TS. Luật sư Đặng Văn Cường: Yêu cầu bồi thường thiệt hại không có 'mức trần'

(CLO) Trước thông tin bị hại vụ hành hung tài xế taxi ở Móng Cái đòi bồi thường hàng trăm triệu đồng mỗi bị can, TS. LS Đặng Văn Cường phân tích làm rõ ranh giới trách nhiệm hình sự – dân sự, điều kiện để Tòa án chấp thuận chi phí thực tế và ý nghĩa của việc tự nguyện bồi thường.

Vừa qua, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Quảng Ninh đã khởi tố 6 bị can trong vụ đánh tài xế taxi ở Móng Cái. Liên quan vụ việc này, xuất hiện thông tin gây xôn xao dư luận về việc bị hại đòi bồi thường hàng trăm triệu đồng đối với mỗi bị can. TS. Ls Đặng Văn Cường (Đoàn Luật sư Hà Nội) đã chia sẻ về quy định pháp luật liên quan đến bồi thường.

2aoboqyw6rjpan0gvu4d5kfoeuazvxkaib2slsg0.jpg
TS. LS Đặng Văn Cường. Ảnh: H.H

Trách nhiệm bồi thường và giới hạn của việc thỏa thuận

+ Thưa TS. LS Đặng Văn Cường, việc khởi tố 6 bị can về tội "Gây rối trật tự công cộng" theo Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015 có ảnh hưởng gì đến việc giải quyết bồi thường thiệt hại cho nạn nhân hay không?

- Trước hết, cần phân biệt rõ giữa trách nhiệm hình sự và trách nhiệm dân sự. Việc cơ quan điều tra khởi tố các đối tượng về tội "Gây rối trật tự công cộng" (Điều 318 Bộ luật Hình sự năm 2015) là căn cứ vào tính chất hành vi và hậu quả đối với trật tự công cộng, không bắt buộc phải có tỷ lệ thương tích cụ thể.

Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là thương tích hay thiệt hại về tài sản, sức khỏe của tài xế không được xem xét. Căn cứ Điều 584 Bộ luật Dân sự năm 2015, người xâm phạm sức khỏe của người khác gây thiệt hại thì phải bồi thường. Phần dân sự vẫn được Tòa án nhân dân (TAND) giải quyết cùng lúc trong vụ án hình sự.

Ngoài ra, việc khởi tố theo Điều 318 ở giai đoạn hiện tại không loại trừ khả năng xem xét tội danh khác. Nếu quá trình điều tra có thêm căn cứ về tỷ lệ tổn thương cơ thể, cơ quan điều tra vẫn có thể bổ sung hoặc chuyển đổi tội danh sang "Cố ý gây thương tích" (Điều 134 Bộ luật Hình sự năm 2015).

+ Dư luận đang xôn xao trước thông tin phía bị hại yêu cầu bồi thường lên tới hàng trăm triệu đồng đối với mỗi bị can. Dưới góc độ pháp lý, ông có nhận xét gì?

- Cần hết sức thận trọng vì đây mới là thông tin lan truyền trên mạng xã hội, chưa có tài liệu chính thức từ cơ quan tố tụng xác nhận.

Về nguyên tắc pháp lý, người bị thiệt hại có quyền đưa ra mức bồi thường mà họ cho là phù hợp; pháp luật không đặt ra "mức trần" tối đa. Điều 585 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời, đồng thời các bên có quyền thỏa thuận.

Tuy nhiên, đưa ra yêu cầu là một chuyện, còn TAND có chấp nhận hay không là chuyện khác. Nếu không thể tự thỏa thuận, TAND sẽ căn cứ vào chứng cứ chứng minh thiệt hại thực tế và mức độ lỗi để phán quyết. Theo Điều 587 Bộ luật Dân sự năm 2015, trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường tương ứng với mức độ lỗi.

Phán quyết của Tòa án dựa trên chứng cứ thiệt hại thực tế

+ Để được TAND chấp nhận, khoản bồi thường thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm sẽ được tính toán dựa trên căn cứ nào, thưa ông?

- Xét về nguyên tắc pháp luật, người bị thiệt hại có quyền đưa ra mức bồi thường mà họ cho là phù hợp. Pháp luật không đặt ra "mức trần" tối đa cho yêu cầu bồi thường của nạn nhân.

Điều 585 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định rõ nguyên tắc: thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời.

Mức bồi thường phải dựa trên các chi phí thực tế và hợp pháp quy định tại Điều 590 Bộ luật Dân sự năm 2015, bao gồm: Chi phí hợp lý cho việc cứu chữa, điều trị, phục hồi sức khỏe; phần thu nhập thực tế bị mất hoặc bị giảm sút của nạn nhân; chi phí hợp lý và thu nhập bị mất của người chăm sóc trong thời gian điều trị; cùng các chi phí hợp lý khác.

