Tuyến Quốc lộ 15D kết nối trực tiếp từ cảng Mỹ Thủy đến cửa khẩu quốc tế La Lay dài hơn 92km, hiện mới chỉ triển khai xây dựng, mở rộng 21 km đầu tiên từ cảng biển này đến cao tốc Cam Lộ - La Sơn, nhiều đoạn trên tuyến đường này bị hư hỏng, chật hẹp, khó đi, nhất là đoạn tuyến khu vực phía Tây Quảng Trị.
Nhiều ý kiến của doanh nghiệp xuất nhập khẩu cho rằng, dù cảng Mỹ Thủy chuẩn bị đưa vào khai thác 2 bến đầu tiên trong quý 2/2026, nhưng Quốc lộ 15D với hiện trạng hiện nay cũng rất khó giải phóng dòng chảy hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan qua cửa khẩu La Lay để xuôi về cảng Mỹ Thủy.
- Ảnh: Viết Hảo
Xung quanh vấn đề mà dư luận, các doanh nghiệp xuất nhập khẩu đang quan tâm kể trên, phóng viên báo Nhà báo & Công luận đã có buổi trao đổi với ông Hà Sỹ Đồng, nguyên Quyền Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, đại biểu Quốc hội khóa XV.
Thưa ông, tuyến Quốc lộ 15D là tuyến giao thông xương sống, ngắn nhất trên Hành lang kinh tế Đông – Tây qua tỉnh Quảng Trị, tại sao nhiều nhiệm kỳ qua lãnh đạo tỉnh Quảng Trị không quyết liệt xây dựng, mở rộng tuyến đường này sớm hơn?
- Quốc lộ 15D là tuyến giao thông có ý nghĩa đặc biệt chiến lược đối với Quảng Trị và cả khu vực miền Trung. Đây là tuyến ngắn nhất kết nối Hành lang kinh tế Đông – Tây từ cửa khẩu quốc tế La Lay ra Biển Đông thông qua cảng Mỹ Thủy, đồng thời giữ vai trò rất quan trọng về logistics, thương mại quốc tế, quốc phòng – an ninh và liên kết tiểu vùng Mekong mở rộng.
Tuy nhiên, cần nhìn nhận khách quan rằng trong nhiều nhiệm kỳ trước, điều kiện nguồn lực của tỉnh còn hết sức khó khăn, trong khi Quảng Trị đồng thời phải triển khai rất nhiều nhiệm vụ hạ tầng trọng điểm khác. Thời điểm đó, cảng Mỹ Thủy vẫn đang trong quá trình chuẩn bị đầu tư; Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị mới ở giai đoạn hình thành nền tảng; VSIP Quảng Trị và nhiều dự án động lực khác cũng đang thu hút, chuẩn bị nguồn lực và hoàn thiện thủ tục.
Trong bối cảnh đó, tỉnh buộc phải lựa chọn thứ tự ưu tiên đầu tư theo từng giai đoạn để tạo nền móng phát triển lâu dài. Nói cách khác, muốn Quốc lộ 15D phát huy hiệu quả thì trước hết phải có cảng biển, có khu công nghiệp, có khu kinh tế và có nguồn hàng đủ lớn. Nếu đầu tư tuyến đường quá sớm khi hệ sinh thái logistics chưa hình thành đầy đủ thì hiệu quả khai thác sẽ chưa tương xứng với nguồn lực bỏ ra.
Nhưng đến nay, tình hình đã hoàn toàn khác. Khi cảng Mỹ Thủy đang dần thành hình, VSIP Quảng Trị đã triển khai, Khu kinh tế Đông Nam bắt đầu thu hút các dự án lớn, cao tốc Bắc – Nam đã đi vào hoạt động và sân bay Quảng Trị đang được thúc đẩy đầu tư, thì Quốc lộ 15D không còn là một dự án giao thông đơn lẻ mà đã trở thành trục động lực phát triển chiến lược của cả vùng. Đây là thời điểm cần có quyết tâm rất cao để đầu tư hoàn chỉnh tuyến đường này.
Tỉnh Quảng Trị triển khai xây dựng, mở rộng Quốc lộ 15D giai đoạn 1 hơn 21km đầu tiên từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ - La Sơn sau khi cảng Mỹ Thủy dần hoàn thiện, chuẩn bị đưa vào khai thác 2 bến đầu tiên thuộc giai đoạn 1. Liệu điều này có quá muộn không, khi nhu cầu hàng hóa qua tuyến đường này rất lớn?
- Việc Quảng Trị triển khai giai đoạn 1 hơn 21 km đầu tiên từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ – La Sơn vào thời điểm cảng Mỹ Thủy chuẩn bị đưa vào khai thác có thể nói là “muộn hơn kỳ vọng”, nhưng đây vẫn là bước đi rất quan trọng và cần thiết để mở ra không gian phát triển mới cho tỉnh.
