Chiều 29/9, tại Hội nghị đại biểu Quốc hội hoạt động chuyên trách, các đại biểu góp ý cho dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Bảo hiểm xã hội.
Bảo đảm an toàn nguồn tiền của Quỹ Bảo hiểm xã hội
Góp ý về việc mở rộng phạm vi ngân hàng được nhận tiền gửi đầu tư từ Quỹ Bảo hiểm xã hội, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH thành phố Hải Phòng), cho biết dự thảo sửa đổi điểm c khoản 1 Điều 122 theo hướng bổ sung một số ngân hàng thương mại cổ phần có vốn nhà nước và vốn doanh nghiệp nhà nước cộng lại trên 50% vốn điều lệ, hoặc có vốn doanh nghiệp nhà nước trên 50% vốn điều lệ.
Dự thảo đồng thời đặt điều kiện ngân hàng phải có “chất lượng tốt, mức độ an toàn cao” theo đánh giá của cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động ngân hàng và loại trừ các ngân hàng đang được kiểm soát đặc biệt.
Đại biểu cho rằng mục tiêu của việc mở rộng là tạo thêm cơ hội và khả năng lựa chọn trong đầu tư. Tuy nhiên, tiền của Quỹ Bảo hiểm xã hội được hình thành từ đóng góp của người lao động, người sử dụng lao động và liên quan trực tiếp đến việc chi trả các chế độ trong nhiều năm tới. Vì vậy, yêu cầu đầu tiên khi mở rộng nơi gửi tiền phải là chứng minh được mức độ an toàn và trách nhiệm quản trị rủi ro.
Theo đại biểu, ngay trong hồ sơ dự án Luật, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đã đề nghị chưa sửa quy định này do báo cáo tổng kết chưa chỉ ra vướng mắc trong việc áp dụng danh mục ngân hàng hiện hành.
“Nếu cơ chế hiện hành đang vận hành ổn định, chúng ta cần biết việc mở rộng sẽ giải quyết khó khăn cụ thể nào, mang lại lợi ích tăng thêm bao nhiêu và Quỹ phải chấp nhận mức rủi ro thay đổi ra sao”, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga nêu.
Đại biểu cũng đề nghị làm rõ tiêu chí “chất lượng tốt, mức độ an toàn cao”, bởi đây là định hướng cần thiết nhưng chưa đủ cụ thể để làm căn cứ lựa chọn và kiểm tra quyết định đầu tư. Việc một ngân hàng có vốn của doanh nghiệp nhà nước không đồng nghĩa mọi khoản tiền gửi tại ngân hàng đó được Nhà nước bảo đảm. Các yếu tố cần đánh giá phải bao gồm năng lực tài chính, chất lượng tài sản, khả năng thanh khoản và những rủi ro tại chính ngân hàng nhận tiền gửi.
Nếu tiếp tục phương án mở rộng, đại biểu đề nghị quy định rõ các nguyên tắc tối thiểu về giới hạn tỷ lệ tiền gửi tại từng ngân hàng và từng nhóm ngân hàng; tiêu chí theo dõi mức độ an toàn trong suốt thời hạn gửi; cách xử lý khi ngân hàng không còn đáp ứng điều kiện; thẩm quyền quyết định, trách nhiệm giải trình và công khai kết quả đầu tư.
Đồng thời, cần có phương án so sánh bằng số liệu giữa việc giữ quy định hiện hành và mở rộng danh mục ngân hàng.
“Trường hợp chưa chứng minh được lợi ích tương xứng với rủi ro và chưa thiết kế được các hàng rào bảo vệ cần thiết, tôi đề nghị giữ quy định hiện hành tại thời điểm này”, đại biểu nói.
Không để đơn giản hóa thủ tục làm giảm quyền của người hưởng
Vấn đề nữa được đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga tập trung góp ý là ranh giới giữa đơn giản hóa thủ tục và bảo vệ các quyền đã được xác lập trong Luật Bảo hiểm xã hội.
Đại biểu ủng hộ việc giảm giấy tờ, đẩy mạnh dữ liệu điện tử và giao Chính phủ quy định những nội dung cần linh hoạt điều chỉnh. Tuy nhiên, theo đại biểu, trong số các điều dự kiến bãi bỏ có những quy định không chỉ liên quan đến thành phần hồ sơ hay trình tự xử lý mà còn xác định trách nhiệm, thời hạn và quyền của người tham gia, người hưởng bảo hiểm xã hội.
Đơn cử, Điều 28 của Luật hiện hành quy định trách nhiệm đăng ký tham gia bảo hiểm xã hội và thời hạn thực hiện; các quy định về giải quyết chế độ xác định chủ thể nộp hồ sơ, thời điểm phát sinh trách nhiệm và thời hạn giải quyết. Điều 92 và Điều 113 cũng quy định trách nhiệm khi việc chậm nộp hoặc chậm giải quyết hồ sơ gây thiệt hại cho người thụ hưởng.
Do đó, đại biểu đề nghị phân biệt rõ giữa nhóm nội dung về biểu mẫu, giấy tờ, cách nộp, khai thác dữ liệu, các bước xử lý nghiệp vụ - có thể giao Chính phủ quy định - với nhóm quy định về nghĩa vụ đăng ký, thời hạn làm căn cứ xác định chậm đóng, trốn đóng, thời hạn giải quyết chế độ và quyền yêu cầu bồi thường khi bị thiệt hại.
Theo đại biểu, đây là những bảo đảm có ý nghĩa trực tiếp đối với người lao động và người hưởng chế độ, cần tiếp tục được quy định rõ trong Luật.
Đại biểu cũng lưu ý dự thảo bãi bỏ Điều 28, đồng thời sửa Điều 38 và Điều 39 theo hướng mốc xác định chậm đóng, trốn đóng được tính từ khi hết thời hạn kê khai và nộp hồ sơ theo quy định của Chính phủ. Điều này có thể khiến thời điểm bắt đầu tính một hành vi vi phạm quan trọng phụ thuộc vào thời hạn được quy định ở nghị định.
Vì vậy, đại biểu đề nghị giữ trong Luật một mốc thời hạn tối đa đủ rõ, bảo đảm việc nhận diện vi phạm minh bạch, ổn định và thuận lợi cho người lao động, doanh nghiệp cũng như cơ quan thực thi.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga đồng tình với hướng tiếp thu của cơ quan soạn thảo về việc rà soát phạm vi bãi bỏ và bổ sung quy định trách nhiệm của các chủ thể, trách nhiệm bồi thường.
Tuy nhiên, do số điều, khoản dự kiến bãi bỏ trong báo cáo tiếp thu, giải trình ngày 25/9 có khác với bản dự thảo được cung cấp trước đó, đại biểu đề nghị gửi các đại biểu bản dự thảo chỉnh lý thống nhất, kèm bảng đối chiếu để làm rõ quy định nào được giữ trong Luật, quy định nào chuyển xuống nghị định và quyền, nghĩa vụ nào được thể hiện ở điều khoản khác.
