Theo Bộ Dân tộc và Tôn giáo, mục đích của Nghị định là tiếp tục thể chế hóa chủ trương, chính sách của Đảng và pháp luật của Nhà nước về công tác dân tộc, nhằm hoàn thiện hệ thống chính sách dân tộc, bảo đảm thống nhất, đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả của hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.
Nghị định đưa ra quy định để xác định rõ các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù, từ đó tập trung ưu tiên nguồn lực đầu tư, hỗ trợ, thực hiện đúng các chủ trương, chính sách trọng tâm, trọng điểm, giải quyết những vấn đề bức xúc, cấp bách nhất. Trong đó, ưu tiên hỗ trợ hộ nghèo, nhóm dân tộc thiểu số khó khăn nhất theo quy định tại Nghị quyết số 120/2020/QH14 ngày 19/6/2020 của Quốc hội.
Nghị định cũng nhằm bảo vệ, bảo tồn và phát triển bền vững các dân tộc thiểu số trên nhiều lĩnh vực đời sống kinh tế - xã hội, góp phần rút ngắn khoảng cách phát triển giữa các dân tộc trong cộng đồng.
Với 9 điều, Nghị định quy định cụ thể về đối tượng, nguyên tắc, tiêu chí và quy trình xác định dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026-2030.
Tiêu chí xác định được nêu rõ: dân tộc còn gặp nhiều khó khăn là dân tộc có tỷ lệ nghèo đa chiều lớn hơn tỷ lệ nghèo đa chiều bình quân của các dân tộc thiểu số trong cả nước. Dân tộc có khó khăn đặc thù là dân tộc có dân số toàn quốc dưới 10.000 người theo dữ liệu quản lý dân cư và đồng thời đáp ứng ít nhất một trong hai tiêu chí: có tỷ lệ nghèo đa chiều lớn hơn bình quân chung, hoặc dân số giảm so với kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019.
Nghị định cũng quy định quy trình xác định gồm nhiều bước. UBND cấp xã tổ chức rà soát, thống kê số liệu dân số, tổng số hộ, hộ nghèo, hộ cận nghèo của từng dân tộc tại địa bàn theo mẫu kèm theo Nghị định; gửi báo cáo gồm hồ sơ điện tử và hồ sơ giấy về UBND cấp tỉnh trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ khi có chỉ đạo triển khai. Trong đó, số liệu dân số được thống kê theo dữ liệu quản lý dân cư trong vòng 15 ngày kể từ ngày Nghị định có hiệu lực; số liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo được thống kê trên cơ sở kết quả rà soát năm 2024.
Sau khi nhận báo cáo từ UBND cấp xã, UBND cấp tỉnh chỉ đạo các cơ quan liên quan tổng hợp, thẩm định và chịu trách nhiệm về số liệu, gửi Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong thời hạn 30 ngày làm việc. Trên cơ sở báo cáo của các địa phương, trong vòng 30 ngày làm việc, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo sẽ chỉ đạo rà soát, tổng hợp và ban hành quyết định phê duyệt danh sách các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù trong giai đoạn 2026-2030 trên phạm vi toàn quốc.
Nghị định số 255/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/11/2025.