Thực tế cho thấy, hạ tầng logistics chỉ phát huy giá trị khi có sự kết nối đồng bộ giữa cảng biển, khu công nghiệp, cao tốc, cửa khẩu và các trung tâm trung chuyển hàng hóa. Trước đây, nếu cảng Mỹ Thủy chưa hình thành rõ nét thì việc đầu tư quy mô lớn cho Quốc lộ 15D sẽ rất khó huy động nguồn lực và chưa tạo được hiệu quả lan tỏa mạnh.
Nhưng hiện nay, áp lực phát triển đã khác. Khi các bến cảng đầu tiên của Mỹ Thủy chuẩn bị vận hành, nhu cầu kết nối hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan và khu vực nội địa ra Biển Đông đang ngày càng rõ rệt. Nếu hạ tầng kết nối không theo kịp thì cảng lớn cũng khó phát huy hết công suất và lợi thế chiến lược.
Tôi cho rằng tư duy đầu tư hiện nay phải thay đổi mạnh mẽ. Không thể tiếp tục làm hạ tầng theo kiểu “đi sau nhu cầu”, mà phải đi trước một bước để đón dòng hàng, dòng vốn và nhà đầu tư chiến lược. Nếu chậm mở tuyến kết nối thì cơ hội phát triển logistics quốc tế có thể dịch chuyển sang các hành lang khác.
Vì vậy, bên cạnh nỗ lực của địa phương, tôi kiến nghị Chính phủ, các bộ ngành Trung ương sớm quan tâm bố trí nguồn vốn để Quảng Trị có điều kiện đẩy nhanh tiến độ đầu tư Quốc lộ 15D theo hướng đồng bộ, hiện đại và có tầm nhìn dài hạn.
Nhiều ý kiến cho rằng, Quốc lộ 15D cần thi công, mở rộng toàn tuyến từ cảng Mỹ Thủy đến cửa khẩu quốc tế La Lay để khơi thông, giải phóng dòng chảy hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan về cảng Mỹ Thủy càng sớm càng tốt?
- Tôi hoàn toàn đồng tình với quan điểm cần sớm đầu tư, mở rộng toàn tuyến Quốc lộ 15D từ cảng Mỹ Thủy đến cửa khẩu quốc tế La Lay. Đây không chỉ là một dự án giao thông mà thực chất là “hành lang tăng trưởng chiến lược” của Quảng Trị trong nhiều thập niên tới.
Hiện nay, nhu cầu vận chuyển hàng hóa từ Lào và khu vực Đông Bắc Thái Lan ra Biển Đông là rất lớn. Quảng Trị đang có lợi thế hiếm có khi sở hữu tuyến hành lang ngắn nhất, thuận lợi nhất để kết nối khu vực này với cảng biển nước sâu Mỹ Thủy. Nhưng lợi thế địa kinh tế chỉ thực sự có giá trị khi được chuyển hóa thành năng lực hạ tầng thực tế.
Trong cạnh tranh phát triển hiện nay, địa phương nào mở được hành lang logistics trước, địa phương đó sẽ thu hút được dòng hàng, doanh nghiệp và nhà đầu tư. Nếu chậm ngày nào thì Quảng Trị không chỉ mất cơ hội tăng trưởng ngày đó mà còn có nguy cơ để dòng hàng dịch chuyển sang các tuyến cạnh tranh khác trong khu vực.
Một khi chuỗi logistics đã hình thành ổn định ở nơi khác thì việc kéo lại sẽ vô cùng khó khăn.
Do đó, tôi cho rằng Quốc lộ 15D cần được xem xét bằng tư duy chiến lược quốc gia, không thể chỉ là bài toán ngân sách của riêng Quảng Trị. Khi tuyến đường này được đầu tư hoàn chỉnh, kết nối đồng bộ với cảng Mỹ Thủy, cao tốc Bắc – Nam, sân bay Quảng Trị và Khu kinh tế Đông Nam thì Quảng Trị sẽ có cơ hội trở thành trung tâm trung chuyển hàng hóa mới của miền Trung và khu vực Đông – Tây.
Tôi kiến nghị Chính phủ sớm ưu tiên bố trí nguồn vốn Trung ương, đồng thời nghiên cứu các cơ chế đặc thù để đẩy nhanh đầu tư hoàn thiện toàn tuyến Quốc lộ 15D. Đây không chỉ là đầu tư cho Quảng Trị mà là đầu tư cho một trục phát triển chiến lược của khu vực miền Trung và hành lang kinh tế quốc tế Đông – Tây trong tương lai.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
