng bắt nạt không được giải quyết dứt điểm.
Từ đó, cô bé từng thích vẽ tranh không còn muốn cầm bút. Em sợ đến trường, thường xuyên khóc một mình, mất ngủ, học tập sa sút và ngày càng thu mình.
Những lời chế giễu của bạn bè dần trở thành suy nghĩ tiêu cực về chính bản thân. Nữ sinh cảm thấy mình kém cỏi, vô dụng, không tìm được cách thoát khỏi áp lực.
Đáng lo ngại, em bắt đầu có hành vi tự làm tổn thương cơ thể. Khi bước vào năm học lớp 9, áp lực phải trở lại trường khiến tình trạng tâm lý ngày càng nghiêm trọng.
Phát hiện những dấu hiệu bất thường trên cơ thể con, gia đình đưa em đến Bệnh viện Bạch Mai. Qua thăm khám chuyên sâu, các bác sĩ chẩn đoán nữ sinh mắc trầm cảm giai đoạn nặng, không có triệu chứng loạn thần, kèm ý tưởng tự sát và hành vi tự làm hại bản thân.
Em được điều trị bằng thuốc theo chỉ định kết hợp liệu pháp tâm lý. Sau một thời gian điều trị tích cực, tâm trạng và giấc ngủ dần cải thiện, ý tưởng tự sát giảm rõ rệt.
Tuy nhiên, quá trình hồi phục vẫn cần sự đồng hành lâu dài của gia đình, nhà trường và nhân viên y tế.
Đừng đợi đến khi trẻ tổn thương mới lắng nghe
Theo các bác sĩ, những thay đổi tưởng chừng nhỏ trong hành vi có thể là tín hiệu cho thấy trẻ đang gặp vấn đề. Một học sinh đột nhiên sợ đến trường, mất hứng thú với sở thích quen thuộc, thường xuyên khóc, mất ngủ hoặc học tập sa sút cần được người lớn quan tâm, tìm hiểu nguyên nhân.
Không phải mọi biểu hiện này đều xuất phát từ bắt nạt học đường, nhưng chúng có thể là dấu hiệu cảnh báo trẻ đang chịu áp lực hoặc gặp khó khăn về sức khỏe tâm thần.
PGS Tuấn cho rằng phát hiện sớm, đánh giá đúng mức độ tổn thương và can thiệp y khoa kết hợp hỗ trợ tâm lý kịp thời có ý nghĩa quan trọng trong bảo vệ sức khỏe, tương lai của trẻ.
Khi trẻ chia sẻ việc bị bắt nạt, điều các em cần trước tiên không phải là lời trách móc hay yêu cầu phải mạnh mẽ, mà là được tin tưởng, lắng nghe và bảo vệ. Bắt nạt học đường không đơn thuần là chuyện trẻ con. Phía sau sự im lặng của một học sinh có thể là những tháng ngày sợ hãi, cô đơn và tổn thương mà người lớn không nhìn thấy. Đừng đợi đến khi trẻ phải tự làm đau mình mới nhận ra em đang cần giúp đỡ. Hãy lắng nghe ngay từ khi trẻ bắt đầu nói: "Con không muốn đến trường".
