Khí clo tấn công đường thở như thế nào?
Trao đổi với Nhà báo và Công luận, BS.CKI Phạm Ngọc Minh, Khoa Khám bệnh, Bệnh viện Đa khoa Phương Đông phân tích, clo (Cl₂) là khí có tính oxy hóa mạnh, có thể gây tổn thương đường hô hấp từ mức độ kích ứng niêm mạc đến suy hô hấp cấp đe dọa tính mạng.
Khi hít vào, khí clo tiếp xúc với nước trên bề mặt niêm mạc đường hô hấp, tạo thành axit hydrochloric (HCl) và axit hypochlorous (HOCl). Các chất này gây tổn thương trực tiếp tế bào biểu mô đường thở, kích hoạt phản ứng viêm, làm tăng tính thấm thành mạch và gây phù nề niêm mạc.
“Ở mức độ nhẹ, người bệnh thường bị kích ứng mắt, mũi, họng và đường hô hấp trên. Nhưng khi tiếp xúc với nồng độ khí cao, tổn thương có thể lan sâu đến phế quản và phế nang, phá vỡ hàng rào phế nang - mao mạch, dẫn đến phù phổi cấp không do tim hoặc hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS)”, bác sĩ Minh nói.
Đây là những biến chứng nguy hiểm bởi khả năng trao đổi oxy của phổi bị suy giảm nghiêm trọng. Khi đó, dù người bệnh đã rời khỏi khu vực nhiễm độc, tổn thương do khí clo gây ra vẫn có thể tiếp tục tiến triển.
Mức độ ngộ độc phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có nồng độ khí clo, thời gian tiếp xúc, điều kiện thông khí tại khu vực xảy ra sự cố và bệnh lý hô hấp sẵn có của nạn nhân.
Rời khỏi nơi nhiễm độc chưa có nghĩa là đã an toàn
Điều khiến ngộ độc khí clo trở nên nguy hiểm là khoảng cách giữa biểu hiện ban đầu và mức độ tổn thương thực sự có thể không tương xứng.
Bác sĩ Minh chia sẻ: “Ở giai đoạn đầu, người bị phơi nhiễm có thể chỉ cay mắt, chảy nước mắt, nóng rát mũi họng, ho hoặc tức ngực. Khi tổn thương tiến triển, người bệnh có thể khó thở, thở nhanh, khò khè do co thắt phế quản và giảm oxy máu. Ở những trường hợp nặng, tình trạng phù nề đường thở, phù phổi cấp và ARDS có thể khiến bệnh nhân phải điều trị tại khoa hồi sức tích cực, thậm chí cần thở máy”.
Đáng lưu ý, một số người ban đầu không có biểu hiện quá nghiêm trọng nhưng tổn thương phổi vẫn có thể tiến triển trong vài giờ tiếp theo. Vì vậy, việc đánh giá mức độ ngộ độc chỉ dựa vào cảm giác khó chịu ngay sau khi tiếp xúc có thể bỏ sót những trường hợp có nguy cơ diễn biến nặng.
“Không đánh giá mức độ nặng chỉ dựa vào triệu chứng ở thời điểm ban đầu”, bác sĩ Minh nhấn mạnh.
Theo chuyên gia, những người có biểu hiện hô hấp đáng kể hoặc nghi ngờ hít phải khí clo ở nồng độ cao cần được đánh giá và theo dõi tại cơ sở y tế. Việc thăm khám giúp phát hiện sớm tình trạng giảm oxy máu và tổn thương phổi tiến triển, từ đó có biện pháp can thiệp kịp thời.
Hiện chưa có thuốc giải độc đặc hiệu đối với khí clo. Điều trị chủ yếu tập trung vào chấm dứt phơi nhiễm, bảo đảm đường thở, hô hấp, tuần hoàn và hỗ trợ các chức năng bị ảnh hưởng.
Không tự ý quay lại vùng nhiễm khí để cứu người
Từ góc độ cấp cứu và chống độc, bác sĩ Minh cho rằng cách xử trí đúng tại hiện trường có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Việc tiếp tục hít phải khí clo có thể khiến tổn thương đường hô hấp nặng thêm, trong khi người không có thiết bị bảo hộ phù hợp còn có nguy cơ trở thành nạn nhân tiếp theo.
Khi phát hiện rò rỉ khí clo, người dân cần nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm, di chuyển đến nơi thoáng khí theo hướng ngược chiều gió hoặc vuông góc với hướng gió. Cần tránh các khu vực trũng, tầng hầm và không gian kín, nơi khí clo có thể tích tụ do nặng hơn không khí.
Đặc biệt, không tự ý quay lại khu vực nhiễm độc để cứu người nếu không có thiết bị bảo hộ hô hấp chuyên dụng. Khẩu trang y tế và khẩu trang thông thường không thể bảo vệ người đeo trước khí clo.
Nếu khí clo tiếp xúc với mắt, cần rửa liên tục bằng nhiều nước sạch trong ít nhất 15 phút. Khi quần áo bị nhiễm hóa chất, cần cởi bỏ quần áo nhiễm bẩn và rửa sạch vùng da tiếp xúc bằng nước.
Người xuất hiện các triệu chứng như ho nhiều, tức ngực, khó thở, khò khè hoặc mệt lả cần được hỗ trợ y tế khẩn cấp. Không tự ý dùng thuốc hay áp dụng các biện pháp dân gian để xử trí ngộ độc.
Về lâu dài, các cơ sở sản xuất, bảo quản và sử dụng khí clo cần tuân thủ quy định an toàn hóa chất, kiểm tra định kỳ hệ thống chứa khí, trang bị thiết bị cảnh báo rò rỉ và xây dựng phương án ứng phó sự cố. Trong sinh hoạt, tuyệt đối không trộn nước Javel hoặc chất tẩy rửa chứa clo với các dung dịch có tính axit, chẳng hạn một số chất tẩy bồn cầu, bởi phản ứng hóa học có thể giải phóng khí clo độc hại.
Từ vụ việc trên, bác sĩ Minh khuyến cáo: “Người dân không chủ quan khi đã tiếp xúc với khí clo, ngay cả khi triệu chứng ban đầu còn nhẹ. Thoát khỏi nguồn khí độc càng sớm càng tốt, không tự ý quay lại vùng nhiễm độc và được đánh giá y tế kịp thời khi có dấu hiệu nghi ngờ là những bước quan trọng để hạn chế nguy cơ tổn thương phổi tiến triển, suy hô hấp và đe dọa tính mạng”.
