Những chứng tích dưới lòng đất hé mở hành trình tìm lại đồng đội sau gần 60 năm
Ít ai biết rằng, dưới những hàng cây xanh mát của Công viên Lê Thị Riêng hôm nay từng là Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa) - nơi chôn cất nhiều chiến sĩ đã ngã xuống trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Sau nhiều tuần khảo sát bằng radar xuyên đất, phân tích địa tầng và đối chiếu tư liệu lịch sử, Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 cùng Bộ Tư lệnh TP.HCM đã xác định khu vực phía sau Nhà truyền thống công viên có nhiều dấu hiệu của một rãnh chôn tập thể.
Lực lượng chức năng sau đó tiến hành đào khảo sát một rãnh rộng khoảng 3m, dài 10m, sâu gần 3m. Khi nước được hút cạn khỏi hố khai quật, từng bộ hài cốt bắt đầu lộ ra, nằm xếp lớp dưới lòng đất.
Đến sáng 6/7, lực lượng tìm kiếm đã quy tập được 7 hài cốt liệt sĩ. Tại buổi lễ, quy tập hài cốt liệt sĩ sáng cùng ngày, Thiếu tướng Trần Chí Tâm, Phó Chính ủy Quân khu 7, Trưởng Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 cho biết kết quả bước đầu đã khẳng định hướng khảo sát của lực lượng là hoàn toàn đúng.
Theo Thiếu tướng Trần Chí Tâm, qua các tài liệu lịch sử, khu vực này được xác định là nơi an táng tập thể các chiến sĩ thuộc Tiểu đoàn 1 và Tiểu đoàn 2 Long An hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, đặc biệt là những người tham gia trận đánh khu vực cầu Chữ Y.
Trong số 7 hài cốt đã quy tập, lực lượng chức năng xác định được danh tính một liệt sĩ là Huỳnh Văn Quên, Tiểu đội phó thuộc Quân Giải phóng miền Nam, Tiểu đoàn 1 Long An.
Theo Thiếu tướng Trần Chí Tâm, việc xác định danh tính được thực hiện thông qua chiếc ví còn lưu giữ giấy tờ cá nhân cùng quá trình giải mã phiên hiệu đơn vị và đối chiếu hồ sơ lịch sử.
Ngay sau khi có kết quả ban đầu, Quân khu 7 đã phối hợp Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Tây Ninh cùng các địa phương liên quan tiếp tục xác minh quê quán, tìm kiếm thân nhân liệt sĩ.
"Nếu xác định được quê quán, chúng tôi sẽ phối hợp với các địa phương, các cơ quan báo chí và đài truyền hình để cùng thực hiện hành trình tìm lại tên tuổi cho các liệt sĩ đã hy sinh", Thiếu tướng Trần Chí Tâm chia sẻ.
Ông cũng cho biết những kết quả hiện nay mới chỉ là bước đầu. Qua đánh giá hiện trường, lực lượng chức năng nhận định vẫn còn nhiều hài cốt liệt sĩ tại khu vực và sẽ tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm trong thời gian tới.
"Lúc đó, tôi đã rơi nước mắt"
Không chỉ những bộ hài cốt được đưa lên từ lòng đất, nhiều di vật đi cùng các liệt sĩ cũng khiến những người trực tiếp làm nhiệm vụ lặng người.
Ba khẩu súng, hộp tiếp đạn, nhiều viên đạn, tăng võng, túi quân trang, cưa tay... vẫn nằm cạnh các hài cốt sau gần 60 năm.
Đặc biệt, trong một hài cốt, lực lượng tìm thấy quyết định điều động của đơn vị KB ở miền Nam. Theo thông tin ban đầu, chủ nhân của di vật là một Trung đội phó thuộc lực lượng Giải phóng quân miền Nam.
Ở một hài cốt khác, lực lượng chức năng cũng phát hiện giấy tờ cá nhân. Tuy nhiên, do thời gian quá lâu, tài liệu đã mục nát và mất nhiều chữ. Hiện các hiện vật đang được chuyển đến các chuyên gia bảo tàng để phục chế, với hy vọng có thể giải mã thêm thông tin, phục vụ việc xác định danh tính các liệt sĩ.
Theo Thiếu tướng Trần Chí Tâm, những hiện vật ấy không đơn thuần là chứng tích chiến tranh mà còn là những "manh mối" quý giá giúp đưa các liệt sĩ trở về với tên tuổi và quê hương của mình.
Nhớ lại thời điểm nhận tin báo phát hiện hài cốt, ông cho biết khi đó đang chủ trì cuộc họp tại đơn vị. Ngay khi nhận được thông tin, ông lập tức dừng cuộc họp để đến hiện trường.
"Khi nhìn thấy các di vật đi cùng hài cốt, từ túi quân trang, tăng võng, vũ khí đến những viên đạn vẫn còn nằm cạnh các anh, chúng tôi có đủ cơ sở khẳng định đây là các chiến sĩ Quân Giải phóng miền Nam. Lúc đó, bản thân tôi đã rơi nước mắt", Thiếu tướng Trần Chí Tâm xúc động nói.
Theo ông, những giọt nước mắt ấy không chỉ xuất phát từ niềm xúc động khi tìm thấy đồng đội sau gần sáu thập kỷ, mà còn bởi mỗi di vật được tìm thấy đều gợi lên hình ảnh về những người lính đã ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ.
Hiện Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 đang tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm để xác định các rãnh chôn tập thể còn lại.
"Chúng tôi quyết tâm quy tập đầy đủ hài cốt các liệt sĩ, đưa các anh về yên nghỉ trong nghĩa trang liệt sĩ, đúng với ý nghĩa của Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ", Thiếu tướng Trần Chí Tâm nhấn mạnh.
