Tìm lời giải cho bài toán ô nhiễm không khí ở đô thị lớn

Hà Nội đang chịu áp lực ngày càng lớn từ ô nhiễm không khí, đặc biệt là bụi mịn do quá trình đô thị hóa, giao thông và sinh hoạt dân sinh. Mới đây, tại buổi đối thoại do Báo Nhân Dân tổ chức, các nhà quản lý và chuyên gia đã cho rằng cần cách tiếp cận tổng thể, dựa trên dữ liệu khoa học, công nghệ và sự tham gia của toàn xã hội để cải thiện chất lượng không khí đô thị.

z7340658643752_34a9aa41f7175d501f6fbfe22d0aed81.jpg
Đối thoại về vấn đề ô nhiễm không khí với chủ đề "Cải thiện chất lượng môi trường không khí ở đô thị" do Báo Nhân Dân tổ chức. Ảnh: Thành Đạt.

Áp lực lớn từ đô thị hóa, đốt mở và sinh hoạt dân sinh

Theo ông Vũ Xuân Tùng, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, chất lượng không khí Thủ đô đang chịu sức ép lớn theo tiến trình đô thị hóa. Nồng độ bụi mịn có xu hướng tăng trong những năm gần đây và biến động mạnh, đặc biệt vào các tháng mùa đông và đầu mùa xuân.

Ông Tùng cho biết, có bốn nhóm nguồn chính gây ô nhiễm không khí tại Hà Nội, trong đó khó kiểm soát nhất là đốt và sinh hoạt dân sinh do gắn với thói quen, lối sống và phong tục tập quán. “Nguồn này phân tán, không tập trung như các khu công nghiệp nên việc quản lý rất phức tạp”, ông nhấn mạnh.

Để kiểm soát, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã tham mưu thành phố ban hành các chỉ đạo chung, tập trung vào những hoạt động có nguy cơ gây ô nhiễm như đốt rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và đốt rác tự phát. Công tác cảnh báo được thực hiện thường xuyên thông qua văn bản gửi tới các địa phương, nhất là trong thời điểm vụ mùa. Thành phố cũng phân cấp rõ trách nhiệm quản lý vệ sinh môi trường và rác thải sinh hoạt cho chính quyền cấp xã, phường; đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát, ứng dụng thiết bị bay chụp tự động, camera giám sát để phát hiện sớm các điểm phát sinh đốt rác, đốt rơm rạ trái quy định.

z7340659426057_dda7b7a78fb166849bcfe34568001bea.jpg
Đại diện cơ quan quản lý đánh giá chất lượng không khí Thủ đô đang chịu sức ép lớn theo tiến trình đô thị hóa. Ảnh: Thành Đạt.

Ở góc độ quản lý nhà nước, ông Trương Mạnh Tuấn, Phó Trưởng phòng Quản lý chất lượng môi trường, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho biết, trong những năm gần đây, Bộ đã ban hành nhiều quy chuẩn mới về chất lượng không khí xung quanh và khí thải công nghiệp với ngưỡng kiểm soát nghiêm ngặt hơn; đồng thời hướng dẫn các địa phương thực hiện kiểm kê nguồn thải, coi đây là nền tảng khoa học bắt buộc trong quản lý chất lượng không khí. Tuy nhiên, việc xây dựng và tích hợp dữ liệu còn gặp nhiều khó khăn do nguồn phát thải phân tán, đa dạng, đòi hỏi nguồn lực lâu dài và hệ thống vận hành bài bản.

Giao thông xanh, dữ liệu khoa học và giải pháp lâu dài

Theo bà Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, thành phố đang từng bước hoàn thiện mạng lưới quan trắc không khí, song chi phí đầu tư lớn và cần nhiều thời gian. Trước mắt, Hà Nội sử dụng các công cụ bổ trợ như vệ tinh, trí tuệ nhân tạo (AI) và mô hình hóa; đồng thời triển khai giám sát cộng đồng, tích hợp lên ứng dụng iHaNoi để xác định các “điểm nóng” ô nhiễm và làm rõ trách nhiệm của chính quyền cơ sở. Thành phố cũng đang thực hiện tổng kiểm kê nguồn thải, dự kiến hoàn thành vào năm 2026 nhằm có cơ sở khoa học đầy đủ hơn cho việc hoạch định chính sách.

Theo ông Ân Dũng, đa phần ô nhiễm đến từ khí thải của xe máy nên các loại xe mới đa phần dùng nhiên liệu mới và điện. (ảnh minh họa).
Giao thông vẫn là nguồn phát thải lớn khi hạ tầng vận tải hành khách công cộng chưa đáp ứng yêu cầu. Ảnh minh họa.

Về vai trò của giao thông, ông Nguyễn Quang Huy, Phó Phòng Quản lý Vận tải (Sở Xây dựng Hà Nội) cho biết, giao thông vẫn là nguồn phát thải lớn khi hạ tầng vận tải hành khách công cộng chưa đáp ứng yêu cầu, kết nối giữa xe buýt, đường sắt đô thị với phương tiện xanh còn hạn chế. Thời gian qua, Hà Nội đã triển khai nhiều chính sách chuyển đổi giao thông xanh; đưa vào hoạt động các tuyến xe buýt điện; khảo sát phát triển hạ tầng trạm sạc và xây dựng lộ trình chuyển đổi phương tiện sử dụng năng lượng sạch.

Theo ông Huy, để giảm ô nhiễm không khí bền vững, cần hạn chế mạnh phương tiện cá nhân trong khu vực nội đô, nâng cao chất lượng vận tải hành khách công cộng, phát triển xe đạp công cộng và các phương tiện trung chuyển xanh; đồng thời đẩy mạnh truyền thông để tạo sự đồng thuận xã hội.

