Chiều 20/8, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến đối với dự án Nghị quyết của Quốc hội về giảm thuế thu nhập cá nhân (TNCN), thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) đối với cá nhân và doanh nghiệp.
Làm rõ căn cứ của mức giảm 30% và ngưỡng 10 tỷ đồng
Phát biểu tại phiên thảo luận, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh, việc xem xét chính sách giảm thuế lần này cần được đặt trong tư duy tổng thể, dài hạn của nền kinh tế, không chỉ được nhìn nhận như một giải pháp hỗ trợ tài chính trong ngắn hạn.
Theo Chủ tịch Quốc hội, các cơ quan quản lý và lập pháp cần chuyển từ mục tiêu thu ngân sách trong ngắn hạn sang tư duy nuôi dưỡng nguồn thu, mở rộng cơ sở thu và tạo động lực tăng trưởng dài hạn. Việc giảm gánh nặng thuế sẽ giúp người dân tăng thu nhập khả dụng, doanh nghiệp có thêm nguồn lực tích lũy để đầu tư, qua đó hỗ trợ tái sản xuất mở rộng.
Do đó, Chủ tịch Quốc hội cho rằng việc ban hành chính sách giảm thuế ở thời điểm hiện tại là cần thiết và cấp bách.
Bên cạnh việc đồng tình với sự cần thiết của chính sách, Chủ tịch Quốc hội đặt ra yêu cầu Chính phủ, Bộ Tài chính, Ủy ban Kinh tế và Tài chính giải trình minh bạch, chặt chẽ và thuyết phục về các nội dung của dự thảo.
Trong đó, Chủ tịch Quốc hội lưu ý căn cứ xác định các con số kỹ thuật trong dự thảo Nghị quyết. Chủ tịch Quốc hội đặt vấn đề cần làm rõ vì sao lựa chọn mức giảm thuế 30%, thay vì 20% hay 40%; vì sao ngưỡng doanh thu áp dụng chính sách được xác định ở mức không quá 10 tỷ đồng mà không phải 5 tỷ đồng hoặc một mức khác.
Theo Chủ tịch Quốc hội, nguyên do và luận cứ khoa học phía sau các con số này cần được lý giải rõ ràng, đủ sức thuyết phục.
Chủ tịch Quốc hội cũng lưu ý rủi ro có thể phát sinh từ việc thiết kế ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng. Theo đó, khi doanh nghiệp vượt qua ngưỡng này, phần thu nhập tăng thêm có thể không đáng kể nhưng nghĩa vụ thuế có thể tăng đột ngột, từ đó tạo ra rào cản đối với động lực mở rộng quy mô doanh nghiệp.
Do đó, Bộ Tài chính cần lường trước và đánh giá tác động toàn diện, chi tiết khi chính sách được ban hành.
Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh, mục tiêu của chính sách không phải giảm thuế đại trà theo một tỷ lệ cào bằng, mà phải giảm đúng đối tượng, đúng mức, đúng mục tiêu, gắn với những lĩnh vực Nhà nước đang tập trung khuyến khích như đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và công nghệ hỗ trợ; kinh tế xanh và phát triển bền vững; chuyển đổi số, nghiên cứu và phát triển tại các vùng khó khăn; nâng cao năng suất lao động.
Giảm thuế phải đi đôi với quản lý chặt
Cùng với giảm gánh nặng thuế, Chủ tịch Quốc hội đề nghị thắt chặt kỷ cương quản lý, kiểm soát hành vi trốn thuế, gian lận thuế và chuyển giá.
Đối với lộ trình chuyển đổi phương thức nộp thuế của hộ kinh doanh từ thuế khoán sang kê khai, Chủ tịch Quốc hội khẳng định đây là chủ trương đúng đắn nhằm minh bạch hóa hoạt động kinh doanh và hiện đại hóa quản lý thuế.
Tuy nhiên, trong giai đoạn đầu thực hiện, chính quyền và ngành thuế cần tính đến những khó khăn thực tế của hộ kinh doanh trong tiếp cận công nghệ, sử dụng hóa đơn điện tử, lập chứng từ, sổ sách kế toán và kê khai thuế.
Chính phủ cần có hướng dẫn cụ thể từ khâu lập chứng từ đến kê khai, nộp thuế, vừa giúp người dân dễ thực hiện, vừa tránh thất thoát ngân sách, bảo đảm thu đúng, thu đủ. Chủ tịch Quốc hội đồng thời lưu ý không để xảy ra tình trạng thông đồng giữa cán bộ thuế và người nộp thuế.
Một vấn đề khác được Chủ tịch Quốc hội cảnh báo là nguy cơ trục lợi chính sách thông qua việc “chia tách pháp nhân”, chia nhỏ doanh thu để đưa doanh nghiệp xuống dưới ngưỡng 10 tỷ đồng.
Theo Chủ tịch Quốc hội, nếu ngành tài chính và thuế không có giải pháp quản lý căn cơ, chặt chẽ, hiện tượng chia nhỏ doanh nghiệp để tránh nghĩa vụ thuế có thể xuất hiện. Vì vậy, ngành thuế cần đẩy mạnh quản lý đối với kinh tế số, thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng xuyên biên giới, chuyển nhượng vốn và các hoạt động đầu tư có rủi ro chuyển lợi nhuận.
Cùng với đó là nâng cao chất lượng số hóa quản lý thuế, kết nối liên thông dữ liệu giữa cơ quan thuế với ngân hàng, hệ thống đăng ký kinh doanh, quản lý đất đai, hải quan và các cơ quan liên quan.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý cần tránh cách tiếp cận giảm thuế mang tính tình thế, tạm thời. Theo đó, phương án giảm 30% và ngưỡng doanh thu 10 tỷ đồng chỉ là giải pháp bù đắp trong ngắn hạn; về lâu dài, Bộ Tài chính cần chủ động xây dựng chương trình cải cách thuế thu nhập trong trung và dài hạn, với các tiêu chí đánh giá khoa học, rõ ràng.
Đối với thuế TNCN, Chủ tịch Quốc hội đề nghị Bộ Tài chính rà soát mức giảm trừ gia cảnh phù hợp với biến động thực tế của mức sống và chi phí sinh hoạt, tránh tình trạng người dân bị đẩy lên bậc thuế cao hơn chỉ vì thu nhập danh nghĩa tăng theo lạm phát.
Đối với thuế TNDN, cần chuyển mạnh từ tư duy “thuế trên lợi nhuận” sang tư duy “thuế hỗ trợ tái đầu tư”. Chính sách thuế cần tạo điều kiện để doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp mới thành lập có thêm thời gian tích lũy vốn, qua đó hình thành một lớp doanh nghiệp mới mạnh mẽ.
