Theo số liệu chính thức công bố hôm thứ Ba (10/11), thặng dư thương mại của Trung Quốc tính đến hết tháng 10 đã vượt 1.000 tỷ USD. Cột mốc này được thiết lập sớm hơn so với năm ngoái, cho thấy sức tăng trưởng mạnh mẽ của hoạt động xuất khẩu trong năm nay.
Xuất khẩu từ nền kinh tế lớn thứ hai thế giới tăng nhanh trong những tháng gần đây, một phần nhờ nhu cầu toàn cầu đối với các sản phẩm phục vụ lĩnh vực AI, bao gồm chip máy tính, máy chủ trung tâm dữ liệu và thiết bị mạng.
Đà tăng xuất khẩu trở thành động lực quan trọng đối với kinh tế Trung Quốc, trong bối cảnh thị trường bất động sản tiếp tục gặp khó khăn và tiêu dùng trong nước chưa phục hồi như kỳ vọng. Những lĩnh vực từng đóng vai trò lớn trong tăng trưởng kinh tế đang suy yếu, khiến Bắc Kinh ngày càng dựa vào nhu cầu từ thị trường quốc tế.
Theo Tổng cục Hải quan Trung Quốc, xuất khẩu trong tháng 10 tăng 35,2% so với cùng kỳ năm ngoái, đạt 412,3 tỷ USD. Nhập khẩu cũng tăng 41,6%, lên 307,1 tỷ USD.
Tuy nhiên, thặng dư thương mại ngày càng lớn đang làm gia tăng lo ngại tại các đối tác kinh tế chủ chốt. Một số nước cho rằng làn sóng hàng hóa giá rẻ từ Trung Quốc có thể gây sức ép lên doanh nghiệp sản xuất trong nước và làm trầm trọng thêm tình trạng mất cân bằng thương mại.
Các số liệu thương mại được công bố trước thềm cuộc gặp dự kiến giữa Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump tại hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) vào tuần tới.
Dữ liệu hải quan cho thấy xuất khẩu của Trung Quốc sang Mỹ trong tháng 10 tăng 32,9% so với cùng kỳ năm trước.
Kể từ cuộc gặp hồi tháng 10 năm ngoái, hai nhà lãnh đạo đã duy trì thỏa thuận đình chiến mong manh trong cuộc chiến thương mại giữa hai nền kinh tế. Gần đây, Washington và Bắc Kinh tiếp tục nhất trí gia hạn thỏa thuận này trước khi tiến hành các cuộc đàm phán tại Washington vào tháng 9.
Hai ông dự kiến gặp trực tiếp tại hội nghị APEC, diễn ra trong hai ngày 18-19/11 tại Thâm Quyến. Sự kiện cũng có thể mở ra cơ hội cho cuộc hội đàm ba bên giữa ông Trump, ông Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin.
Trong khi đó, căng thẳng thương mại giữa Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU) cũng gia tăng. Theo số liệu công bố ngày 10/11, thặng dư thương mại của Trung Quốc với EU đạt 310,7 tỷ USD trong 10 tháng đầu năm, tăng mạnh so với mức 241,6 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái.
Mức chênh lệch ngày càng lớn gây sức ép lên Brussels trong việc bảo vệ các ngành công nghiệp nội địa trước sự cạnh tranh từ hàng hóa Trung Quốc. Các nhà phê bình cho rằng hàng xuất khẩu giá rẻ của nước này đang tạo ra sức ép không công bằng đối với doanh nghiệp châu Âu.
Trong cuộc đàm phán tại Bắc Kinh hồi tháng trước, Ủy viên Thương mại EU Maros Sefcovic và Bộ trưởng Thương mại Trung Quốc Vương Văn Đào đã đạt thỏa thuận về việc hạn chế xuất khẩu xe hybrid sang châu Âu.
Các nhà phân tích nhận định Trung Quốc đang phụ thuộc đáng kể vào xuất khẩu để đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế chính thức từ 4,5% đến 5% trong năm nay. Đây là mức mục tiêu thấp nhất trong nhiều thập kỷ.
Trong khi hoạt động thương mại với nước ngoài tăng mạnh, tiêu dùng nội địa vẫn trì trệ trong vài năm qua. Dữ liệu công bố hôm thứ Hai cũng cho thấy lạm phát còn cách xa mục tiêu chính thức khoảng 2%, phản ánh sức cầu trong nước chưa thực sự khởi sắc.
Thặng dư thương mại vượt 1.000 tỷ USD cho thấy năng lực xuất khẩu tiếp tục là điểm tựa quan trọng của kinh tế Trung Quốc. Tuy nhiên, sự phụ thuộc ngày càng lớn vào thị trường nước ngoài cũng có thể khiến nước này đối mặt với nhiều sức ép hơn từ các biện pháp hạn chế thương mại và căng thẳng với các đối tác.
