Nhiều ngày qua, lực lượng Đội Quy tập mộ liệt sĩ K53 thuộc Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã triển khai đào các rãnh khảo sát, thăm dò tại những vị trí được xác định có khả năng là nơi chôn cất tập thể các liệt sĩ ở khu vực đường Trường Chinh, thuộc các phường Đăk Cấm và Kon Tum, tỉnh Quảng Ngãi.
Trong khuôn viên Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm, các cán bộ, chiến sĩ đã đào nhiều rãnh khảo sát với độ sâu khoảng 2 mét, gần vị trí từng phát hiện 22 hài cốt liệt sĩ vào năm 2008. Song song với đó, một rãnh khảo sát dài 35 mét, sâu khoảng 3 mét cũng được mở dọc vỉa hè đường Trường Chinh nhằm tìm kiếm những dấu tích còn sót lại dưới lòng đất.
Công việc diễn ra trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt nhưng được thực hiện hết sức cẩn trọng. Từng lớp đất được bóc tách, sàng lọc kỹ lưỡng để xác định đặc điểm địa tầng, phục vụ công tác khoanh vùng, thu hẹp phạm vi tìm kiếm. Đến nay, lực lượng quy tập đã đào bới, xử lý hơn 1.000m³ đất tại khu vực này.
Theo kế hoạch, sau khi được cấp có thẩm quyền phê duyệt, lực lượng chức năng sẽ tiếp tục đào bốn rãnh khảo sát tại các vị trí trước nhà số 230, 242, 278 và khu vực trước cổng phụ Nghĩa trang Liệt sĩ phường Đăk Cấm. Những rãnh khảo sát này được kỳ vọng sẽ cung cấp thêm cơ sở khoa học thông qua việc phân tích chất đất và các dấu hiệu liên quan, từ đó xác định chính xác vị trí các mộ tập thể.
Dù đến thời điểm hiện tại chưa phát hiện dấu hiệu nghi vấn về mộ liệt sĩ tập thể, nhưng theo đại diện Đội K53, kết quả khảo sát bước đầu đã giúp đơn vị từng bước khoanh vùng, thu hẹp phạm vi tìm kiếm, tạo tiền đề quan trọng cho công tác quy tập trong thời gian tới.
Chiều 10/6, Thượng tá Trần Thế Phan - Chỉ huy trưởng Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã trực tiếp đến hiện trường kiểm tra, động viên cán bộ, chiến sĩ đang làm nhiệm vụ. Tại đây, ông biểu dương tinh thần trách nhiệm, ý chí quyết tâm và sự tận tụy của lực lượng Đội K53 trong thực hiện nhiệm vụ đặc biệt ý nghĩa này.
Thượng tá Trần Thế Phan nhấn mạnh: “Công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nhiệm vụ chính trị mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", lòng biết ơn đối với các Anh hùng liệt sĩ đã hiến dâng tuổi xuân và máu xương cho độc lập, tự do của Tổ quốc. Đây cũng là một nội dung trọng tâm trong Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ đang được triển khai trên cả nước.
Lãnh đạo Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi yêu cầu Đội K53 tiếp tục phát huy tinh thần trách nhiệm, chấp hành nghiêm kỷ luật, bảo đảm tuyệt đối an toàn về người và phương tiện; đồng thời phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương, các lực lượng chức năng và nhân chứng lịch sử để xác minh thông tin, mở rộng phạm vi tìm kiếm.
Trước đó, tại hội thảo xác minh thông tin về liệt sĩ và mộ liệt sĩ khu vực đường Trường Chinh, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Ngãi đã công bố nhiều tài liệu, chứng cứ lịch sử quan trọng, góp phần làm sáng tỏ những thông tin liên quan đến địa điểm nghi chôn cất tập thể các liệt sĩ hy sinh trong năm 1968.
Đáng chú ý, lần đầu tiên công nghệ radar xuyên đất được ứng dụng tại khu vực này để hỗ trợ công tác tìm kiếm. Các chuyên gia thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) đã phối hợp khảo sát, thu thập dữ liệu nhằm phát hiện các dấu hiệu bất thường dưới lòng đất.
Theo các chuyên gia, radar xuyên đất hoạt động bằng cách phát sóng điện từ xuống nền đất và thu nhận tín hiệu phản xạ trở lại, từ đó tạo ra các lát cắt địa chất giúp nhận diện cấu trúc ngầm cũng như những biến đổi bất thường bên dưới bề mặt. Đây là công nghệ hiện đại được nhiều quốc gia ứng dụng trong khảo cổ, địa chất, xây dựng và tìm kiếm các cấu trúc ngầm.
Sự kết hợp giữa ký ức lịch sử, những nguồn tư liệu quý giá và công nghệ hiện đại đang mở thêm hy vọng cho hành trình tìm kiếm đồng đội sau gần sáu thập kỷ. Dẫu kết quả cuối cùng vẫn đang ở phía trước, nhưng trên những hố đào dọc đường Trường Chinh hôm nay, từng nhát cuốc vẫn đang lặng lẽ nối dài hành trình tri ân, để những người đã ngã xuống vì Tổ quốc có cơ hội được trở về trong vòng tay đất mẹ và sự biết ơn của các thế hệ hôm nay.
