Nhân kỷ niệm 1.778 năm ngày mất Anh hùng dân tộc Triệu Thị Trinh (22 tháng 2 năm Mậu Thìn 248 - 22 tháng 2 năm Bính Ngọ 2026), tỉnh Thanh Hóa sẽ tổ chức lễ hội đền Bà Triệu năm 2026 với quy mô cấp tỉnh.
Theo đó, lễ hội diễn ra trong 3 ngày, từ 8 - 10/4/2026 (tức ngày 21 - 23 tháng Hai âm lịch), tại di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật quốc gia đặc biệt Khu di tích Bà Triệu, xã Triệu Lộc. Lễ khai mạc được tổ chức vào 8 giờ ngày 9/4/2026.
Phần lễ gồm các nghi thức dâng hương, trình chúc văn, diễn văn khai mạc và đánh trống khai hội. Bên cạnh đó là các nghi lễ tại các điểm trong Khu di tích lịch sử văn hóa và kiến trúc nghệ thuật đền Bà Triệu, gồm: Đền Bà Triệu, đình làng Phú Điền, lăng mộ Bà Triệu trên núi Tùng, lăng mộ ba ông tướng họ Lý dưới chân núi Tùng, đền Đệ tứ và miếu Bàn thề.
Phần hội là các hoạt động văn hóa, trò chơi, trò diễn dân gian đặc sắc của địa phương, các hội thi, hội diễn tại các điểm di tích đền Bà Triệu, đình làng Phú Điền...
Theo sử sách, năm 248, Triệu Thị Trinh (tức Bà Triệu) cùng anh trai là Triệu Quốc Đạt, một huyện lệnh có uy thế trong vùng, đã tập hợp nghĩa sĩ, chọn núi Nưa làm căn cứ luyện tập võ nghệ, dấy binh khởi nghĩa, đánh đuổi quân Đông Ngô xâm lược.
Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu sau đó thất bại, nữ tướng đã tuẫn tiết tại núi Tùng (nay thuộc xã Triệu Lộc) vào ngày 22/2 năm Mậu Thìn 248.
Để tưởng nhớ công lao của Bà Triệu, nhân dân đã lập đền thờ, xây lăng mộ bà trên đỉnh núi Tùng, dựng đền thờ trên núi Gai và xây dựng ngôi đình lớn ở làng Phú Điền.
Qua các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn, đền miếu đều được tu sửa, ban sắc phong và quy định tế lễ với nghi thức quốc lễ.
Hằng năm, vào ngày giỗ Vua Bà (22/2 âm lịch), nhân dân trong vùng và du khách thập phương về dâng hương tại đền Bà Triệu và các điểm di tích liên quan, đồng thời tổ chức nhiều nghi lễ, hoạt động văn hóa, thể thao như rước kiệu Bà, trình tấu chúc văn tại đền.
Trong đó, nghi thức rước kiệu (còn gọi là lễ rước bóng) là nghi thức đặc sắc, quan trọng và linh thiêng bậc nhất, thu hút đông đảo người dân và du khách tham dự. Điểm đặc biệt làm nên sự độc đáo của lễ rước kiệu là hiện tượng được dân gian gọi là “kiệu bay”.
Trải qua hơn 17 thế kỷ, lễ hội đền Bà Triệu là một trong những lễ hội lâu đời nhất, có sức lan tỏa sâu rộng và giàu giá trị văn hóa, lịch sử bậc nhất của xứ Thanh.
Năm 2014, di tích lịch sử và kiến trúc nghệ thuật đền Bà Triệu được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.
