Luật mới làm rõ trách nhiệm chính quyền trong phản hồi, giải trình ý kiến người dân

(CLO) Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, chính quyền cấp xã trong việc tiếp nhận, xử lý, phản hồi và công khai kết quả giải quyết ý kiến, kiến nghị của người dân. Đáng chú ý, người dân được tạo điều kiện trình bày ý kiến trước một số quyết định hành chính có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích của mình.

Quyết định khác ý kiến đa số phải giải trình rõ lý do

Chiều 20/11, với 467/469 đại biểu có mặt biểu quyết tán thành, Quốc hội thông qua Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi). Luật gồm 6 chương, 69 điều, quy định về nội dung, cách thức thực hiện dân chủ ở cơ sở; quyền, nghĩa vụ của công dân và trách nhiệm của cơ quan, đơn vị, tổ chức, cá nhân trong việc bảo đảm thực hiện dân chủ ở cơ sở.

Một nội dung đáng chú ý là việc làm rõ trách nhiệm tiếp nhận, xử lý, phản hồi và giải trình đối với ý kiến, kiến nghị của người dân.

Theo nội dung được công bố sau khi Quốc hội thông qua, đối với những vấn đề đưa ra lấy ý kiến nhân dân, cơ quan có thẩm quyền phải tổng hợp, nghiên cứu, tiếp thu, giải trình các ý kiến đóng góp và công khai kết quả theo quy định.

Trường hợp quyết định được ban hành có nội dung khác với ý kiến của đa số nhân dân, cơ quan có thẩm quyền phải giải trình, nêu rõ lý do không tiếp thu và chịu trách nhiệm về quyết định của mình. Nội dung tiếp thu, giải trình được gửi đến UBND cấp xã để công khai cho người dân biết.

Đáng chú ý, việc giải trình không chỉ dừng ở việc thông báo đã tiếp nhận ý kiến mà còn phải làm rõ quá trình xem xét, lý do tiếp thu hoặc không tiếp thu. Những ý kiến thiểu số có căn cứ pháp lý, thực tiễn, đặc biệt là ý kiến liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, cũng cần được xem xét.

Luật đồng thời gắn trách nhiệm của người đứng đầu với toàn bộ quá trình tiếp nhận, xử lý, phản hồi, giải trình và công khai kết quả giải quyết ý kiến của người dân. Đây là cơ sở để tăng trách nhiệm của cơ quan quản lý, hạn chế tình trạng kiến nghị được tiếp nhận nhưng không có thông tin phản hồi rõ ràng.

bt-nguyen-tien-hai-chieu-2011.jpg
Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày báo cáo tiếp thu, giải trình, chỉnh lý dự thảo luật chiều 20/11. Ảnh: Quốc hội.

Người dân được trình bày ý kiến trước một số quyết định hành chính

Một điểm đáng chú ý khác liên quan trực tiếp đến hoạt động của chính quyền cấp xã là quy định về việc tạo điều kiện để người dân trình bày ý kiến trước một số quyết định hành chính.

Theo Điều 18 được thông tin về nội dung luật sau khi thông qua, trước khi ban hành quyết định hành chính có nội dung xác lập nghĩa vụ hoặc làm chấm dứt, hạn chế quyền, lợi ích của công dân là đối tượng thi hành, UBND cấp xã có trách nhiệm thông tin và tạo điều kiện để người dân được biết, trình bày ý kiến nếu có yêu cầu.

Người dân có thể tự mình hoặc ủy quyền cho người đại diện trình bày ý kiến. Trường hợp quyết định hành chính áp dụng đối với nhiều đối tượng hoặc xét thấy cần thiết, UBND cấp xã có thể tổ chức cuộc họp đối thoại, lấy ý kiến trực tiếp của những công dân thuộc diện chịu tác động trước khi ban hành quyết định.

Quy định này không áp dụng đối với quyết định hành chính có nội dung thuộc bí mật nhà nước và quyết định xử phạt vi phạm hành chính theo quy định pháp luật.

Việc tạo điều kiện để người dân trình bày ý kiến trước những quyết định có thể ảnh hưởng đến quyền, lợi ích của mình góp phần tăng tính công khai, minh bạch trong hoạt động quản lý ở cơ sở. Tuy nhiên, đây không phải là quyền phủ quyết quyết định hành chính của người dân. Cơ quan có thẩm quyền vẫn chịu trách nhiệm xem xét và quyết định theo đúng quy định pháp luật.

Thực hiện dân chủ trên nền tảng số nhưng không bỏ lại người khó tiếp cận công nghệ

Cùng với việc làm rõ trách nhiệm phản hồi, giải trình, Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) bổ sung và xác định việc thực hiện dân chủ trên nền tảng số là hình thức mở rộng, bổ trợ.