Đồng thời, các bên có quyền thỏa thuận về mức bồi thường, hình thức và phương thức bồi thường. Do đó, nạn nhân có thể đưa ra yêu cầu bồi thường mà họ cho là thỏa đáng.

Các khoản này được hướng dẫn rất chi tiết tại Nghị quyết số 02/2022/NQ-HĐTP của Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao. Chẳng hạn, với người có thu nhập không ổn định, Tòa án sẽ căn cứ vào thu nhập trung bình của 3 tháng liền kề trước khi xảy ra sự việc hoặc mức thu nhập trung bình của lao động cùng loại tại địa phương.

Riêng đối với khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần, khoản 2 Điều 590 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định các bên được thỏa thuận. Nếu không thỏa thuận được, mức tối đa cho một người có sức khỏe bị xâm phạm không vượt quá 50 lần mức lương cơ sở do Nhà nước quy định.

Tất cả các yêu cầu đòi bồi thường chi phí thực tế đều phải xuất trình được hồ sơ bệnh án, hóa đơn, chứng từ xác thực. Nếu không chứng minh được, TAND sẽ không chấp nhận.

Hơn nữa, Điều 587 Bộ luật Dân sự năm 2015 quy định trường hợp nhiều người cùng gây thiệt hại thì phải liên đới bồi thường. Trách nhiệm của từng người được xác định tương ứng với mức độ lỗi; nếu không xác định được lỗi thì chia đều.

+Bị hại cần làm gì để bảo vệ quyền lợi, và việc tự nguyện bồi thường có ý nghĩa ra sao đối với các bị cáo?

- Căn cứ Điều 62 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015, bị hại cần chủ động lập hồ sơ chứng minh thiệt hại gồm: bệnh án, giấy chứng nhận thương tích, hóa đơn viện phí, chứng minh thu nhập bị mất... để cung cấp cho VKSND và TAND.

Đối với các bị cáo, việc bồi thường không làm triệt tiêu trách nhiệm hình sự nhưng là tình tiết giảm nhẹ quan trọng quy định tại điểm b khoản 1 Điều 51 Bộ luật Hình sự năm 2015 và Nghị quyết số 04/2025/NQ-HĐTP. Nếu các bị cáo thành tâm nhận sai, chủ động xin lỗi và bồi thường, TAND sẽ ghi nhận thái độ ăn năn hối cải để xem xét giảm nhẹ hình phạt.

Mọi tranh chấp chỉ có giá trị khi dựa trên sự thỏa thuận hợp pháp giữa các bên hoặc phán quyết có hiệu lực pháp luật của TAND, không nên biến sự việc thành cuộc "đấu tố" trên mạng xã hội.

+ Xin cảm ơn ông!

Xem thêm

Cấm bán thuốc lá trên môi trường điện tử, siết quản lý điểm bán

Cấm bán thuốc lá trên môi trường điện tử, siết quản lý điểm bán

(CLO) Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, tiếp tục siết quản lý các sản phẩm thuốc lá, cấm mua bán thuốc lá trên môi trường điện tử và duy trì cơ chế cấp phép, kiểm soát điểm bán đối với thuốc lá truyền thống.

Tuyên bố chung Việt Nam - Azerbaijan

Tuyên bố chung Việt Nam - Azerbaijan

(CLO) Báo Nhà báo và Công luận trân trọng giới thiệu toàn văn Tuyên bố chung của Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Việt Nam, Chủ tịch nước CHXHCN Việt Nam và Tổng thống Cộng hòa Azerbaijan:

Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi): Bổ sung thủ tục mới đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội

Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi): Bổ sung thủ tục mới đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội

(CLO) Quốc hội vừa thông qua Bộ luật Tố tụng hình sự (sửa đổi). Đáng chú ý, Bộ luật bổ sung thủ tục đối với bị can, bị cáo tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị; đồng thời, đặt ra yêu cầu bảo đảm tính tự nguyện, không hạn chế quyền bào chữa.

Không lấy bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi, nâng tuổi hiến tạng ngoài gia đình lên 25

Không lấy bộ phận cơ thể người dưới 18 tuổi, nâng tuổi hiến tạng ngoài gia đình lên 25

(CLO) Sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác với đa số đại biểu tham gia biểu quyết tán thành. Luật giữ quy định không lấy bộ phận cơ thể của người dưới 18 tuổi và nâng độ tuổi hiến bộ phận cơ thể khi còn sống cho người ngoài gia đình lên từ đủ 25 tuổi.

Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Công khai đầy đủ thông tin, bảo vệ quyền lợi người mua nhà

Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi): Công khai đầy đủ thông tin, bảo vệ quyền lợi người mua nhà

(CLO) Sáng 21/11, Quốc hội thông qua Luật Kinh doanh bất động sản (sửa đổi) với 471/479 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, chiếm 94,39% tổng số đại biểu Quốc hội. Luật bổ sung nhiều quy định về công khai thông tin dự án, điều kiện huy động tiền, tiến độ thanh toán, nhằm tăng minh bạch thị trường và bảo vệ quyền lợi người mua bất động sản.