Thực tiễn cho thấy, cải thiện chất lượng không khí đô thị đòi hỏi lộ trình rõ ràng, kiểm soát chặt các nguồn phát thải và sự phối hợp đồng bộ giữa các ngành, các cấp, thay vì chỉ xử lý tình huống trước mắt.

Xem thêm

“Tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp: Từ chính sách đến hành động thực tiễn”

Tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp: Từ chính sách đến hành động thực tiễn

(CLO) Ngày 16/9, tại thành phố Hải Phòng, Bộ Công Thương tổ chức Hội thảo “Tiết kiệm năng lượng trong công nghiệp: Từ chính sách đến hành động thực tiễn”. Hội thảo là một trong những hoạt động của Cộng đồng Hiệu quả năng lượng Việt Nam, thuộc Chương trình quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả giai đoạn 2019 – 2030 (VNEEP3).

Hà Nội mưa lớn, phố ngập, xe máy chết máy hàng loạt

Hà Nội mưa lớn, phố ngập, xe máy chết máy hàng loạt

(CLO) Mưa lớn kéo dài khiến nhiều tuyến phố Hà Nội ngập nước trong giờ cao điểm sáng 15/9. Tại phố Núi Trúc, hàng loạt xe máy chết máy, người dân phải dắt bộ giữa dòng nước, trong khi giao thông tại một số khu vực ùn ứ.

Dự báo thời tiết ngày 14/9: Mưa lớn ở nhiều khu vực miền Bắc và Trung Bộ

Dự báo thời tiết ngày 14/9: Mưa lớn ở nhiều khu vực miền Bắc và Trung Bộ

(CLO) Ngày 14/9, do ảnh hưởng của áp thấp nhiệt đới, khu vực từ Nghệ An đến Quảng Trị có mưa to đến rất to, cục bộ có nơi trên 500mm. Ở Bắc Bộ, khu vực trung du và đồng bằng Bắc Bộ, phía Nam các tỉnh Sơn La, Phú Thọ, Tuyên Quang, Lào Cai có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến từ 70-150mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 200mm.

Áp thấp nhiệt đới vào Quảng Trị, miền Trung mưa lớn

Áp thấp nhiệt đới vào Quảng Trị, miền Trung mưa lớn

(CLO) Chiều 13/9, áp thấp nhiệt đới đã vào đất liền tỉnh Quảng Trị, gây gió mạnh cấp 6-7, giật cấp 8 trên biển. Hoàn lưu áp thấp tiếp tục gây mưa lớn từ Hà Tĩnh đến TP Huế, trong đó Quảng Trị và TP Huế có nơi mưa trên 350mm.

Dự báo thời tiết ngày 13/9: Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng có mưa rất to

Dự báo thời tiết ngày 13/9: Quảng Trị, Huế, Đà Nẵng có mưa rất to

(CLO) Ngày 13/9, ảnh hưởng áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông, khu vực miền Trung có mưa lớn diện rộng. Khu vực từ Hà Tĩnh đến phía Bắc tỉnh Quảng Trị có mưa to 50-100mm, có nơi trên 180mm; phía Nam tỉnh Quảng Trị đến TP. Đà Nẵng có mưa to đến rất to 100-200mm, cục bộ có nơi trên 350mm. Mưa lớn cảnh báo có khả năng gây ra ngập úng, lũ quét và sạt lở đất trên sườn dốc.

Dự báo thời tiết ngày 12/9: TP HCM tiếp tục có mưa lớn diện rộng

Dự báo thời tiết ngày 12/9: TP HCM tiếp tục có mưa lớn diện rộng

(CLO) Ngày 12/9, do tác động của dải hội tụ nhiệt đới, TP HCM và khu vực Nam Bộ tiếp tục có mưa lớn diện rộng, nguy cơ cao gây ngập tại các tuyến đường trũng thấp, khu vực ven sông. Từ ngày 13/9, dải hội tụ nhiệt đới sẽ nâng trục dần lên phía Bắc, Nam Bộ giảm dần mưa lớn.

Miền Trung mưa lớn, kéo dài đến 16/9

Miền Trung mưa lớn, kéo dài đến 16/9

(CLO) Từ chiều tối 11/9, mưa lớn tiếp tục xảy ra tại nhiều tỉnh, thành miền Trung, trong đó khu vực từ Hà Tĩnh đến TP Đà Nẵng có nơi mưa trên 250mm. Dự báo, mưa to đến rất to còn diễn ra tại khu vực từ Thanh Hóa đến Quảng Trị, cục bộ có nơi trên 300mm và kéo dài đến sáng 16/9.

Dự báo thời tiết ngày 11/9: Mưa lớn ở Trung Bộ và Nam Bộ

Dự báo thời tiết ngày 11/9: Mưa lớn ở Trung Bộ và Nam Bộ

(CLO) Ngày 11/9, khu vực Nghệ An đến TP. Đà Nẵng và phía Đông tỉnh Quảng Ngãi, cao nguyên Trung Bộ có mưa vừa, mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to trên 100mm. Khu vực Nam Bộ có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến từ 40-70mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 120mm.

Dự báo thời tiết ngày 10/9: Thanh Hóa đến Huế có mưa lớn

Dự báo thời tiết ngày 10/9: Thanh Hóa đến Huế có mưa lớn

(CLO) Ngày 10/9, khu vực từ Thanh Hóa đến TP. Huế dự báo có mưa vừa, mưa to, cục bộ có nơi mưa rất to trên 150mm. Do ảnh hưởng của không khí lạnh, mưa cũng xuất hiện ở Bắc Bộ, trời chuyển mát với nhiệt độ thấp nhất từ 21-24 độ, vùng núi cao có nơi dưới 19 độ.

Cỡ chữ bài viết: