Khi rủi ro chạm trực tiếp đến người tiêu dùng, yêu cầu về một mô hình vận hành minh bạch, dựa trên tiêu chuẩn khoa học đang trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết, không chỉ để bảo vệ người dùng mà còn để định hình lại “sức khỏe” dài hạn của toàn thị trường.
Tháng 7/2025, Bệnh viện Quân y 175 tiếp nhận bệnh nhân T. (40 tuổi, TP.HCM) trong tình trạng sốt cao, phát ban, tổn thương da và rối loạn hàng loạt chỉ số sinh hóa như men gan, bạch cầu, chức năng thận. Khai thác bệnh sử cho thấy bệnh nhân đã dùng các sản phẩm “giảm mỡ bụng” và “collagen làm đẹp da” không rõ nguồn gốc suốt gần một tháng. Ca bệnh trở thành cảnh báo điển hình về rủi ro của việc sử dụng TPCN không kiểm chứng.
Nguồn cung bùng nổ nhưng phân mảnh, rủi ro dồn về phía người tiêu dùng
Thị trường TPCN, TPBVSK Việt Nam hiện đạt quy mô khoảng 2,4 tỷ USD, tăng trưởng 15% mỗi năm, với khoảng 23.000 sản phẩm được cấp phép lưu hành. Mỗi ngày có từ 8-10 sản phẩm mới xuất hiện, phản ánh sức hấp dẫn của ngành. Tuy nhiên, sự mở rộng nhanh cũng đi kèm nhiều bất cập khiến người tiêu dùng trở thành nhóm chịu rủi ro lớn nhất.
Một trong những vấn đề nổi bật là nhiễu loạn thông tin. Các khảo sát của cơ quan quản lý cho thấy vi phạm phổ biến nhất đến từ quảng cáo phóng đại công dụng, biến sản phẩm hỗ trợ sức khỏe thành “thuốc chữa bách bệnh”. Sự bùng nổ của livestream, KOL/KOC và mạng xã hội càng khiến tình trạng này khó kiểm soát hơn.
Song song đó, cơ quan chức năng thường xuyên phát hiện sản phẩm không đạt tiêu chuẩn, không đáp ứng các yêu cầu về an toàn cho sức khỏe; nhiều sản phẩm bị phát hiện không thống nhất giữa hồ sơ công bố và kết quả kiểm nghiệm thực tế.
Hệ thống phân phối cũng trở nên phức tạp và khó kiểm soát. Ngoài kênh truyền thống, thị trường hiện có các kênh online, thương mại điện tử, mô hình cộng tác viên,... Không ít mô hình vận hành thiếu chuẩn mực khiến việc truy xuất nguồn gốc và xử lý vi phạm gặp nhiều trở ngại.
Sự cộng hưởng của các yếu tố này không chỉ tác động đến trải nghiệm người dùng mà còn làm méo mó cạnh tranh thị trường, tạo khoảng cách lớn giữa tăng trưởng và chất lượng.
Cạnh tranh thị trường chuyển dịch từ “nhiều sản phẩm” sang “nhiều tiêu chuẩn”
Trước sự phát triển nhanh nhưng chưa bền vững, cơ quan quản lý đang siết chặt toàn diện. Bộ Y tế hướng đến hoàn thiện tiêu chuẩn kỹ thuật, tăng cường hậu kiểm bằng dữ liệu số, kiểm soát quảng cáo và minh bạch hóa đăng ký, truy xuất sản phẩm. Điều này cho thấy trọng tâm cạnh tranh không còn chỉ ở số lượng sản phẩm, mà chuyển sang chất lượng, tiêu chuẩn và năng lực quản trị.
Doanh nghiệp buộc phải tăng đầu tư vào kiểm định độc lập, RCT, công nghệ quản lý chất lượng và đào tạo đội ngũ tư vấn tuân thủ pháp luật. Đây là áp lực nhưng cũng là cơ hội để hình thành một mặt bằng chuẩn mới, hạn chế mô hình thiếu bền vững.
