Không để phân quyền tạo thêm áp lực cho cấp xã
Ngày 21/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội thảo luận về định hướng chính sách sửa đổi Luật Đất đai năm 2024.
Quan tâm nội dung sắp xếp, phân cấp quản lý đất đai theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đại biểu Quốc hội Nguyễn Minh Tâm (Quảng Trị) bày tỏ đồng tình với định hướng tinh gọn, giảm số lượng quy hoạch hành chính trên cơ sở tích hợp và đẩy mạnh phân quyền. Theo đại biểu, đây là chủ trương hoàn toàn đúng đắn.
Liên quan thẩm quyền quyết định giao đất, cho thuê đất, cho phép chuyển mục đích sử dụng đất tại Điều 18 dự thảo, đại biểu Nguyễn Minh Tâm cho biết có hai phương án được đưa ra.
Trong đó, phương án 1 nhằm tạo sự chủ động cho chính quyền cấp tỉnh, căn cứ điều kiện thực tiễn của địa phương, năng lực của UBND cấp xã và các điều kiện cần thiết khác để thực hiện phân cấp, ủy quyền.
Tuy nhiên, đại biểu băn khoăn việc dồn toàn bộ thẩm quyền lên cấp tỉnh có thể dẫn đến nguy cơ quá tải cho tuyến trên, kéo dài thời gian giải quyết thủ tục hành chính. Điều này cũng có thể gây khó khăn, làm tăng chi phí đi lại của người dân ở vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.
Từ những phân tích này, đại biểu Nguyễn Minh Tâm nghiêng về phương án 2, theo hướng phân quyền thẩm quyền thu hồi, giao đất cho UBND cấp xã đối với cá nhân, cộng đồng dân cư.
Dù vậy, đại biểu lưu ý một thực tế cần được tính toán kỹ: cấp xã hiện đang thiếu hụt khá nghiêm trọng cả về nhân lực và dữ liệu chuyên môn. Đội ngũ cán bộ địa chính cấp xã chưa đủ năng lực, trình độ và trang thiết bị để đảm đương trọn vẹn khối lượng công việc pháp lý phức tạp khi được giao thêm thẩm quyền.
Để phương án 2 có tính khả thi và không tạo điểm nghẽn mới cho cơ sở, đại biểu Nguyễn Minh Tâm đề nghị Ban soạn thảo cân nhắc thiết kế thêm cơ chế hỗ trợ nguồn lực cho cấp xã, qua đó tháo gỡ điểm nghẽn về năng lực thực thi.
Đại biểu đồng thời kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp chặt chẽ với Bộ Công an và các bộ, ngành liên quan, đẩy nhanh hơn nữa tiến độ chiến dịch “Làm giàu, làm sạch hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai”.
Phân cấp phải rõ người, rõ trách nhiệm
Cũng lựa chọn phương án 2, đại biểu Quốc hội Nguyễn Đặng Ân (Lạng Sơn) cho rằng phương án này giúp phân định cụ thể hơn thẩm quyền giữa cấp tỉnh và cấp xã, đồng thời vẫn tạo sự linh hoạt để địa phương tiếp tục phân cấp, ủy quyền phù hợp với năng lực thực tế của bộ máy và con người ở cơ sở.
“Cách thiết kế này vừa đảm bảo được mặt bằng thẩm quyền tương đối thống nhất trong thực hiện pháp luật đất đai trên phạm vi cả nước, vừa giữ được tính chủ động linh hoạt của địa phương”, đại biểu Nguyễn Đặng Ân nêu.
Theo đại biểu, thực tiễn cho thấy nếu việc xác định thẩm quyền hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định phân cấp của từng địa phương, có thể dẫn đến tình trạng cùng một loại công việc nhưng thẩm quyền lại khác nhau.
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung vào luật nguyên tắc phân cấp phải xác định rõ chủ thể, thời hạn, trách nhiệm giải trình và cơ chế kiểm tra.
Cùng với việc xác định rõ thẩm quyền, đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề nghị giao Chính phủ quy định các điều kiện bảo đảm về nhân lực, dữ liệu, kinh phí và hỗ trợ chuyên môn cho cấp xã.
Theo đại biểu, không thể để việc phân cấp trở thành rủi ro pháp lý, khiến cán bộ cơ sở dễ nảy sinh tâm lý sợ trách nhiệm, né tránh công việc; từ đó dẫn đến tình trạng nhiều việc phải hỏi cấp trên hoặc kéo dài thời gian xử lý, làm giảm hiệu quả công việc của đội ngũ trực tiếp thực hiện ở cơ sở.
