Tại Triển lãm thành tựu khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngành Xây dựng năm 2026 diễn ra tại Hà Nội, Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam đã giới thiệu một số giải pháp công nghệ phục vụ hoạt động quản lý, điều hành bay.
Chia sẻ về định hướng phát triển khoa học công nghệ, Chủ tịch HĐTV Lê Hoàng Minh cho biết, VATM đã xây dựng Chiến lược phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số giai đoạn 2026 -2030, tầm nhìn đến năm 2045, xác định đây là động lực then chốt để hiện đại hóa công tác quản lý, điều hành bay.
Tổng công ty tập trung đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng công nghệ mới, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ.
Hướng tới xây dựng VATM trở thành doanh nghiệp quản lý bay hiện đại, vận hành dựa trên dữ liệu số, trong đó an toàn hoạt động bay luôn là ưu tiên tuyệt đối.
Ông Hồ Sỹ Tùng - Phó Tổng giám đốc VATM cho biết, yêu cầu đặt ra đối với công tác bảo đảm hoạt động bay không chỉ là xử lý nhanh khi thiết bị xảy ra sự cố mà còn phải phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường để chủ động phòng ngừa.
Thực tế khai thác cho thấy, sự cố tại hệ thống kỹ thuật có thể bắt nguồn từ những bất thường nhỏ. Ngay cả thiết bị dự phòng cũng cần được giám sát thường xuyên.
Nếu thông tin về tình trạng thiết bị không được cập nhật kịp thời, việc phối hợp xử lý, phát hành thông báo hàng không (NOTAM), điều chỉnh đường bay có thể bị ảnh hưởng, kéo theo nguy cơ giãn cách và chậm chuyến.
Từ yêu cầu này, VATM đặt mục tiêu chuyển dần phương thức bảo đảm kỹ thuật từ khắc phục sau hỏng hóc sang giám sát liên tục, phát hiện và xử lý sớm bất thường.
Giải pháp được triển khai theo hai hướng: tập trung dữ liệu trạng thái thiết bị về một hệ thống chung và khai thác dữ liệu để nhận diện xu hướng suy giảm, hỗ trợ dự báo hỏng hóc.
Theo ông Hồ Sỹ Tùng, một trong những khó khăn hiện nay là hệ thống thiết bị dẫn đường mặt đất VOR/DME được đầu tư qua nhiều giai đoạn, thuộc nhiều thế hệ và có giao diện giám sát khác nhau. Điều này gây khó khăn trong việc thu thập, tổng hợp dữ liệu về một đầu mối.
Trong khi đó, việc thay mới các thiết bị vẫn đang khai thác tốt chỉ để bổ sung giao diện kết nối sẽ không hiệu quả về kinh tế.
VATM lựa chọn hướng nghiên cứu bộ chuyển đổi dữ liệu, cho phép kết nối các thiết bị hiện có với hệ thống giám sát tập trung mà không phải thay đổi cấu hình thiết bị gốc.
Thông qua Công ty ATTECH, Tổng công ty đã nghiên cứu, thiết kế và chế tạo bộ chuyển đổi dữ liệu giám sát sang giao thức quản lý mạng SNMP.
Thiết bị có khả năng tiếp nhận bản tin qua hai cổng RS232 và 12 đầu vào logic, giải mã dữ liệu theo từng nhà sản xuất, sau đó chuẩn hóa các thông số như cảnh báo, mức tín hiệu, công suất phát thành bộ dữ liệu thống nhất để hệ thống quản lý kỹ thuật và an toàn tự động SIRMS tiếp nhận.
Đáng chú ý, giải pháp không can thiệp vào thiết bị gốc, dữ liệu chỉ truyền một chiều, không có lệnh điều khiển ngược. Hệ thống mạng được phân vùng theo yêu cầu an toàn thông tin. Mỗi đài chỉ cần bổ sung một bộ chuyển đổi nhỏ gọn, công suất dưới 5W.
Sau hơn một năm nghiên cứu, thử nghiệm và đánh giá khả năng tương thích, từ tháng 3/2026, bộ chuyển đổi đã được đưa vào sử dụng cùng hệ thống SIRMS, phục vụ giám sát thiết bị dẫn đường mặt đất, ADS-B và VHF trên toàn quốc.
Với hệ thống này, nhân viên kỹ thuật có thể theo dõi trạng thái của nhiều đài, trạm trên cùng một đầu mối, thay vì phải kiểm tra riêng lẻ từng thiết bị. Khi xuất hiện bất thường, dữ liệu giám sát cung cấp thêm căn cứ để kỹ sư kiểm tra, đánh giá và phối hợp xử lý.