Chiều 20/11, trước Quốc hội, thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính (UBKTTC) Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra dự án Nghị quyết của Quốc hội ban hành chính sách đặc thù xử lý xóa tiền thuế nợ để tháo gỡ khó khăn cho người nộp thuế.
Đánh giá riêng tiền chậm nộp với các khoản thu về đất
Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành sự cần thiết ban hành chính sách đặc thù, có thời hạn để xử lý các khoản nợ lệ phí môn bài tồn đọng và tiền chậm nộp.
Tuy nhiên, cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ tiếp tục hoàn thiện một số nội dung, trong đó đáng chú ý là cơ chế xóa tiền chậm nộp và việc kiểm soát đối tượng được hưởng chính sách.
Một nội dung khác được cơ quan thẩm tra lưu ý là phạm vi và đối tượng được áp dụng chính sách xóa nợ.
Nợ gốc lệ phí môn bài đã hạch toán khoảng 1.250 tỷ đồng, tiền chậm nộp tương ứng khoảng 438 tỷ đồng. Nghĩa vụ lệ phí môn bài chưa hạch toán ước khoảng 15.000 tỷ đồng; tiền chậm nộp thuộc phạm vi xem xét khoảng 9.990 tỷ đồng, trong đó hơn 3.000 tỷ đồng liên quan đến các khoản thu về đất.
Theo quy định tại Dự thảo Nghị quyết, phạm vi tiền chậm nộp được xóa có thể bao gồm cả các khoản thu về đất, tài nguyên. Do đó, UBKTTC đề nghị quy định trực tiếp các khoản thuộc phạm vi điều chỉnh, đánh giá riêng tiền chậm nộp đối với các khoản thu về đất; khi chưa có đánh giá riêng thì chưa áp dụng cơ chế chung đối với nhóm này.
UBKTTC nhận định đánh giá tác động hiện chưa phân tích theo từng cấp ngân sách, chưa lượng hóa đầy đủ kết quả dự kiến của chính sách. Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ đánh giá khả năng thụ hưởng của từng nhóm người nộp thuế trong tổng số 2,5 triệu trường hợp.
Đối với việc xóa nợ lệ phí môn bài, đa số ý kiến trong cơ quan thẩm tra tán thành do khoản thu này đã được bãi bỏ theo chủ trương của Đảng và Nghị quyết số 198/2025/QH15; số nợ đã hạch toán không lớn, chi phí thu hồi có thể vượt số thu.
Tuy nhiên, cần làm rõ việc không phải khai, nộp đối với nghĩa vụ chưa kê khai chỉ áp dụng trong thời gian người nộp thuế thực tế đã ngừng hoạt động.
Phân mức xóa tiền chậm nộp để khuyến khích trả nợ sớm
Dự thảo hiện quy định xóa toàn bộ tiền chậm nộp phát sinh đến thời điểm người nộp thuế nộp đủ nợ gốc, chậm nhất ngày 30/6/2028. Cơ quan thẩm tra cho rằng cách thiết kế này chưa tạo động lực để người nộp thuế thanh toán nợ sớm.
Do đó, UBKTTC đề nghị cân nhắc quy định theo hướng xóa tiền chậm nộp đối với người nộp thuế hoàn thành nghĩa vụ nợ gốc đến hết ngày 20/11/2027; trường hợp nộp đủ nợ gốc từ ngày 21/11/2027 đến hết ngày 30/6/2028 thì chỉ được xóa 50% tiền chậm nộp.
Cùng với đó, cơ quan thẩm tra đề nghị bổ sung quy định hoàn trả khoản tiền đã được xóa trong trường hợp người nộp thuế quay trở lại hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc thành lập cơ sở kinh doanh mới, theo nguyên tắc tại khoản 2 Điều 21 Luật Quản lý thuế.
Trong 2,5 triệu trường hợp người nộp thuế thuộc trạng thái 03 và 06, nhóm người nộp thuế ở trạng thái 06, không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký, có hơn 1,8 triệu trường hợp và được đánh giá là nhóm có rủi ro gian lận cao.
Vì vậy, Ủy ban KTTC đề nghị chỉ thực hiện xóa nợ đối với nhóm này sau khi cơ quan quản lý thuế đã đối chiếu dữ liệu hóa đơn và kê khai thuế.
Cơ quan thẩm tra cũng đề nghị làm rõ căn cứ, thời điểm xác định khoản nợ có liên quan đến hành vi vi phạm; chưa thực hiện xóa nợ đối với trường hợp đã có quyết định thanh tra, kiểm tra cho đến khi có kết luận.