Tại họp báo thường kỳ ngày 1/4, ông Nguyễn Xuân Hải, Phó Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, hành vi can thiệp, chỉnh sửa số liệu quan trắc là vi phạm pháp luật, có tính chất tinh vi, có thể thực hiện thông qua can thiệp vào phần mềm, cấu hình hệ thống hoặc quá trình truyền dữ liệu.
Trong khi đó, hệ thống hiện nay chủ yếu được thiết kế để giám sát giá trị môi trường và trạng thái vận hành nên chưa phát hiện các hành vi can thiệp có chủ đích, sử dụng công nghệ cao trong một số trường hợp.
Tuy nhiên, pháp luật đã có các quy định kiểm soát như niêm phong cổng kết nối, quản lý tài khoản truy cập, lưu trữ dữ liệu, kiểm tra định kỳ và kiểm tra đối chứng, và chính thông qua các hoạt động thanh tra, kiểm tra, điều tra của cơ quan chức năng thì các sai phạm vừa qua đã được phát hiện, xử lý theo quy định.
Đại diện Cục Môi trường thừa nhận, vụ việc cho thấy một số hạn chế trong khâu tổ chức thực hiện, đặc biệt là công tác giám sát kỹ thuật và hậu kiểm chưa theo kịp thực tế khi số lượng hệ thống quan trắc tự động, liên tục tăng nhanh và khối lượng dữ liệu cần xử lý rất lớn. Tuy nhiên, cũng cần khẳng định rằng đây không phải là khoảng trống của pháp luật, mà là vấn đề cần tiếp tục siết chặt trong quá trình tổ chức thực hiện và kiểm soát.
Hiện hệ thống quan trắc môi trường trên cả nước vẫn đang vận hành bình thường, dữ liệu từ các trạm quan trắc tự động được truyền trực tiếp về Sở Nông nghiệp và Môi trường các địa phương và kết nối về Bộ để phục vụ quản lý tập trung.
Song song với đó, pháp luật cũng đã quy định các cơ chế bảo đảm chất lượng dữ liệu như yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống trước khi đưa vào vận hành chính thức; kiểm tra bằng chất chuẩn định kỳ 1 tháng/lần; kiểm định, hiệu chuẩn, bảo trì định kỳ; và quan trắc đối chứng để đánh giá độ chính xác của hệ thống 1 năm/lần.
Sau vụ việc, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã tăng cường các biện pháp để rà soát, bảo đảm độ tin cậy của dữ liệu. Trong đó, yêu cầu các địa phương tổ chức rà soát toàn diện các hệ thống quan trắc tự động, liên tục, tập trung vào việc kiểm tra cấu hình thiết bị, hệ thống truyền nhận dữ liệu, niêm phong các cổng kết nối và quản lý tài khoản điều khiển hệ thống.
Đồng thời, tăng cường kiểm tra đột xuất, kiểm tra đối chứng và kiểm soát chất lượng dữ liệu, đặc biệt đối với các cơ sở có dấu hiệu bất thường. Đối chiếu, xác minh lại dữ liệu quan trắc thông qua các nguồn dữ liệu độc lập và các đợt quan trắc kiểm chứng tại hiện trường. Rà soát, hoàn thiện các quy định kỹ thuật theo hướng tăng cường bảo mật, kiểm soát truy cập, lưu trữ dữ liệu gốc và khả năng phát hiện sớm các hành vi can thiệp trái phép.
| Mới đây, Cơ quan điều tra đã khởi tố nhiều bị can giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý trong các cơ quan, đơn vị, như: Hoàng Văn Thức, Cục trưởng Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường); Trần Thị Minh Hương, Giám đốc Trung tâm quan trắc môi trường miền Bắc; Lê Việt Cường, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh... Cơ quan điều tra xác định các bị can đã làm rõ phương thức, thủ đoạn can thiệp, chỉnh sửa kết quả quan trắc như: Can thiệp, chỉnh sửa từ xa bằng cách sử dụng phần mềm thông qua kết nối internet để chỉnh sửa; can thiệp trực tiếp bằng thủ đoạn vật lý, thủ công vào hệ thống hút mẫu, thiết bị phân tích tại trạm quan trắc. Hiện, Cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm về môi trường đang phối hợp Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công an, Công an TP Hà Nội và Công an tỉnh Bắc Ninh khẩn trương điều tra mở rộng, làm rõ bản chất vụ án, xử lý các bị can vi phạm theo quy định pháp luật; rà soát, thu hồi triệt để tài sản cho Nhà nước. |