Tại Hội nghị Quốc tế TPCN 2025, ông Trần Viết Thanh - CEO Life Gift Việt Nam, nhấn mạnh ba trụ cột phát triển bền vững của ngành: đổi mới công nghệ và làm chủ quy trình sản xuất, kiểm nghiệm, chuyển đổi số; chuẩn hóa và tuân thủ tiêu chuẩn; hợp tác quốc tế để nâng tầm nghiên cứu và chuyển giao công nghệ. Đây là nền tảng giúp thương hiệu nội cạnh tranh với hàng ngoại vốn có ưu thế chứng nhận quốc tế.
Vừa qua, kết luận 207-KL/TW của Ban Bí thư (ban hành 10/11/2025) tạo thêm bước ngoặt, nhấn mạnh quản lý toàn diện quyền lợi người tiêu dùng: hoàn thiện luật An toàn thực phẩm, xử lý hàng giả, hàng nhái, thúc đẩy truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số, AI, dữ liệu lớn, đồng thời yêu cầu doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn chất lượng cao, đạt chuẩn quốc tế.
Áp lực này thúc đẩy các thương hiệu nội “vũ trang” bằng khoa học, đầu tư RCT, đạt chứng nhận USP, NSF, hợp tác lab quốc tế và chuẩn hóa hồ sơ chất lượng, giúp sản phẩm Việt ngày càng đảm bảo chất lượng, vừa có thể cạnh tranh ngang hàng hoặc vượt trội so với hàng nhập khẩu.
Droppii: Nền tảng TMĐT tiên phong định hướng chuẩn hóa và minh bạch
Trong quá trình thị trường bước vào giai đoạn sàng lọc, những mô hình tập trung vào chuẩn hóa và quản trị minh bạch nổi bật hơn cả. Droppii là ví dụ điển hình, vận hành theo mô hình “curated marketplace”, chỉ chọn lọc và phân phối sản phẩm đạt chuẩn khoa học, đồng thời ứng dụng công nghệ để kiểm soát chất lượng xuyên suốt chuỗi cung ứng, tạo cầu nối giữa doanh nghiệp chuẩn hóa và người tiêu dùng cần thông tin chính xác.
Droppii chỉ hợp tác với các nhà sản xuất có hệ thống chứng nhận quản lý chất lượng như ISO, GMP, HACCP,... Nhiều sản phẩm trải qua kiểm định độc lập, công bố tiêu chuẩn chất lượng, đánh giá độ an toàn và hàm lượng hoạt chất, giúp giảm rủi ro sản phẩm không đúng chuẩn đến tay người dùng. Nền tảng tích hợp công nghệ quản lý nguồn gốc, lô sản xuất, hạn dùng, đối chiếu dữ liệu với danh mục được cấp phép và hỗ trợ truy xuất nhanh khi cơ quan chức năng yêu cầu.
Đặc biệt, Droppii yêu cầu đội ngũ tư vấn viên hoàn thành tối thiểu 40 giờ đào tạo về kiến thức sản phẩm, an toàn thực phẩm và pháp lý. Tư vấn viên cam kết không phóng đại công dụng, không so sánh sản phẩm với thuốc điều trị và chỉ hướng dẫn dựa trên hồ sơ khoa học chính thống, giúp giảm nguy cơ thông tin sai lệch - nguyên nhân chính gây mất niềm tin thị trường.
Với dân số 100 triệu người, thị trường TPCN Việt Nam dự báo tăng trưởng 15%, cao hơn tăng trưởng GDP. Tuy nhiên, tăng trưởng bền vững chỉ đạt được khi thị trường minh bạch, người tiêu dùng tiếp cận thông tin chính xác, doanh nghiệp chứng minh chất lượng và hệ thống phân phối tuân thủ chuẩn mực. Các mô hình dựa trên chuẩn khoa học, minh bạch, ứng dụng công nghệ như Droppii đang đang cho thấy cách tiếp cận phù hợp, góp phần định hình một thị trường TPCN bền vững, an toàn và tạo giá trị thật cho người tiêu dùng.