Tăng khả năng tiếp cận thông tin cảnh báo rủi ro cho người dân vùng sâu, vùng xa

Tăng khả năng tiếp cận thông tin cảnh báo rủi ro cho người dân vùng sâu, vùng xa

(CLO) Bộ Khoa học và Công nghệ vừa ban hành Kế hoạch tuyên truyền phòng ngừa, ứng phó với các đe dọa an ninh phi truyền thống. Lấy người dân làm trung tâm, đặc biệt chú trọng mở rộng khả năng tiếp cận thông tin chính thống cho đồng bào vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo và dân tộc thiểu số nhằm chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng ứng phó thực tế.

Quốc hội ‘chốt’ sửa Luật Bảo vệ môi trường: Cắt giảm nhiều thủ tục, tăng trách nhiệm kiểm soát ô nhiễm

Quốc hội ‘chốt’ sửa Luật Bảo vệ môi trường: Cắt giảm nhiều thủ tục, tăng trách nhiệm kiểm soát ô nhiễm

(CLO) Với 481/482 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành, sáng 21/11, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo vệ môi trường. Luật hướng tới cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương, đồng thời tăng cường công tác hậu kiểm, kiểm soát ô nhiễm môi trường.

Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Siết xử lý đất bỏ hoang, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, giá đất

Quốc hội thông qua Luật Đất đai (sửa đổi): Siết xử lý đất bỏ hoang, tháo gỡ vướng mắc về quy hoạch, giá đất

(CLO) Sáng 21/11, với 466/479 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội chính thức thông qua Luật Đất đai (sửa đổi). Luật sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến quy hoạch, thu hồi đất, tài chính đất đai, cấp giấy chứng nhận, đồng thời bổ sung quy định xử lý đối với dự án không đưa đất vào sử dụng, chậm đưa đất vào sử dụng.

Quốc hội thông qua Nghị quyết về chất vấn: Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, thúc đẩy công nghệ chiến lược

Quốc hội thông qua Nghị quyết về chất vấn: Đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, thúc đẩy công nghệ chiến lược

(CLO) Với 491/492 đại biểu tham gia biểu quyết tán thành (chiếm 98,40% tổng số đại biểu Quốc hội), Nghị quyết về chất vấn tại Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI được thông qua, đặt ra nhiều yêu cầu cụ thể nhằm đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, siết quản lý thuế, tháo gỡ điểm nghẽn về khoa học, công nghệ, dữ liệu và phát triển trí tuệ nhân tạo (AI).

Sửa Luật Điện lực: Gỡ điểm nghẽn đầu tư, bảo đảm an ninh cung ứng điện

Sửa Luật Điện lực: Gỡ điểm nghẽn đầu tư, bảo đảm an ninh cung ứng điện

(CLO) Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực vừa được Quốc hội thông qua, hướng tới tháo gỡ vướng mắc trong đầu tư các dự án điện, đẩy nhanh tiến độ nguồn và lưới điện, đồng thời bảo đảm an ninh cung ứng điện, kiểm soát chi phí và hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân.

Hà Nội: Không để đùn đẩy kiến nghị của cử tri

Hà Nội: Không để đùn đẩy kiến nghị của cử tri

(CLO) Đoàn giám sát HĐND TP Hà Nội yêu cầu các đơn vị xác định rõ cơ quan chủ trì, thời hạn hoàn thành cụ thể cho từng vụ việc, kiên quyết chuyển đúng thẩm quyền và không để xảy ra tình trạng đùn đẩy kiến nghị của người dân.

Bộ Nội vụ: Địa phương không để người có công chậm nhận trợ cấp cuối năm 2026

Bộ Nội vụ: Địa phương không để người có công chậm nhận trợ cấp cuối năm 2026

(CLO) Tại hội nghị tập huấn về quản lý kinh phí thực hiện chính sách ưu đãi người có công với cách mạng, Thứ trưởng Nguyễn Mạnh Khương yêu cầu các địa phương bảo đảm chi trả đúng đối tượng, đúng chế độ, tuyệt đối không để người có công chậm nhận trợ cấp trong những tháng cuối năm 2026.

Luật mới làm rõ trách nhiệm chính quyền trong phản hồi, giải trình ý kiến người dân

Luật mới làm rõ trách nhiệm chính quyền trong phản hồi, giải trình ý kiến người dân

(CLO) Luật Thực hiện dân chủ ở cơ sở (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, trong đó nhấn mạnh trách nhiệm của người đứng đầu cơ quan, chính quyền cấp xã trong việc tiếp nhận, xử lý, phản hồi và công khai kết quả giải quyết ý kiến, kiến nghị của người dân. Đáng chú ý, người dân được tạo điều kiện trình bày ý kiến trước một số quyết định hành chính có thể ảnh hưởng trực tiếp đến quyền, lợi ích của mình.

Cỡ chữ bài viết: