Petrovietnam và bài toán tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế

• PVN

Kinh tế biển - “chìa khóa” để bứt phá tăng trưởng

Trong bối cảnh đất nước đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng kinh tế cao trong nhiều năm tới, yêu cầu đối với các tập đoàn kinh tế nhà nước không chỉ là giữ vai trò trụ cột ở những lĩnh vực truyền thống mà còn phải mở ra các không gian phát triển mới. Với Petrovietnam, bài toán tăng trưởng hai con số không đơn thuần là câu chuyện tăng sản lượng dầu khí, mà là quá trình chuyển đổi từ một tập đoàn dầu khí truyền thống thành tập đoàn công nghiệp – năng lượng tích hợp, đóng vai trò dẫn dắt phát triển kinh tế biển và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, bên cạnh việc phát huy các động lực tăng trưởng truyền thống, việc hoàn thiện khung pháp lý và xây dựng các cơ chế, chính sách mới nhằm tạo điều kiện cho Petrovietnam tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực kinh tế biển đang trở thành yêu cầu cấp thiết.

Nhiều thập kỷ qua, ngành Dầu khí với trọng tâm là Petrovietnam luôn là một trong những ngành kinh tế mũi nhọn, đóng góp quan trọng cho ngân sách nhà nước, cán cân thương mại và bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, thực tế hoạt động của Petrovietnam đang đứng trước thách thức, khó khăn rất lớn, đặc biệt là các mỏ chủ lực đang trong giai đoạn suy giảm tự nhiên và phần lớn các mỏ còn lại thì ở vùng nước sâu, xa bờ, có điều kiện địa chất phức tạp và chi phí đầu tư lớn. Trong khi đó, nhu cầu năng lượng của nền kinh tế vẫn tiếp tục tăng cao. Các nguồn thủy điện lớn cơ bản đã khai thác gần hết tiềm năng; nhiệt điện than đối mặt với áp lực về môi trường, phát thải và nguồn cung nhiên liệu; các yêu cầu về chuyển đổi xanh và giảm phát thải ngày càng trở thành tiêu chuẩn bắt buộc trong thương mại quốc tế.

Điều này đặt ra yêu cầu phải tìm kiếm các động lực tăng trưởng mới, không chỉ cho Petrovietnam mà còn cho toàn bộ ngành năng lượng quốc gia. Và biển chính là không gian phát triển rộng lớn nhất còn nhiều dư địa.

Với hơn 3.260 km bờ biển, vùng đặc quyền kinh tế rộng trên một triệu km² cùng tiềm năng gió ngoài khơi thuộc nhóm hàng đầu châu Á, Việt Nam sở hữu lợi thế đặc biệt để phát triển các ngành công nghiệp năng lượng biển.

Đây cũng là lĩnh vực Petrovietnam có nhiều điều kiện thuận lợi để tham gia. Sau hàng chục năm hoạt động trên biển, Petrovietnam đã tích lũy hệ thống cơ sở hạ tầng, đội ngũ kỹ thuật, năng lực khảo sát địa chất, xây lắp, vận hành công trình biển và chuỗi dịch vụ kỹ thuật đồng bộ mà rất ít doanh nghiệp trong nước có được.

Những năng lực này hoàn toàn có thể được chuyển hóa thành lợi thế cạnh tranh trong các lĩnh vực mới như điện gió ngoài khơi, sản xuất hydrogen xanh, ammonia xanh, thu gom và lưu trữ carbon (CCS), dịch vụ kỹ thuật cho các dự án năng lượng biển cũng như phát triển các trung tâm công nghiệp – năng lượng ven biển quy mô lớn.

Đây không chỉ là câu chuyện mở rộng ngành nghề kinh doanh mà còn là quá trình hình thành một hệ sinh thái công nghiệp biển hiện đại, tạo thêm nguồn thu mới, việc làm mới và năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế.

Nâng cấp pháp luật dầu khí theo hướng mở rộng không gian phát triển

Luật Dầu khí năm 2022 đã tạo nhiều chuyển biến tích cực trong việc tháo gỡ các điểm nghẽn đối với hoạt động tìm kiếm, thăm dò và khai thác dầu khí. Tuy nhiên, trong bối cảnh chuyển dịch năng lượng đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, nhiều nội dung pháp lý tiếp tục cần được nghiên cứu, bổ sung để phù hợp với mô hình phát triển mới.

Thực tế cho thấy ranh giới giữa ngành dầu khí và ngành năng lượng biển đang ngày càng thu hẹp. Nhiều tập đoàn dầu khí lớn trên thế giới đã trở thành những nhà đầu tư hàng đầu trong lĩnh vực điện gió ngoài khơi, hydrogen xanh và các dự án giảm phát thải carbon.

