Rạng sáng 8/4, Mỹ và Iran xác nhận đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần, sau gần 40 ngày giao tranh căng thẳng tại Trung Đông. Quyết định ngừng bắn được Mỹ công bố chưa đầy hai giờ trước thời điểm tối hậu thư doạ tấn công "hủy diệt" mà Tổng thống Donald Trump đặt ra cho Iran.
Theo các tuyên bố chính thức, thỏa thuận đạt được sau nỗ lực trung gian của Pakistan. Hai bên dự kiến sẽ nối lại đàm phán tại Islamabad vào ngày 10/4 nhằm tìm kiếm giải pháp hòa bình lâu dài. Iran mô tả đây là một “chiến thắng”, trong khi phía Mỹ coi việc mở lại eo biển Hormuz là điều kiện then chốt.
Trong bối cảnh đó, cộng đồng quốc tế đồng loạt lên tiếng, phần lớn bày tỏ sự hoan nghênh và kỳ vọng đây sẽ là bước ngoặt giúp hạ nhiệt xung đột.
Liên hợp quốc
Người phát ngôn của Tổng Thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres cho biết tổ chức này hoan nghênh thỏa thuận, đồng thời kêu gọi tất cả các bên tuân thủ luật pháp quốc tế và thực thi đầy đủ các điều khoản ngừng bắn.
Liên hợp quốc nhấn mạnh việc chấm dứt hành động thù địch là cần thiết để bảo vệ dân thường và giảm thiểu tổn thất nhân đạo.
Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế
Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) Rafael Grossi cũng đánh giá tích cực động thái này, cho rằng việc quay trở lại con đường ngoại giao mở ra cơ hội xử lý các vấn đề then chốt, bao gồm chương trình hạt nhân của Iran.
Châu Âu
Tại châu Âu, lãnh đạo nhiều nước coi đây là bước lùi khỏi bờ vực xung đột toàn diện. Thủ tướng Anh Keir Starmer nhận định thỏa thuận mang lại “sự nhẹ nhõm” cho khu vực và thế giới, đồng thời kêu gọi duy trì lệnh ngừng bắn và mở lại eo biển Hormuz.
Bộ trưởng Ngoại giao Đức Johann Wadephul nhấn mạnh đây cần là bước đi đầu tiên hướng tới hòa bình lâu dài. Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen và đại diện chính sách đối ngoại EU Kaja Kallas đều cho rằng thỏa thuận tạo ra cơ hội cần thiết để khôi phục vận tải hàng hải và thúc đẩy ngoại giao.
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez cho rằng dù ngừng bắn là tín hiệu tích cực, nhưng không thể làm lu mờ những tổn thất đã xảy ra, đồng thời nhấn mạnh vai trò của luật pháp quốc tế và ngoại giao trong giai đoạn tiếp theo.
Trung Đông
Tại Trung Đông, các quốc gia trong khu vực phản ứng nhanh chóng, phần lớn ủng hộ thỏa thuận và kêu gọi tận dụng cơ hội để giảm leo thang.
Ả Rập Xê Út hoan nghênh động thái này và bày tỏ kỳ vọng tiến tới một tiến trình hòa bình toàn diện, đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của việc mở cửa eo biển Hormuz. Qatar gọi đây là “bước đi đầu tiên” hướng tới giảm căng thẳng, đồng thời kêu gọi Iran chấm dứt các hành động thù địch và đảm bảo an ninh hàng hải.
Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) đưa ra phản ứng đáng chú ý khi một quan chức cấp cao tuyên bố nước này “đã chiến thắng trong một cuộc chiến mà họ không mong muốn”, đồng thời nhấn mạnh năng lực bảo vệ chủ quyền và định hình tương lai khu vực.
Oman và Iraq đều hoan nghênh thỏa thuận nhưng nhấn mạnh sự cần thiết của đối thoại lâu dài để giải quyết tận gốc nguyên nhân xung đột. Ai Cập coi đây là cơ hội quan trọng để thúc đẩy ngoại giao, đồng thời cho biết sẽ phối hợp với Pakistan và Thổ Nhĩ Kỳ nhằm duy trì ổn định khu vực. Thổ Nhĩ Kỳ cũng cam kết ủng hộ tiến trình đàm phán tại Islamabad.
Ấn Độ
Ấn Độ bày tỏ lo ngại về tác động của xung đột đối với chuỗi cung ứng năng lượng và thương mại toàn cầu, đồng thời kỳ vọng tự do hàng hải qua eo biển Hormuz sẽ được đảm bảo.
Thỏa thuận ngừng bắn được công bố trong bối cảnh xung đột đã lan rộng, kéo theo nhiều quốc gia Trung Đông và làm gián đoạn nghiêm trọng các tuyến vận tải chiến lược. Việc tạm dừng giao tranh, dù chỉ trong hai tuần, đang được xem là cơ hội hiếm hoi để các bên chuyển từ đối đầu quân sự sang đối thoại ngoại giao.
Dù vậy, nhiều ý kiến cho rằng triển vọng hòa bình lâu dài vẫn phụ thuộc vào việc các bên có tuân thủ cam kết và tận dụng được khoảng “thời gian vàng” này để giải quyết những bất đồng cốt lõi hay không.
