Thay đổi cách sản xuất, xử lý chất thải
Ngày 7/11, tại Ngày hội Việt Nam Xanh 2026 với chủ đề "Chuyển đổi xanh - Hiệu quả bền vững", ông Bùi Minh Thạnh, Phó Chủ tịch UBND TP.HCM, cho biết quá trình phát triển của thành phố đang đặt ra yêu cầu đồng thời giải quyết bài toán tăng trưởng kinh tế và bảo vệ môi trường.
Với quy mô dân số trên 14 triệu người cùng các lợi thế về tài chính, thương mại, công nghiệp, dịch vụ và kinh tế biển, TP.HCM đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Tuy nhiên, lãnh đạo thành phố cho rằng, mục tiêu tăng trưởng không thể tách rời yêu cầu phát triển bền vững, nhất là trong bối cảnh áp lực về tài nguyên, chất thải và môi trường đô thị ngày càng lớn.
Theo ông Thạnh, thành phố xác định chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo là ba định hướng quan trọng trong giai đoạn phát triển mới. Trong đó, chuyển đổi xanh cần được thực hiện đồng thời ở cả hoạt động sản xuất, hệ thống hạ tầng và thói quen tiêu dùng.
Một trong những vấn đề được lãnh đạo TP.HCM nhấn mạnh là việc sử dụng tài nguyên và xử lý chất thải. Hiện mỗi ngày thành phố phát sinh khoảng 14.000 tấn rác, tương đương bình quân khoảng 1 kg/người/ngày.
Theo ông Thạnh, thay vì chỉ tập trung thu gom, xử lý rác sau khi phát sinh, thành phố cần chuyển dần sang mô hình kinh tế tuần hoàn. Trong đó, chất thải của quá trình sản xuất này có thể trở thành nguyên liệu đầu vào của một ngành sản xuất khác; nước thải sau xử lý được tái sử dụng phù hợp, còn chất thải không thể tái chế có thể được nghiên cứu thu hồi năng lượng bằng công nghệ đáp ứng tiêu chuẩn môi trường.
Thành phố định hướng thúc đẩy phân loại rác tại nguồn, phát triển công nghiệp tái chế, xử lý rác phát điện, khu công nghiệp sinh thái và logistics xanh. Đây cũng là những lĩnh vực cần sự tham gia của doanh nghiệp thông qua đầu tư công nghệ và thay đổi quy trình sản xuất.
Ngoài ra, TP.HCM đang thúc đẩy phát triển giao thông công cộng, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, giảm phát thải trong công nghiệp, xử lý nước thải và phục hồi hệ thống sông, kênh rạch.
Bên cạnh khu vực sản xuất, người dân cũng có vai trò trong quá trình chuyển đổi thông qua những thay đổi trong sinh hoạt hằng ngày như tiết kiệm điện, nước, hạn chế đồ nhựa dùng một lần, phân loại rác và ưu tiên phương tiện giao thông công cộng.
Những mô hình xanh từ cộng đồng và doanh nghiệp
Ở góc độ triển khai thực tế, nhà báo Trần Xuân Toàn, Phó Tổng Giám đốc Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình TP.HCM, Tổng Biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ, cho rằng chuyển đổi xanh cần được chứng minh bằng những hành động cụ thể, có kết quả đo lường và khả năng nhân rộng, thay vì chỉ dừng ở các cam kết.
Ông dẫn chứng mô hình giảm rác thải tại khu dân cư Nam Yên (Đà Nẵng), nơi người dân thực hiện phân loại rác thành ba nhóm, tận dụng rác hữu cơ làm phân bón, thu gom vật liệu tái chế và hạn chế nhựa dùng một lần.
Sau 5 tháng, lượng rác thải bình quân mỗi hộ giảm gần 95%, lượng rác đưa đến điểm tập kết giảm hơn 92%. Kết quả này cho thấy việc thay đổi thói quen sinh hoạt của từng hộ gia đình có thể góp phần giảm lượng rác cần thu gom, xử lý.
Trong hoạt động sản xuất, Duy Tân Recycling là một trường hợp đầu tư công nghệ tái chế chai nhựa theo quy trình bottle-to-bottle, biến chai đã qua sử dụng thành nguyên liệu sản xuất chai mới. Doanh nghiệp còn ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong nhận diện, phân loại nhựa, giúp giảm hơn 3.400 tấn CO₂ mỗi năm.
Một mô hình khác được đề cập là Vinamilk với các giải pháp hướng đến mục tiêu Net Zero 2050. Doanh nghiệp triển khai các hoạt động từ nông nghiệp bền vững, sử dụng năng lượng tái tạo đến cải tiến quy trình sản xuất và logistics. Đến năm 2024, ba đơn vị gồm hai nhà máy và một trang trại của doanh nghiệp đạt chứng nhận trung hòa carbon.
Theo ông Trần Xuân Toàn, những ví dụ này cho thấy trách nhiệm môi trường và hiệu quả kinh doanh không nhất thiết đối lập nhau. Việc đầu tư công nghệ, sử dụng tài nguyên hiệu quả và thay đổi quy trình có thể giúp doanh nghiệp giảm tác động môi trường, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh.
Ngày hội Việt Nam Xanh 2026 nằm trong chuỗi hoạt động do Báo điện tử Tuổi Trẻ, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) và Liên minh Tái chế bao bì Việt Nam (PRO Việt Nam) khởi xướng, phối hợp cùng các đơn vị triển khai.
Trong năm 2026, chương trình tập trung vào các nội dung như phân loại rác tại nguồn, chuyển đổi năng lượng xanh, kinh tế tuần hoàn, trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) và phát triển các mô hình doanh nghiệp xanh.
