Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TP HCM) vừa tiếp nhận và điều trị một bé trai 17 ngày tuổi, trú tại xã Tân Vĩnh Lộc, bị sốc sốt xuất huyết với nhiều biến chứng nghiêm trọng.
Theo bệnh sử, trẻ sốt cao vừa, không liên tục trong hai ngày, kèm biểu hiện giật mình khi ngủ và nổi mẩn đỏ trên da. Kết quả xét nghiệm ghi nhận tiểu cầu giảm còn 47.000/microL, xét nghiệm kháng nguyên NS1 dương tính với virus Dengue. Trẻ được chẩn đoán sốt xuất huyết ngày thứ hai và theo dõi, điều trị.
Các xét nghiệm cho thấy dung tích hồng cầu tăng lên 45%, trong khi tiểu cầu tiếp tục giảm sâu, chỉ còn 24.000/mm³. Men gan tăng cao. Các bác sĩ xác định trẻ đã chuyển sang sốc sốt xuất huyết, kèm tổn thương gan nặng và rối loạn đông máu.
Trước tình trạng nguy kịch, ê-kíp điều trị triển khai chống sốc tích cực, truyền dịch, máu, tiểu cầu đậm đặc và albumin; đồng thời hỗ trợ chức năng gan, hô hấp.
Việc điều trị gặp nhiều khó khăn do trẻ còn quá nhỏ, các bác sĩ khó thiết lập đường truyền. Nhiều vị trí chích truyền xuất hiện bầm tím. Trẻ còn có biểu hiện nôn dịch màu nâu đen, huyết động chưa ổn định.
Sau 72 giờ điều trị tích cực, tình trạng huyết động và tổn thương gan của trẻ cải thiện. Trẻ không xuất hiện thêm dấu hiệu xuất huyết, tỉnh táo, bú và tiểu khá.
Đáng chú ý, mẹ của bé cũng mắc sốt xuất huyết và từng điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới. Sau khi mẹ xuất viện, trẻ bắt đầu xuất hiện triệu chứng sốt.
BSCKII Nguyễn Minh Tiến, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi đồng Thành phố cho biết, sốt xuất huyết có thể xảy ra ở trẻ sơ sinh, song biểu hiện đôi khi không điển hình. Trẻ có thể chỉ sốt vừa, không liên tục, dễ bị nhầm lẫn với nhiễm trùng huyết hoặc các bệnh lý khác.
Sốc sốt xuất huyết ở lứa tuổi này không thường gặp, có thể liên quan đến nhiều cơ chế như thoát huyết tương, xuất huyết nặng, suy cơ tim hoặc nhiễm trùng huyết đồng mắc.
Do đó, khi trẻ sơ sinh có biểu hiện sốt hoặc bất thường về sức khỏe, gia đình cần đưa trẻ đến cơ sở y tế có chuyên khoa sơ sinh để được thăm khám, xét nghiệm và xác định nguyên nhân. Việc đánh giá toàn diện, theo dõi sát diễn biến lâm sàng và cận lâm sàng có ý nghĩa quan trọng trong lựa chọn phương án điều trị kịp thời.
Sốt xuất huyết không còn chỉ lưu hành theo mùa
TTND.GS.TS Nguyễn Văn Kính, nguyên Giám đốc Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương nhận định, sốt xuất huyết hiện không còn là bệnh chỉ xuất hiện theo mùa mà có xu hướng lưu hành quanh năm.
Theo chuyên gia, biến đổi khí hậu, nhiệt độ, lượng mưa và quá trình đô thị hóa đang tạo ra nhiều điều kiện thuận lợi cho muỗi truyền bệnh sinh sôi, phát triển.
Một trong những khó khăn trong kiểm soát dịch là nhiều người nhiễm virus không có biểu hiện lâm sàng rõ ràng. Trong khi đó, việc xử lý nơi muỗi đẻ trứng, diệt lăng quăng và kiểm soát véc-tơ truyền bệnh tại cộng đồng chưa phải lúc nào cũng được thực hiện thường xuyên, đồng bộ.
Đặc biệt, giai đoạn hạ sốt là thời điểm người bệnh cần cảnh giác. Nhiều người thường cho rằng khi thân nhiệt trở về bình thường, bệnh đã thuyên giảm. Tuy nhiên, đây có thể là lúc sốt xuất huyết bước vào giai đoạn nguy hiểm, với nguy cơ thoát huyết tương, cô đặc máu, sốc và suy tạng.
"Người bệnh cần được theo dõi sát nếu xuất hiện các dấu hiệu như mệt lả, li bì hoặc bứt rứt, đau vùng gan, nôn nhiều hoặc nôn liên tục. Trẻ em, phụ nữ mang thai, người cao tuổi và người có bệnh nền cần được chú ý đặc biệt. Khi có dấu hiệu cảnh báo, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá, không nên tự theo dõi tại nhà hoặc chủ quan vì đã hết sốt", GS Kính nhấn mạnh.
Diệt lăng quăng mới là giải pháp phòng dịch bền vững
Theo GS Kính, phun hóa chất diệt muỗi trưởng thành là biện pháp cần thiết nhưng chưa đủ để kiểm soát sốt xuất huyết. Muốn phòng dịch bền vững, cần xử lý tận gốc các ổ bọ gậy, lăng quăng - nơi muỗi sinh sản và phát triển.
Các dụng cụ chứa nước trong nhà, vật phế thải có khả năng đọng nước, chậu cây, lốp xe cũ và những khu vực ẩm thấp cần được kiểm tra, vệ sinh thường xuyên. Việc phòng bệnh không thể chỉ trông chờ vào ngành y tế mà cần sự tham gia chủ động của từng hộ gia đình và cộng đồng dân cư.
Chuyên gia cũng cho rằng hệ thống y tế cơ sở giữ vai trò quan trọng trong giám sát ca bệnh, phát hiện sớm ổ dịch và hướng dẫn người dân xử lý môi trường. Tuy nhiên, nhân lực và nguồn lực tại tuyến cơ sở ở một số nơi còn hạn chế, ảnh hưởng đến việc theo dõi véc-tơ truyền bệnh và triển khai các biện pháp phòng dịch tại cộng đồng.
Bên cạnh các biện pháp dự phòng, vaccine cũng là một hướng tiếp cận trong phòng chống sốt xuất huyết. Tuy nhiên, tiêm vaccine không thay thế các biện pháp diệt muỗi, diệt lăng quăng và phòng tránh muỗi đốt. Người dân cần tìm hiểu chỉ định, độ tuổi và khuyến cáo tiêm chủng tại cơ sở y tế.
