Ngày 5/11, Tổng thống Paraguay Santiago Peña đã chính thức tuyên bố từ chức, khép lại những ngày sóng gió trên chính trường nước này. Quyết định được đưa ra ngay trong ngày Hạ viện Paraguay bỏ phiếu với tỷ lệ tuyệt đối 78-0, nhất trí thông qua việc luận tội ông liên quan đến các cáo buộc xung đột lợi ích và sai phạm tài chính.
Trong video gửi tới người dân, ông Peña nói: "Tôi đã quyết định đệ đơn từ chức Tổng thống Cộng hòa. Tôi làm điều này vì sự ổn định của đất nước, hòa bình xã hội và nhu cầu bảo vệ các thể chế dân chủ của chúng ta".
Ông cũng xin lỗi công chúng: "Tôi muốn xin lỗi người dân nếu tôi đã làm họ thất vọng ở bất kỳ thời điểm nào. Tôi chưa bao giờ có ý định phản bội niềm tin mà họ đã dành cho tôi".
"Quả bom" Ueno Bank và tâm điểm xung đột lợi ích
Khủng hoảng bùng phát sau khi Ngân hàng Trung ương Paraguay (BCP) can thiệp và đưa Ueno Bank vào quy trình giải thể do hệ số an toàn vốn giảm xuống dưới một nửa mức tối thiểu theo quy định.
Ueno Bank có tiền thân là một công ty tài chính thành lập từ những năm 1970, được tập đoàn Grupo Vázquez mua lại năm 2021 và nhận giấy phép hoạt động ngân hàng số vào cuối năm 2023, dưới thời ông Peña.
Ngân hàng nhanh chóng phát triển, đạt khoảng 3 triệu khách hàng, tương đương hơn 60% dân số trưởng thành Paraguay, đồng thời quản lý 800-850 triệu USD tiền công, trong đó có khoảng 380 triệu USD từ các quỹ hưu trí và y tế nhà nước.
Sau khi BCP phong tỏa tài sản ngân hàng, hàng triệu khách hàng không thể truy cập ứng dụng để rút tiền hoặc chuyển khoản. Tình trạng này làm dấy lên các cuộc biểu tình căng thẳng bên ngoài các chi nhánh Ueno Bank.
Vụ việc cũng đẩy ông Peña vào tâm điểm tranh cãi do những mối liên hệ tài chính trước đây với Ueno Holding và Grupo Vázquez. Tổng thống khẳng định đã thoái toàn bộ cổ phần vào tháng 3/2025 và không can thiệp trái phép. Tuy nhiên, các nghị sĩ đối lập cáo buộc ông có xung đột lợi ích, sử dụng sai mục đích quỹ hưu trí và bao che cho những sai phạm tại ngân hàng.
Áp lực chính trị gia tăng khi cựu Tổng thống Horacio Cartes, lãnh đạo Đảng Colorado cầm quyền và từng là đồng minh của ông Peña, công khai ủng hộ việc luận tội.
Trong khi đó, cơ quan công tố đã khởi tố 27 người liên quan đến Ueno Bank với cáo buộc lạm dụng tín nhiệm và cố ý gian lận tài chính.
Thị trường chao đảo và lối thoát khẩn cấp
Trên thị trường, đồng guaraní của Paraguay mất gần 5% giá trị so với USD. Trong khi đó, giá USDT quy đổi sang guaraní tăng hơn 5%, từ khoảng 5.692 lên hơn 6.000 guaraní trong giai đoạn 15/10-4/11, phản ánh nhu cầu tìm kiếm tài sản an toàn của người dân giữa bất ổn.
Để giải quyết tình trạng người gửi tiền không thể tiếp cận tài sản, Chính phủ Paraguay thông qua luật khẩn cấp, cho phép Quỹ Bảo đảm Tiền gửi (FGD) tạm ứng tối đa 40 tháng lương tối thiểu cho mỗi khách hàng đủ điều kiện, tương đương 121,76 triệu guaraní (khoảng 19.800 USD). Chính sách bắt đầu được triển khai từ ngày 5/11.
Theo Hiến pháp Paraguay, Phó Tổng thống Pedro Alliana đã tiếp quản chức vụ Tổng thống và sẽ điều hành đất nước đến hết nhiệm kỳ vào ngày 15/8/2028.
Tuy nhiên, Quốc hội Paraguay vẫn tiếp tục quy trình luận tội ông Peña nhằm ngăn khả năng ông được hưởng ghế Thượng nghị sĩ trọn đời cùng quyền miễn trừ tư pháp sau khi rời nhiệm sở.
