Trong khuôn khổ chuyến thăm cấp Nhà nước tới Canada, chiều 25/9 theo giờ địa phương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam đã có buổi gặp gỡ các chuyên gia, trí thức tiêu biểu đại diện cho Mạng lưới Chuyên gia và Nhà khoa học Việt Nam tại Canada.
Tham dự cuộc gặp có hơn 20 chuyên gia, trí thức đang làm việc trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, an ninh mạng, công nghệ 5G/6G, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, năng lượng, khoáng sản chiến lược, hạ tầng đô thị, dữ liệu, máy bay không người lái…
Tại buổi gặp, Đại sứ Việt Nam tại Canada Phạm Vinh Quang đã báo cáo với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam về tiềm năng, thế mạnh của đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Canada.
Đại sứ cho biết, Mạng lưới Chuyên gia và Nhà khoa học Việt Nam tại Canada quy tụ hơn 150 nhà khoa học, chuyên gia hàng đầu trên nhiều lĩnh vực công nghệ mũi nhọn. Trong đó, nhiều nhà khoa học giữ vị trí chủ chốt tại các trường đại học, viện nghiên cứu và tập đoàn công nghệ hàng đầu tại Canada và khu vực Bắc Mỹ. Nhiều chuyên gia đã được các tổ chức khoa học quốc tế ghi nhận, có công trình được công bố rộng rãi, sở hữu nhiều bằng sáng chế và đoạt được các danh hiệu, giải thưởng uy tín.
Trong không khí thân mật của buổi gặp, giáo sư Lê Bảo Long, Viện Nghiên cứu Khoa học Quốc gia, Đại học Québec, chuyên gia về AI, mạng 5G/6G, an ninh mạng, đề xuất xây dựng chương trình hợp tác tầm quốc gia giữa Việt Nam và Canada trong các ngành công nghệ chiến lược như AI, 6G, an ninh mạng, lượng tử…; gắn nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi với đào tạo nhân lực chất lượng cao. Trong đó, các chuyên gia kiều bào giúp kết nối các dự án tiềm năng của Việt Nam với các chuyên gia đầu ngành của Canada. Đồng thời đề xuất xây dựng Quỹ khoa học song phương giữa Việt Nam và Canada; có thể triển khai giữa Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ quốc gia (NAFOSTED) và Quỹ Khoa học của Québec (FRQ) hoặc Hội đồng Nghiên cứu khoa học tự nhiên và kỹ thuật Canada (NSERC).
Tiến sĩ Trần Hồng Nhung, chuyên ngành Kỹ thuật điện tại Đại học McGill, đề xuất mô hình hợp tác phát triển bán dẫn công suất nhằm đáp ứng nhu cầu nội địa hóa của Việt Nam cho các sản phẩm như xe điện.
Trao đổi về việc thúc đẩy hợp tác nghiên cứu AI, Tiến sĩ Nguyễn Xuân Phong, Giám đốc Công nghệ và Chuyển đổi AI, Tập đoàn FPT, Top 150 nhà lãnh đạo đổi mới xuất sắc toàn cầu về AI năm 2024 nêu một số đề xuất như thúc đẩy trao đổi nhân tài ở đẳng cấp cao nhất, tạo điều kiện để các nhà khoa học trẻ Việt Nam làm việc cùng những chuyên gia hàng đầu thế giới, giải quyết các bài toán lớn và duy trì kết nối lâu dài với đất nước. Ông đề xuất Việt Nam tham gia sáng kiến về khoa học AI an toàn (LawZero) thông qua việc cử các nhà khoa học cùng nghiên cứu, xây dựng nhóm hợp tác về AI an toàn và đóng góp vào phương pháp đánh giá, tiêu chuẩn và tri thức chung của thế giới, qua đó không chỉ tiếp nhận mà còn tham gia kiến tạo nền tảng khoa học cho các quy định AI trong tương lai.
Về lĩnh vực hợp tác hạt nhân, Thạc sĩ Nguyễn Sỹ Quý – Kỹ sư hạt nhân trưởng tại Holtec International (Hoa Kỳ) – nhận định tiềm năng ứng dụng và hợp tác phát triển công nghệ lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR-300) cho Việt Nam là rất khả thi. Đội ngũ chuyên gia người Việt tại Canada và Hoa Kỳ sẵn sàng kết nối tri thức cũng như đào tạo nhân lực cho quê hương...
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hoan nghênh những ý kiến tâm huyết; đánh giá cao đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam tại Canada - những người được đào tạo bài bản, có chuyên môn, kinh nghiệm và uy tín trong nhiều lĩnh vực, từ khoa học, công nghệ, giáo dục, y tế đến kinh tế, pháp luật và quản lý. Nhiều người đã có những đóng góp, thành tựu được ghi nhận tại Canada, qua đó không chỉ làm rạng danh cộng đồng mà còn là nguồn lực trí tuệ quý báu, cầu nối quan trọng giữa Việt Nam với Canada và với thế giới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh để hiện thực hóa những mục tiêu chiến lược phát triển đất nước rất cần sự chung tay đóng góp của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài nói chung và đội ngũ chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài nói riêng.
Đảng, Nhà nước sẽ tiếp tục kiến tạo cơ chế và tạo điều kiện thuận lợi tối đa để các chuyên gia, trí thức người Việt Nam ở nước ngoài tham gia ngày càng sâu rộng vào dòng chảy phát triển của đất nước. Có chính sách đãi ngộ, tạo môi trường làm việc minh bạch, cạnh tranh, trao quyền, bảo đảm điều kiện tham gia lâu dài hoặc đóng góp linh hoạt từ xa; tôn vinh và sử dụng hiệu quả các công trình, sáng kiến, sản phẩm có giá trị phục vụ phát triển đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn các chuyên gia, trí thức người Việt tại Canada tiếp tục hiến kế giải quyết những vấn đề lớn của đất nước, những bài toán trong các lĩnh vực Việt Nam đang ưu tiên, nhất là trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, công nghệ lượng tử, công nghệ sinh học, y tế, năng lượng sạch, hàng không vũ trụ, chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao. Hiến kế cần đi vào những vấn đề cụ thể, giải pháp cụ thể và tạo ra kết quả cụ thể.
Bên cạnh đó, cần xây dựng mạng lưới chuyên gia, trí thức ngày càng vững mạnh, thực chất, hiệu quả. Các mạng lưới cần làm tốt vai trò tập hợp, kết nối và chia sẻ nguồn lực; nắm chắc năng lực, thế mạnh của từng chuyên gia, nhóm nghiên cứu, doanh nghiệp để khi đất nước cần có thể tìm đúng người, giao đúng việc. Đóng góp cho đất nước không nhất thiết phải bằng việc về nước lâu dài; một công trình nghiên cứu, một dự án hợp tác, một chương trình đào tạo, một chuyển giao công nghệ hay một kết nối thành công đều có thể tạo ra giá trị, đều là đóng góp thiết thực cho đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm mong muốn các chuyên gia, trí thức phát huy vai trò cầu nối, góp phần đưa quan hệ Việt Nam – Canada đi vào chiều sâu, thực chất.
Đối với những đề xuất, kiến nghị và sáng kiến của các chuyên gia, trí thức, đồng chí Vũ Hải Quân, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ đã trả lời và cam kết Bộ Khoa học và Công nghệ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ các chuyên gia, trí thức nhằm tháo gỡ các vướng mắc.
