Vụ Hè Thu năm 2026, toàn tỉnh Quảng Trị có 9.454ha đất lúa không tổ chức sản xuất, trong đó 8.251ha thiếu nguồn nước và 1.203ha có thể sản xuất nhưng phụ thuộc thời tiết, hiệu quả thấp. Trong khi đó, diện tích chuyển đổi sang cây trồng khác mới đạt 250ha, đặt ra yêu cầu tìm hướng khai thác hiệu quả hơn quỹ đất nông nghiệp.
Từ thực tế này, Trung tâm Khuyến nông tỉnh triển khai mô hình trồng ngô sinh khối gắn với liên kết tiêu thụ tại các xã Trường Ninh, Trường Phú và Phong Nha, quy mô 34ha với 85 hộ tham gia. Sử dụng giống NK7328 Bt/GT, sản phẩm được liên kết tiêu thụ với Công ty Cổ phần Chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình.
Tại xã Trường Ninh, ông Nguyễn Đình Thành, Giám đốc HTX Sản xuất kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Vạn Phúc, cho biết 10ha đất lúa thiếu nước, hiệu quả thấp được chuyển sang trồng ngô sinh khối. Dù trải qua hơn 35 ngày không mưa, cây ngô sau khi trồng dặm, bổ sung nước đã phục hồi, tỷ lệ mọc trên 90%. Năng suất đạt khoảng 40–45 tấn/ha; với giá thu mua 1.600 đồng/kg tại nhà máy, doanh thu ước 72 triệu đồng/ha, lợi nhuận gần 13,5 triệu đồng, trong khi trồng lúa PC6 trên cùng diện tích chỉ lãi khoảng 800.000 đồng/ha.
Ông Trần Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị, cho rằng ngô sinh khối bước đầu cho thấy khả năng thích ứng trên một số diện tích đất lúa chuyển đổi, song không phải chân ruộng nào cũng phù hợp. Việc lựa chọn cần dựa vào điều kiện đất đai, nguồn nước, khả năng tiêu thoát và tổ chức sản xuất.
Thực tế, khâu thu hoạch còn nhiều điểm nghẽn. Tại Trường Ninh, tỷ lệ hao hụt có thời điểm gần 25% do ruộng manh mún, sản lượng nhỏ lẻ, thiếu máy gắp chuyên dụng và phương tiện vận chuyển. Ngô sau khi cắt phải chờ thu gom, dễ mất nước trong nắng nóng, gió Lào, làm giảm trọng lượng và ảnh hưởng trực tiếp đến thu nhập của người dân.
Bên cạnh đó, giao thông nội đồng chưa đồng bộ, một số chân ruộng thấp dễ đọng nước, khiến máy móc khó tiếp cận. Việc phối hợp giữa hợp tác xã và doanh nghiệp trong điều phối thu hoạch, bốc xếp, vận chuyển cũng chưa thật sự nhịp nhàng.
Trước thực tế này, ông Hải cho rằng, muốn phát triển ngô sinh khối thành vùng sản xuất hàng hóa, cần lựa chọn diện tích phù hợp, tổ chức sản xuất tập trung, phát huy vai trò hợp tác xã và xây dựng phương án thu hoạch, vận chuyển ngay từ đầu vụ. Doanh nghiệp cần chủ động đầu tư máy móc chuyên dụng, phối hợp chặt chẽ với người dân để bảo đảm thu mua kịp thời, hạn chế hao hụt.
Triển vọng mở rộng mô hình đang được đặt ra khi 17 địa phương đăng ký trồng ngô sinh khối vụ Hè Thu năm 2027 với tổng diện tích dự kiến 346,36ha, trong đó Phong Nha 60ha, Bố Trạch 50ha, Trường Ninh 40ha…
Theo ông Hải, việc nhân rộng cần có chọn lọc, không chạy theo diện tích khi chưa bảo đảm điều kiện đất đai, nguồn nước, cơ giới hóa và đầu ra. Chỉ khi tổ chức đồng bộ từ sản xuất đến thu hoạch, vận chuyển và tiêu thụ, cây ngô sinh khối mới có thể phát huy hiệu quả lâu dài, trở thành hướng chuyển đổi phù hợp, góp phần nâng cao thu nhập cho nông dân Quảng Trị.
