Ông Burnham từng rời Quốc hội Anh gần 10 năm trước để làm Thị trưởng vùng Greater Manchester. Chỉ vài tuần sau khi quay trở lại Quốc hội, ông đã giành quyền lãnh đạo Đảng Lao động và trở thành người kế nhiệm ông Starmer.
Khi chính thức nhậm chức, ông Burnham sẽ là Thủ tướng thứ 59 của Anh và là người thứ bảy đảm nhiệm cương vị này chỉ trong vòng 10 năm, cho thấy chính trường Anh liên tục thay đổi lãnh đạo trong thời gian qua.
Andy Burnham là ai?
Andy Burnham, 56 tuổi, từng giữ nhiều chức vụ bộ trưởng trong các chính phủ của Đảng Lao động trước khi rời Quốc hội năm 2017 để tranh cử và trở thành Thị trưởng vùng Greater Manchester - khu vực đô thị lớn ở nước Anh.
Ông Burnham được đánh giá là có phong cách gần gũi, khác với hình ảnh nhiều chính trị gia ở Westminster. Trong chiến dịch tranh cử lãnh đạo Đảng Lao động, ông khẳng định muốn làm chính trị theo cách thực tế và gần gũi hơn với người dân.
Những người ủng hộ cho rằng đây là yếu tố giúp ông trở thành một trong những gương mặt được yêu thích nhất của Đảng Lao động. Tuy nhiên, trên cương vị Thủ tướng, ông sẽ phải giải quyết những vấn đề mà người tiền nhiệm Keir Starmer để lại, như nền kinh tế tăng trưởng chậm và chi phí sinh hoạt cao.
Quá trình trở thành Thủ tướng diễn ra như thế nào?
Ông Burnham dự kiến nhậm chức vào ngày 20/7. Đầu tiên, Thủ tướng Keir Starmer sẽ đến Cung điện Buckingham để chính thức nộp đơn từ chức lên Vua Charles III.
Sau khi chấp nhận đơn từ chức, Nhà vua sẽ mời ông Burnham đến cung điện và đề nghị ông thành lập chính phủ mới. Theo quy định của Vương quốc Anh, ông Burnham chính thức trở thành Thủ tướng ngay khi chấp nhận lời mời này.
Sau đó, ông Burnham sẽ đến số 10 phố Downing, nơi làm việc chính thức của Thủ tướng Anh, để đọc bài phát biểu đầu tiên trên cương vị mới. Toàn bộ quá trình chuyển giao quyền lực thường chỉ diễn ra trong vài giờ và được truyền hình trực tiếp.
Chính phủ mới sẽ được thành lập ngay
Ngay sau khi nhậm chức, ông Burnham sẽ bắt đầu bổ nhiệm nội các mới, bao gồm các vị trí quan trọng như Bộ trưởng Tài chính, Bộ trưởng Ngoại giao và Bộ trưởng Nội vụ.
Không giống nhiều quốc gia khác, các bộ trưởng ở Anh không cần trải qua lễ tuyên thệ hay cuộc bỏ phiếu phê chuẩn của Quốc hội trước khi bắt đầu làm việc.
Theo truyền thông Anh, một trong những quyết định đầu tiên của ông Burnham có thể là đưa Thames Water - công ty cấp nước lớn nhất nước Anh đang gặp nhiều khó khăn tài chính - vào chế độ quản lý đặc biệt để nhà nước tạm thời kiểm soát quá trình tái cơ cấu.
Trong bài phát biểu sau khi trở thành lãnh đạo Đảng Lao động, ông Burnham cam kết mở ra "một con đường mới" cho Vương quốc Anh. Ông cho biết ưu tiên của chính quyền sẽ là cải thiện đời sống người dân và thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng.
Ông cũng khẳng định sẽ đại diện cho toàn bộ Vương quốc Anh, bao gồm Anh, Scotland, Xứ Wales và Bắc Ireland.
Vì sao Anh không cần tổ chức tổng tuyển cử?
Nhiều người có thể thắc mắc vì sao Anh thay Thủ tướng nhưng không tổ chức bầu cử. Lý do là Anh áp dụng chế độ nghị viện. Người đứng đầu chính phủ không được người dân bầu trực tiếp mà là lãnh đạo của đảng đang nắm đa số ghế tại Hạ viện.
Hiện Đảng Lao động vẫn kiểm soát đa số tại Hạ viện sau cuộc tổng tuyển cử năm 2024. Vì vậy, khi đảng này thay lãnh đạo, người kế nhiệm sẽ tự động trở thành Thủ tướng mà không cần tổ chức một cuộc bầu cử toàn quốc mới.
Theo quy định hiện hành, cuộc tổng tuyển cử tiếp theo của Anh dự kiến diễn ra vào năm 2029.
