Phát biểu tại chuỗi sự kiện khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành Xây dựng năm 2026 vào chiều 16/11, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc nhận định, sự phát triển nhanh của trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, Internet vạn vật, tự động hóa, vật liệu mới,...đang làm thay đổi phương thức quy hoạch, thiết kế, thi công, vận hành công trình, quản trị đô thị và cung cấp dịch vụ vận tải.
Với phạm vi quản lý rộng, từ kết cấu hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật đô thị, nhà ở, vật liệu xây dựng đến quy hoạch đô thị và nông thôn, ngành Xây dựng có vai trò quan trọng trong kiến tạo không gian phát triển.
Theo Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ, mỗi bước tiến về công nghệ trong lĩnh vực này đều có tác động trực tiếp đến hiệu quả đầu tư, chi phí xã hội và chất lượng sống của người dân.
Do đó khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phải trở thành động lực chủ yếu để nâng cao chất lượng phát triển của ngành.
Áp lực từ các dự án hạ tầng và bài toán đô thị
Đánh giá kết quả triển khai thời gian qua, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ ghi nhận Bộ Xây dựng đã hoàn thành 10/10 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành, vận hành tập trung hệ thống giải quyết thủ tục hành chính; phê duyệt đặt hàng 5 nhiệm vụ phát triển công nghệ chiến lược trong lĩnh vực đường sắt.
Bộ Xây dựng cũng tiếp nhận 761 đề xuất, lựa chọn 138 sản phẩm, giải pháp tiêu biểu để công bố, nhân rộng.
Tuy nhiên yêu cầu phát triển trong giai đoạn tới rất lớn. Hàng loạt dự án hạ tầng chiến lược, đường sắt đô thị, cảng hàng không, cảng biển quy mô lớn đòi hỏi năng lực công nghệ và quản trị cao hơn.
Trong khi đó, các đô thị lớn vẫn phải đối mặt với những vấn đề kéo dài như ngập úng, ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, biến đổi khí hậu và thiếu nhà ở phù hợp với khả năng chi trả của người dân.
Đây không chỉ là những bài toán về đầu tư xây dựng mà còn là thách thức đối với năng lực nghiên cứu, ứng dụng công nghệ và tổ chức quản lý. Nếu không có giải pháp công nghệ phù hợp, việc xử lý các vấn đề trên sẽ khó đạt hiệu quả lâu dài.
Từ thực tế này, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng phối hợp với các bộ, ngành, địa phương rà soát, hoàn thiện thể chế, tiêu chuẩn, quy chuẩn; tập trung nghiên cứu và từng bước làm chủ công nghệ phục vụ các dự án hạ tầng chiến lược.
Cùng với đó, cần phát triển hệ thống dữ liệu dùng chung, đổi mới phương thức quản lý và khai thác dữ liệu phục vụ điều hành.
Việc lựa chọn nhiệm vụ nghiên cứu, đổi mới sáng tạo phải xuất phát từ những vấn đề cụ thể của người dân, doanh nghiệp và yêu cầu thực tiễn của ngành, tránh đầu tư dàn trải hoặc nghiên cứu thiếu địa chỉ ứng dụng.
Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ cũng nhấn mạnh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp.
Các kết quả nghiên cứu cần được chuyển giao, ứng dụng vào thực tế, thay vì dừng lại ở sản phẩm khoa học.
Gắn nhiệm vụ khoa học công nghệ với mục tiêu tăng trưởng
Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, Bộ sẽ cụ thể hóa các chỉ đạo của Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ vào chương trình, kế hoạch công tác năm 2027 và giai đoạn tiếp theo.
Các nhiệm vụ trọng tâm gồm hoàn thiện cơ chế, chính sách; đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng và từng bước làm chủ công nghệ chiến lược, công nghệ cốt lõi; phát triển, khai thác hiệu quả dữ liệu số; tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp.
Bộ Xây dựng sẽ xác định cụ thể nhiệm vụ, trách nhiệm, nguồn lực, tiến độ và sản phẩm đầu ra, tập trung vào những lĩnh vực có nhu cầu thực tiễn và khả năng tạo tác động đến tăng trưởng.
Việc thúc đẩy khoa học công nghệ và chuyển đổi số vì vậy không chỉ dừng ở số lượng cơ sở dữ liệu được xây dựng, sản phẩm nghiên cứu được công bố hay tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến.
Quan trọng hơn là khả năng đưa công nghệ vào giải quyết những điểm nghẽn trong đầu tư xây dựng, quản lý hạ tầng, phát triển đô thị và cung cấp dịch vụ công.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra để ngành Xây dựng nâng cao năng suất, hiệu quả đầu tư, đáp ứng khối lượng công việc ngày càng lớn trong phát triển kết cấu hạ tầng, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng 2 con số của nền kinh tế.