Một trong những quan niệm sai lầm phổ biến về dầu động cơ là dầu càng đặc thì bảo vệ động cơ càng tốt. Thực tế hoàn toàn ngược lại, bởi hiệu quả phụ thuộc vào thiết kế động cơ và điều kiện nhiệt độ môi trường.
Việc dùng dầu đặc hơn hoặc loãng hơn một chút so với khuyến cáo sẽ không gây hỏng động cơ ngay lập tức, nhưng các nhà sản xuất luôn khuyên tuân thủ đúng cấp độ nhớt ghi trong sách hướng dẫn. Lý do là những rủi ro tiềm ẩn thường lớn hơn lợi ích tưởng chừng có được, và không phải động cơ nào cũng giống nhau.
Ví dụ, xe yêu cầu dầu tổng hợp 0W-20 nhưng người dùng lại đổ 10W-30. Chữ “W” trong ký hiệu thể hiện khả năng hoạt động mùa đông, còn các con số chỉ độ nhớt của dầu, số càng nhỏ dầu càng loãng.
Với dầu 0W-20, khi lạnh dầu có độ loãng tương đương cấp 0, và khi động cơ đạt nhiệt độ vận hành khoảng 100°C, dầu có độ nhớt tương đương cấp 20.
Trong mùa đông, dầu 0W-20 sẽ luân chuyển nhanh hơn nhiều so với 10W-30, giúp bôi trơn tốt ngay từ lúc khởi động và hạn chế ma sát trong giai đoạn động cơ lạnh.
Ngược lại, dùng 10W-30 trong điều kiện lạnh có thể gây khó khởi động và tăng hao mòn. Nếu chênh lệch cấp độ nhớt lớn hơn, chẳng hạn từ 0W-20 lên 15W-30, tác hại sẽ tăng đáng kể.
Các động cơ hiện đại thường yêu cầu dầu loãng hơn do khe hở chế tạo giữa các chi tiết như bạc và trục khuỷu rất nhỏ. Dầu quá đặc sẽ khó lưu thông nhanh, làm giảm khả năng bảo vệ, tăng tổn thất bơm dầu, khiến nhiệt độ động cơ cao hơn, dễ hình thành cặn bẩn và giảm hiệu suất nhiên liệu.
Ngược lại, dầu quá loãng cũng có nhược điểm. Dù dễ lưu thông hơn, dầu quá loãng sẽ mất khả năng duy trì lớp bôi trơn khi nhiệt độ tăng cao, dẫn đến mài mòn nghiêm trọng các chi tiết bên trong do dầu bị phá vỡ cấu trúc.
Ngoài ra, dầu loãng còn làm giảm áp suất dầu, ảnh hưởng đến hệ thống điều khiển van biến thiên, gây bật đèn cảnh báo dầu hoặc phát ra tiếng ồn từ cơ cấu phối khí.
Một số động cơ cho phép dùng nhiều cấp dầu tùy khí hậu, ví dụ 0W-20 cho vùng lạnh và 5W-30 cho vùng nóng, nhằm đảm bảo bảo vệ tối ưu trong điều kiện vận hành thực tế.
Tóm lại, dầu đặc hơn không đồng nghĩa với bảo vệ tốt hơn. Chỉ nên thay đổi cấp độ nhớt nếu được nhà sản xuất khuyến cáo, còn lại hãy tuân thủ đúng thông số trong sách hướng dẫn để đảm bảo tuổi thọ và hiệu suất động cơ.
