Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, vừa qua các phương tiện thông tin đại chúng đã phản ánh tình trạng can thiệp, làm sai lệch số liệu tại một số hệ thống quan trắc tự động, liên tục nước thải, khí thải của các doanh nghiệp.
Để kịp thời chấn chỉnh và tăng cường hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương chỉ đạo các Sở Nông nghiệp và Môi trường và các cơ quan liên quan khẩn trương tổ chức rà soát, kiểm tra các hệ thống quan trắc nước thải, khí thải tự động, liên tục trên địa bàn.
Theo chỉ đạo, các địa phương cần yêu cầu các cơ sở thực hiện kiểm tra hệ thống bằng chất chuẩn còn hạn sử dụng, đảm bảo liên kết chuẩn theo quy định đo lường; đồng thời đánh giá độ chính xác của hệ thống, ghi nhận sai số và xử lý theo đúng quy định tại Điều 35 và Điều 38 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.
Bên cạnh đó, các địa phương cần triển khai kiểm soát chất lượng và đánh giá độ chính xác tương đối của hệ thống (RA), ưu tiên đối với các cơ sở có quy mô lớn, nguy cơ ô nhiễm cao. Việc quan trắc đối chứng phải được thực hiện với sự phối hợp của các tổ chức độc lập có đủ năng lực để đánh giá độ chính xác tương đối (RA) theo quy định tại Khoản 6 Điều 35 và Khoản 6 Điều 38 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.
Trường hợp sai lệch vượt ngưỡng quy định thì tạm dừng việc công nhận dữ liệu; yêu cầu hiệu chỉnh toàn bộ hệ thống theo quy định và ghi lại hệ số chuyển đổi được cài đặt trong hệ thống để tiếp tục quản lý. Mọi thay đổi liên quan tới các hệ số cài đặt trên thiết bị phải được cơ sở báo cáo cho Sở Nông nghiệp và Môi trường để theo dõi, quản lý.
Bộ cũng yêu cầu kiểm tra nhật ký vận hành, nhật ký thiết bị (event log) để phát hiện các thay đổi bất thường; xác định những thời điểm các hệ số chuyển đổi được điều chỉnh; làm rõ, phân biệt việc hiệu chỉnh hệ số kỹ thuật để bù trừ sai lệch điểm zero/span sau khi kiểm định, hiệu chuẩn với hành vi cố tình cài đặt hệ số nhằm làm sai lệch dữ liệu. Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ trực tiếp quản lý tài khoản quản trị cao nhất (Admin, Master, Supervisor…) của thiết bị data logger theo đúng quy định tại Điều 39 Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT.
Cùng với đó, các địa phương tăng cường an ninh, niêm phong và giám sát hệ thống, trong đó, kiểm tra việc niêm phong các cổng kết nối của thiết bị theo quy định. Rà soát hệ thống camera tại hệ thống quan trắc của cơ sở, bảo đảm có 1 camera phía bên trong nhà trạm để quan sát bộ điều khiển (data controller) của thiết bị phục vụ mục tiêu an ninh cho nhà trạm theo đúng quy định tại Điều 33 và Điều 36 của Thông tư số 10/2021/TT-BTNMT. Dữ liệu camera phải được lưu tối thiểu 3 tháng và truyền về Sở Nông nghiệp và Môi trường để phục vụ đối chiếu khi cần thiết.
Ngoài ra, việc kiểm tra thực địa các đường ống thải, ống dẫn mẫu cũng được siết chặt nhằm phát hiện, xử lý các hành vi gian lận như pha loãng mẫu, lắp đặt đường ống ngầm hoặc hệ thống bypass trái quy định.
Trong trường hợp cần thiết, các địa phương có thể phối hợp với đơn vị chuyên môn để kiểm định, hiệu chuẩn thiết bị, đảm bảo không xảy ra tình trạng can thiệp kỹ thuật như bơm khí hoặc chất khác vào buồng phân tích để làm sai lệch kết quả đo.
Đặc biệt, Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhấn mạnh, nếu phát hiện hành vi cố ý gian lận, làm sai lệch dữ liệu quan trắc, cần xử lý nghiêm theo quy định pháp luật, đồng thời chuyển hồ sơ sang cơ quan công an nếu có dấu hiệu tội phạm.