Vì vậy, hệ thống pháp luật cần được hoàn thiện theo hướng cho phép khai thác hiệu quả hơn các tài sản, hạ tầng và năng lực sẵn có của ngành dầu khí phục vụ phát triển năng lượng biển. Đồng thời, cần tạo hành lang pháp lý rõ ràng cho việc sử dụng chung hạ tầng ngoài khơi, kết hợp khai thác dầu khí với điện gió ngoài khơi, lưu trữ carbon và các hoạt động kinh tế biển khác.

Một khuôn khổ pháp lý đồng bộ sẽ giúp giảm chi phí đầu tư, hạn chế chồng chéo thủ tục và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực quốc gia.

Bên cạnh hoàn thiện pháp luật, điều quan trọng không kém là xây dựng các cơ chế, chính sách đủ mạnh để Petrovietnam và các đơn vị thành viên có thể tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực kinh tế biển chiến lược.

Điện gió ngoài khơi là một ví dụ điển hình. Đây là ngành công nghiệp có vốn đầu tư rất lớn, thời gian chuẩn bị kéo dài và đòi hỏi năng lực kỹ thuật phức tạp. Nếu không có các chính sách đủ hấp dẫn về khảo sát, cấp phép, đấu nối lưới điện, giá điện và huy động vốn, rất khó hình thành các dự án quy mô lớn.

Trong khi đó, các đơn vị thành viên của Petrovietnam như PTSC, PVC-MS, Vietsovpetro hay các doanh nghiệp dịch vụ kỹ thuật dầu khí hoàn toàn có khả năng tham gia sâu vào chuỗi cung ứng điện gió ngoài khơi, từ khảo sát, chế tạo chân đế, vận chuyển, lắp đặt đến vận hành và bảo dưỡng.

Tương tự, việc xây dựng các trung tâm công nghiệp – năng lượng sinh thái tại các khu vực ven biển như Bà Rịa – Vũng Tàu (TP HCM), Quảng Ngãi, Thanh Hóa hay Cà Mau có thể tạo ra các cực tăng trưởng mới dựa trên sự kết nối giữa dầu khí, khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG), điện khí, điện gió ngoài khơi, hóa dầu, hydrogen xanh và các ngành công nghiệp phụ trợ.

Nếu được trao cơ chế phù hợp, Petrovietnam hoàn toàn có thể đóng vai trò hạt nhân trong quá trình hình thành các hệ sinh thái công nghiệp mới này.

Tăng trưởng hai con số của Petrovietnam không chỉ mang ý nghĩa đối với riêng tập đoàn. Với vai trò là doanh nghiệp nhà nước chủ lực trong lĩnh vực năng lượng, mỗi bước phát triển của Petrovietnam đều có tác động lan tỏa tới nhiều ngành kinh tế khác. Tại Hội nghị sơ kết công tác 6 tháng đầu năm và triển khai nhiệm vụ 6 tháng cuối năm 2026 của Petrovietnam, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc đã nhấn mạnh: Với quy mô hiện nay của Petrovietnam, chỉ cần Tập đoàn tăng trưởng thêm 1% cũng tạo ra giá trị rất lớn đối với tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cũng đánh giá cao vai trò của Petrovietnam trong việc bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Đồng chí dẫn chứng, nếu trong thời gian xảy ra biến động tại Trung Đông vừa qua, Việt Nam không có hai nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn thì việc bảo đảm nguồn cung xăng dầu cho nền kinh tế sẽ gặp rất nhiều khó khăn. Đó là minh chứng rõ nét cho vai trò của Petrovietnam trong việc giữ ổn định thị trường năng lượng, qua đó góp phần ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh của cả nền kinh tế.

Theo Phó Thủ tướng Thường trực, có những thời điểm Petrovietnam có thể chịu tác động bởi biến động của thị trường quốc tế. Tuy nhiên, xét trên bình diện quốc gia, việc Tập đoàn duy trì nguồn cung ổn định, không để thiếu điện, thiếu khí, thiếu xăng dầu trong bất kỳ hoàn cảnh nào đã góp phần kiểm soát chi phí đầu vào của nền kinh tế, tạo điều kiện để các ngành khác duy trì tăng trưởng.

"Đó mới là giá trị lớn nhất của một doanh nghiệp nhà nước chủ lực", đồng chí nhấn mạnh.

Nói vậy để thấy rằng, việc hoàn thiện pháp luật dầu khí, mở rộng không gian hoạt động sang các lĩnh vực năng lượng biển và xây dựng các cơ chế phát triển đặc thù không nên được nhìn nhận đơn thuần là chính sách dành cho một doanh nghiệp. Đây là giải pháp nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng biển, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và tạo thêm động lực tăng trưởng cho nền kinh tế.

Trong giai đoạn phát triển mới, khi các động lực tăng trưởng truyền thống đang dần tới hạn, việc mở ra những không gian phát triển mới trên biển không chỉ là một lựa chọn mà đã trở thành yêu cầu tất yếu. Và với những lợi thế sẵn có về hạ tầng, công nghệ, nhân lực và kinh nghiệm hoạt động ngoài khơi, Petrovietnam hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong trong hành trình đó, qua đó tạo nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số một cách bền vững và dài hạn.