Chủ tịch UBND xã Cửa Tùng (Quảng Trị) Võ Đức Diện ngày 19/12 cho biết, địa phương sẽ kiểm tra ngay thông tin về việc nước mắm “nhà làm” không nhãn mác bày bán ở một số chợ trên địa bàn.
Nhọc nhằn sống với nghề truyền thống
Với đường bờ biển dài gần 200 km, Quảng Trị là một trong những tỉnh ở miền Trung có tiềm năng lớn với nghề khai thác thủy sản, kéo theo nghề làm nước mắm truyền thống đem lại sinh kế ổn định, tạo việc làm cho người dân. Vùng biển Cửa Tùng, Cửa Việt vốn nổi tiếng với nghề làm nước mắm truyền thống, nhất là nước mắm cá cơm, cá nục, cá trích…
Ông Nguyễn Công Viết (khu phố 6, xã Cửa Việt) cho biết, nghề làm nước mắm truyền thống tại Cửa Việt đã có từ xa xưa, từ thời mà ngư dân vùng này còn đi biển bằng thuyền buồm. Hàng năm, từ tháng giêng âm lịch cho đến tháng 8, là mùa khai thác cá cơm, cá nục, cá trích… nhộn nhịp nhất năm của ngư dân Cửa Việt. Cá sau khi đánh bắt, ngoài việc phân phối tại các chợ trong tỉnh, người dân còn dùng để làm nước mắm.
“Quy trình làm nước mắm chượp là một quá trình rất công phu, đòi hỏi sự kiên trì, nhẫn nại. Với bà con Cửa Việt, khi làm mắm chượp thì phải tuân thủ tỷ lệ 5:1, tức là 5 kg cá thì trộn với 1 kg muối, cứ thế cân cá lên và ủ muối vào cho đúng tỷ lệ trước khi cho vào thùng để ủ chượp, chưng cất ít nhất từ 10 đến 12 tháng. Để có một giọt nước mắm thành phẩm thì người làm nước mắm phải đổ bao giọt mồ hôi, nước mắt. Người làm nghề chủ yếu lấy công làm lời, cũng như để giữ nghề truyền thống mà ông cha để lại”, ông Viết chia sẻ.
Hiện nay gia đình ông Viết chủ yếu bán nước mắm chượp (bao gồm cả xác lẫn nước sau khi mắm chín) cho các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống trong vùng. Mỗi năm, hộ ông Viết cung ứng khoảng vài chục tấn mắm chượp, giúp gia đình có thêm việc làm.
Trong khi đó, tại Cửa Tùng, một cửa biển nổi tiếng, cách Cửa Việt khoảng 12km về phía bắc, hiện có một số cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống nổi tiếng, như nước mắm Huỳnh Kế, nước mắm Khiêm Trọng… Ông Phan Đức Kế (69 tuổi, khu phố An Du Đông 2, xã Cửa Tùng), chủ nhãn hiệu nước mắm truyền thống Huỳnh Kế nổi tiếng ở vùng biển Cửa Tùng cho biết, ông khởi nghiệp với nghề sản xuất nước mắm truyền thống hơn 30 năm nay, nhận được nhiều giấy khen của nhà nước, ban ngành địa phương.
“Từ những ngày đầu mới chập chững làm nghề, mà giờ cũng đã hơn 30 năm tôi gắn bó với cái nghề cơ cực này. Để làm được 1 chai nước mắm ngon thì việc chọn con cá để ủ mắm phải tươi, cá vừa vào bờ là ủ muối ngay rồi cho vào thùng để chưng cất luôn, chứ không được chậm trễ. Nghề này tuy vất vả, nhưng bù lại nó đem lại công ăn việc làm cho gia đình tôi, cũng như tạo làm việc làm cho một số người dân địa phương”, ông Kế chia sẻ.
Nước mắm truyền thống lo bị “bóp chết” vì nước mắm “nhà làm”
Ông Bùi Xuân Khiêm (68 tuổi, thôn Di Loan, xã Cửa Tùng), chủ nhãn hiệu nước mắm truyền thống Khiêm Trọng bức xúc phản ánh: thời gian gần đây những cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống ở Cửa Tùng gặp phải sự cạnh tranh thiếu lành mạnh từ các loại nước mắm gắn mác “nhà làm”. Theo đó, một số gia đình trên địa bàn tự sản xuất nước mắm theo cách thủ công, đơn sơ, tiềm ẩn nguy cơ không đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, nhưng vẫn công khai bày bán ở một số chợ trên địa bàn xã Cửa Tùng.
“Họ gắn cho cái mác gọi là nước mắm “nhà làm” rồi bày bán công khai, trong khi nước mắm nhà làm là loại nước mắm không có nhãn mác, không công bố chất lượng, không đóng thuế, không ai kiểm tra chất lượng định kỳ. Còn các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống có đầy đủ nhãn mác, công bố chất lượng, chịu sự kiểm tra của cơ quan chức năng thì không phải nhà làm thì làm ở chỗ nào? Chúng tôi đóng thuế cho nhà nước, nhưng đang vấp phải sự cạnh tranh thiếu lành mạnh từ cái gọi là nước mắm nhà làm”, ông Khiêm bức xúc phản ánh.
Ông Khiêm cho biết, cơ sở sản xuất nước mắm của ông có đầy đủ giấy tờ pháp lý để sản xuất nước mắm truyền thống, mỗi năm các đoàn kiểm tra về kiểm tra định kỳ từ 1-2 lần/năm. “Nếu tình trạng nước mắm nhà làm không được xử lý dứt điểm thì về lâu dài những cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống, làm ăn chân chính như chúng tôi sẽ chết dần, chết mòn”, ông Khiêm lo lắng nói, kiến nghị cơ quan chức năng cần kiểm tra, xử lý tình trạng này.
Liên quan đến vấn đề này, ông Võ Đức Diện, Chủ tịch UBND xã Cửa Tùng cho biết, địa phương rất quan tâm, khuyến khích các cơ sở sản xuất nước mắm truyền thống tăng cường sản xuất, quảng bá thương hiệu, đặc sản vùng miền, tạo thêm công ăn việc làm cho bà con.
“Đối với tình trạng nước mắm nhà làm cạnh tranh thiếu lành mạnh thì chúng tôi chưa nghe và tôi sẽ chỉ đạo các phòng ban, ngành chức năng cho kiểm tra ngay, nếu có tình trạng này sẽ xử lý, chấn chỉnh. Hàng năm, địa phương cũng tổ chức các lớp hướng dẫn, tập huấn để thực hiện đầy đủ các quy định của nhà nước về sản xuất nước mắm”, ông Diện cho hay.