Người dân có thể tham gia đóng góp ý kiến thông qua cổng thông tin điện tử, nền tảng số và các hình thức phù hợp khác. Việc ứng dụng công nghệ giúp mở rộng khả năng tiếp cận thông tin, tạo thêm kênh tương tác giữa chính quyền với người dân.

Tuy nhiên, luật nhấn mạnh hình thức thực hiện dân chủ trên nền tảng số không được làm hạn chế quyền tham gia của người dân. Các hình thức trực tiếp và phương thức phù hợp với những người chưa có điều kiện tiếp cận công nghệ vẫn phải được duy trì.

Đáng chú ý, người cao tuổi được bổ sung vào nhóm được Nhà nước hỗ trợ, tạo điều kiện thực hiện quyền dân chủ ở cơ sở bình đẳng và thuận lợi. Cùng nhóm này còn có người khuyết tật, người dân tộc thiểu số và người sinh sống tại khu vực biên giới, hải đảo, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, đặc biệt khó khăn.

Về phía chính quyền cấp xã, trách nhiệm tổ chức công khai thông tin theo pháp luật về tiếp cận thông tin cũng được nhấn mạnh. Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm chỉ đạo việc đối thoại, tiếp nhận, tổng hợp ý kiến, thông tin phản hồi của nhân dân; nghiên cứu, tiếp thu và giải trình đối với những nội dung thuộc thẩm quyền quyết định của cấp xã.

Tăng trách nhiệm thực thi dân chủ từ chính quyền cơ sở

Không chỉ điều chỉnh quan hệ giữa chính quyền và người dân, Luật còn đề cập việc thực hiện dân chủ trong cơ quan, đơn vị. Theo đó, người đứng đầu cơ quan, đơn vị không có Ban Thanh tra nhân dân có trách nhiệm phân công đơn vị đầu mối tiếp nhận, xem xét, xử lý, giải quyết và theo dõi kết quả giải quyết kiến nghị, phản ánh của cán bộ, công chức, viên chức và người lao động.

Luật cũng bổ sung trách nhiệm của Ban Công tác Mặt trận ở thôn, tổ dân phố trong tổ chức lấy ý kiến, xem xét và trả lời công dân; trách nhiệm của UBND cấp xã trong việc xử lý những quyết định của cộng đồng dân cư có nội dung trái pháp luật; đồng thời làm rõ thời hạn giải quyết kiến nghị, phản ánh của Ban Thanh tra nhân dân.

Với những quy định này, việc thực hiện dân chủ ở cơ sở được đặt trong yêu cầu tăng cường công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình, không chỉ ở khâu tổ chức lấy ý kiến mà cả quá trình xử lý và thông tin kết quả.

Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Việc triển khai trong thời gian tới sẽ đặt ra yêu cầu đối với các địa phương, đặc biệt là cấp xã, trong việc hoàn thiện quy trình tiếp nhận, xử lý kiến nghị, tổ chức đối thoại và công khai kết quả giải quyết, bảo đảm quyền tham gia của người dân được thực hiện thực chất.

Xem thêm

Phòng, chống ma túy và tội phạm: Tăng năng lực phòng ngừa ngay từ cơ sở

Phòng, chống ma túy và tội phạm: Tăng năng lực phòng ngừa ngay từ cơ sở

(CLO) Quốc hội vừa thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026-2035, với yêu cầu tăng cường phòng ngừa tội phạm ngay từ cơ sở, nâng cao khả năng tự phòng ngừa, tự bảo vệ của người dân. Đáng chú ý, Chương trình đặt mục tiêu đến năm 2030 có ít nhất 50% địa bàn cấp xã và 20% địa bàn cấp tỉnh không ma túy.

Bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, siết trách nhiệm chủ đầu tư

Bỏ thủ tục kiểm tra nghiệm thu phòng cháy, chữa cháy, siết trách nhiệm chủ đầu tư

(CLO) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ bãi bỏ thủ tục kiểm tra công tác nghiệm thu về phòng cháy, chữa cháy và cấp phép trước khi lưu thông đối với phương tiện chuyên ngành, giao chủ đầu tư tự nghiệm thu và chịu trách nhiệm trước pháp luật.

Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo

Quốc hội thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi): Bổ sung cơ chế bảo vệ cán bộ đổi mới, sáng tạo

(CLO) Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi), trong đó bổ sung quy định về loại trừ, miễn và giảm nhẹ trách nhiệm hình sự đối với những trường hợp thực hiện nhiệm vụ đổi mới, sáng tạo vì lợi ích chung, đáp ứng các điều kiện luật định. Bộ luật cũng điều chỉnh nhiều quy định về tội phạm, hình phạt để phù hợp với tình hình thực tiễn.

