Khung pháp lý hoàn thiện
Thực hiện Nghị định số 29/2026/NĐ-CP của Chính phủ và chỉ đạo của Bộ Tài chính về triển khai Sàn giao dịch các-bon tại Việt Nam, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) đã chỉ đạo Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX) và Tổng Công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC) phối hợp với các cơ quan liên quan khẩn trương hoàn thiện các điều kiện để đưa sàn giao dịch vào vận hành.
Đến nay, các khâu chuẩn bị từ khuôn khổ pháp lý, quy chế nghiệp vụ, hàng hóa giao dịch, hạ tầng công nghệ thông tin đến cơ chế thanh toán cơ bản đã hoàn tất, sẵn sàng đưa thị trường vào hoạt động theo đúng lộ trình.
Về mặt pháp lý, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư hướng dẫn giám sát giao dịch trên Sàn giao dịch các-bon và chế độ báo cáo đối với HNX và VSDC. Trên cơ sở Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, UBCKNN cũng đã chỉ đạo VNX, HNX và VSDC xây dựng, ban hành đầy đủ các quy chế nghiệp vụ phục vụ vận hành sàn.
Theo UBCKNN, hệ thống văn bản pháp lý và quy trình nghiệp vụ đến nay đã được hoàn thiện, tạo đầy đủ cơ sở để tổ chức và vận hành thị trường các-bon trong nước.
Về hàng hóa giao dịch, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 263/QĐ-TTg phê duyệt tổng hạn ngạch phát thải khí nhà kính thí điểm giai đoạn 2025-2026. Trên cơ sở đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã phân bổ hạn ngạch phát thải cho 110 cơ sở thuộc diện thí điểm.
Đồng thời, Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng ban hành Thông tư số 11/2026 quy định việc quản lý, vận hành Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon, tạo nền tảng cho việc quản lý và giao dịch hàng hóa trên sàn.
Để bảo đảm quá trình vận hành thông suốt, Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), VNX, HNX và VSDC đã ký biên bản phối hợp, thống nhất quy trình trao đổi dữ liệu, đối soát thông tin và xử lý sự cố trong quá trình vận hành.
Hạ tầng công nghệ và thanh toán sẵn sàng
Theo UBCKNN, hệ thống giao dịch tại HNX, hệ thống lưu ký và thanh toán tại VSDC cùng Hệ thống đăng ký quốc gia về hạn ngạch phát thải khí nhà kính và tín chỉ các-bon đã được kết nối đồng bộ và hoàn tất kiểm thử.
Trong tháng 5 và tháng 6/2026, các đơn vị đã tổ chức kiểm thử nội bộ và kiểm thử toàn thị trường với sự tham gia của các thành viên liên quan. Kết quả cho thấy việc kết nối giữa các hệ thống vận hành ổn định, các quy trình nghiệp vụ và trao đổi dữ liệu đáp ứng đầy đủ yêu cầu thực tế.
Bên cạnh đó, UBCKNN cũng đã hoàn tất việc lựa chọn ngân hàng thanh toán phục vụ hoạt động của Sàn giao dịch các-bon theo quy định tại Nghị định số 29/2026/NĐ-CP, bảo đảm đáp ứng các yêu cầu về năng lực tài chính, kỹ thuật và nghiệp vụ.
Song song với công tác chuẩn bị hạ tầng, các đơn vị thuộc Bộ Tài chính đã phối hợp tổ chức nhiều hội nghị, hội thảo và chương trình tập huấn nhằm phổ biến quy định pháp luật, quy trình nghiệp vụ và cơ chế vận hành thị trường cho các tổ chức, cá nhân tham gia, qua đó nâng cao mức độ sẵn sàng của các chủ thể trên thị trường.
Trên cơ sở các điều kiện đã được hoàn thiện, Bộ Tài chính sẽ phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan liên quan tổ chức lễ khai trương Sàn giao dịch các-bon trong nước vào ngày 29/6/2026.
Việc đưa Sàn giao dịch các-bon vào vận hành được đánh giá là dấu mốc quan trọng trong quá trình hình thành thị trường các-bon tại Việt Nam, góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải khí nhà kính, thúc đẩy chuyển đổi xanh, phát triển nền kinh tế các-bon thấp và bổ sung thêm một công cụ thị trường hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