Sửa Luật Đầu tư: Tạo cơ chế linh hoạt thu hút các dự án chiến lược

Sửa Luật Đầu tư: Tạo cơ chế linh hoạt thu hút các dự án chiến lược

(CLO) Với 468/471 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư. Luật tạo cơ chế linh hoạt hơn trong điều chỉnh điều kiện đầu tư, xây dựng gói ưu đãi, hỗ trợ vượt trội để kịp thời thu hút các dự án đầu tư chiến lược, đồng thời quy định rõ thẩm quyền của từng cơ quan.

Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): Bổ sung biện pháp phục vụ cộng đồng thay phạt tiền

Quốc hội thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi): Bổ sung biện pháp phục vụ cộng đồng thay phạt tiền

(CLO) Với 92,18% tổng số đại biểu Quốc hội tán thành, Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi) đã được thông qua, trong đó bổ sung biện pháp thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho phạt tiền đối với một số trường hợp vi phạm. Luật cũng quy định chặt chẽ hơn việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn, bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, nhằm bảo vệ quyền con người, quyền công dân.

Nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế lên 10 tỷ đồng

Nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế lên 10 tỷ đồng

(CLO) Với 475/477 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 3 luật thuế, trong đó nâng ngưỡng doanh thu được lựa chọn phương án tính thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế thu nhập cá nhân lên 10 tỷ đồng; miễn thuế đối với một số hoạt động giáo dục, cung cấp suất ăn trong trường học, cơ sở khám chữa bệnh.

Để khoa học công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ở Phú Thọ

Để khoa học công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi ở Phú Thọ

(CLO) Để khoa học, công nghệ phục vụ hiệu quả vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, tỉnh Phú Thọ đã gắn chặt ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, chuyển đổi số với tiêu chuẩn hóa chất lượng và bảo hộ tài sản trí tuệ. Hướng đi này giúp sản phẩm OCOP, nông sản đặc trưng khẳng định thương hiệu, mở rộng thị trường và tạo sinh kế bền vững

Đại biểu tham gia phiên họp (ảnh QH).

Luật An ninh dữ liệu: Phân loại theo 5 cấp độ rủi ro, siết chặt bảo vệ dữ liệu

(CLO) Luật An ninh dữ liệu vừa được Quốc hội thông qua, thiết lập cơ chế bảo vệ dữ liệu theo 5 cấp độ rủi ro, yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ tương ứng với mức độ nguy cơ. Đáng chú ý, dữ liệu có rủi ro cao phải được kiểm toán chặt chẽ hơn. Cùng với đó, hành vi đầu độc dữ liệu, lợi dụng dữ liệu và trí tuệ nhân tạo (AI) để thao túng thông tin bị nghiêm cấm.

Luật Định danh và xác thực điện tử: Không yêu cầu người dân khai lại dữ liệu đã có

Luật Định danh và xác thực điện tử: Không yêu cầu người dân khai lại dữ liệu đã có

(CLO) Luật Định danh và xác thực điện tử vừa được Quốc hội thông qua, quy định nguyên tắc không thu thập lại dữ liệu đã có, không yêu cầu người dân, doanh nghiệp xuất trình giấy tờ đã được định danh điện tử. Luật cũng quy định việc xác thực tài khoản giao dịch điện tử đối với các lĩnh vực có rủi ro cao như ngân hàng, chứng khoán, viễn thông, thương mại điện tử…

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình cho ý kiến về các nội dung trình HĐND tỉnh cuối năm

Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình cho ý kiến về các nội dung trình HĐND tỉnh cuối năm

(CLO) Ngày 20/11, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Ninh Bình tổ chức hội nghị thảo luận, cho ý kiến về các nội dung dự kiến trình Kỳ họp thường lệ cuối năm 2026, HĐND tỉnh khóa XVI, nhiệm kỳ 2026-2031 và một số nội dung quan trọng thuộc thẩm quyền. Ông Trần Huy Tuấn, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy chủ trì hội nghị.

Xóa tiền thuế nợ: Đề nghị phân mức khuyến khích trả nợ sớm, đánh giá riêng khoản thu về đất

Xóa tiền thuế nợ: Đề nghị phân mức khuyến khích trả nợ sớm, đánh giá riêng khoản thu về đất

(CLO) Cơ bản tán thành việc ban hành chính sách đặc thù xử lý nợ thuế tồn đọng, song Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị làm rõ phạm vi xóa tiền chậm nộp liên quan đến đất đai, thiết kế lộ trình khuyến khích trả nợ gốc sớm và đối chiếu kỹ dữ liệu hóa đơn đối với hơn 1,8 triệu trường hợp không hoạt động tại địa chỉ đăng ký.

Phó ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội làm Bí thư phường

Phó ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội làm Bí thư phường

(CLO) Ông Vũ Hà, Phó trưởng ban Thường trực Ban Tuyên giáo Thành ủy Hà Nội, được điều động, chỉ định giữ chức Bí thư Đảng ủy phường Ô Chợ Dừa, trong đợt điều động cán bộ cùng hai nhân sự khác.

Cỡ chữ bài viết: