Từ “kể câu chuyện xanh” đến tổ chức lại hành vi tiêu dùng
Ngày 6/6, Báo Sài Gòn Giải Phóng phối hợp cùng Liên hiệp Hợp tác xã Thương mại TP.HCM (Saigon Co.op) chính thức phát động Chiến dịch Tiêu dùng xanh 2026 với thông điệp “Triệu hành động xanh - Kích hoạt thị trường xanh”. Đây là năm thứ 16 liên tiếp chương trình được triển khai và cũng là dấu mốc đánh dấu bước chuyển mới của chiến dịch sau hơn một thập niên duy trì.
Nếu như trước đây Tiêu dùng xanh chủ yếu tập trung vào hoạt động tuyên truyền, vận động cộng đồng thay đổi nhận thức thì năm nay chương trình được định vị như một nền tảng kết nối doanh nghiệp xanh - hệ thống phân phối - người tiêu dùng theo hướng bài bản và có chiều sâu hơn.
Ban tổ chức cho biết, trong bối cảnh các tiêu chuẩn xanh, phát thải carbon, truy xuất nguồn gốc và minh bạch chuỗi cung ứng ngày càng trở thành “giấy thông hành” bắt buộc của hàng hóa toàn cầu, tiêu dùng xanh không còn là xu hướng mang tính khuyến khích mà đang dần trở thành chuẩn tham gia thị trường.
Xu hướng này không chỉ tạo áp lực đối với các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn lan nhanh vào thị trường nội địa, nơi người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến chất lượng sản phẩm, độ an toàn, trách nhiệm môi trường và tính minh bạch trong toàn bộ quá trình sản xuất.
Theo các chuyên gia, những năm gần đây hàng loạt thị trường lớn liên tục siết chặt yêu cầu liên quan đến phát thải carbon, trách nhiệm môi trường và dữ liệu chuỗi cung ứng. Điều đó buộc doanh nghiệp phải chuyển đổi từ mô hình sản xuất truyền thống sang sản xuất xanh, quản trị xanh và phát triển bền vững nếu muốn duy trì lợi thế cạnh tranh.
Song song với áp lực từ thị trường quốc tế, hành vi tiêu dùng trong nước cũng đang thay đổi mạnh mẽ. Người tiêu dùng hiện không còn chỉ quan tâm đến giá thành mà ngày càng chú trọng yếu tố thân thiện môi trường, hạn chế rác thải nhựa, nguồn gốc nguyên liệu và trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
Nhận diện sớm xu hướng này, từ năm 2010 là thời điểm các khái niệm ESG, Net Zero hay kinh tế tuần hoàn còn khá mới mẻ tại Việt Nam Chiến dịch Tiêu dùng xanh đã được triển khai như một nỗ lực tiên phong nhằm kết nối doanh nghiệp với người tiêu dùng theo hướng có trách nhiệm hơn.
Sau hơn 16 năm duy trì liên tục, chương trình được đánh giá đã góp phần hình thành nhận thức tiêu dùng xanh trong cộng đồng, lan tỏa lối sống bền vững và tạo động lực để nhiều doanh nghiệp từng bước chuyển đổi mô hình sản xuất, nâng chuẩn sản phẩm và mở rộng thị trường.
Theo bà Bùi Thị Hồng Sương - Phó Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng, điểm khác biệt của Tiêu dùng xanh 2026 là không chỉ dừng ở việc truyền thông nhận thức mà hướng tới tổ chức lại hành vi tiêu dùng ngay tại điểm bán.
“Chúng tôi mong muốn các giá trị ESG, sản xuất sạch hay phát triển bền vững không chỉ nằm trong báo cáo doanh nghiệp mà phải được người tiêu dùng nhận diện và lựa chọn bằng hành vi mua sắm cụ thể”, bà Bùi Thị Hồng Sương chia sẻ.
Theo bà Sương, chuyển đổi xanh hiện không còn là câu chuyện riêng của doanh nghiệp xuất khẩu mà đã trở thành yêu cầu ngay tại thị trường nội địa, nơi người tiêu dùng đang đóng vai trò ngày càng lớn trong việc định hình xu hướng sản xuất.
Hướng đến xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng xanh
Từ nền tảng đã được xây dựng suốt hơn một thập niên, Chiến dịch Tiêu dùng xanh 2026 tiếp tục được nâng cấp theo hướng có tính hệ thống hơn với cấu trúc kết nối ba lớp gồm doanh nghiệp - hệ thống phân phối - người tiêu dùng.
Trong đó, doanh nghiệp đóng vai trò thực hành sản xuất sạch và phát triển bền vững; hệ thống phân phối giữ vai trò tổ chức thị trường, nhận diện sản phẩm xanh; còn người tiêu dùng là lực lượng quyết định thông qua hành vi lựa chọn hàng hóa tại điểm bán.
Ông Nguyễn Ngọc Thắng - Phó Tổng Giám đốc Saigon Co.op cho biết thị trường hiện đã bước sang giai đoạn mới, khi các sản phẩm xanh cần được nhận diện rõ ràng hơn và tiếp cận trực tiếp với người tiêu dùng thông qua hệ thống bán lẻ.
“Với hệ thống phân phối rộng khắp cả nước, Saigon Co.op mong muốn không chỉ là nơi bán hàng mà còn đóng vai trò kết nối và dẫn dắt thị trường theo hướng tiêu dùng có trách nhiệm. Khi người tiêu dùng lựa chọn sản phẩm xanh nhiều hơn, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực đầu tư cho sản xuất bền vững”, ông Thắng nhấn mạnh.
Theo kế hoạch, Chiến dịch Tiêu dùng xanh 2026 sẽ hướng tới kết nối tối thiểu 1.000 nhà cung ứng trong hệ thống Saigon Co.op cùng các doanh nghiệp Việt Nam đang thực hành sản xuất xanh hoặc chuyển đổi xanh.
Song song đó, chương trình sẽ xây dựng danh mục sản phẩm xanh theo từng nhóm ngành hàng, triển khai nhận diện thống nhất trên toàn hệ thống bán lẻ và từng bước hình thành cơ sở dữ liệu doanh nghiệp xanh, sản phẩm xanh phục vụ cho các giai đoạn phát triển tiếp theo.
Đáng chú ý, từ ngày 11/6 đến 1/7/2026, Saigon Co.op sẽ triển khai chương trình khuyến mại “Gia đình Việt - Đại sứ xanh” tại gần 800 điểm bán trên toàn quốc.
Trong suốt 21 ngày diễn ra chương trình, hàng ngàn sản phẩm xanh, sản phẩm thân thiện môi trường và các mặt hàng thiết yếu sẽ được áp dụng nhiều hình thức ưu đãi như tặng phiếu mua hàng, nhân điểm thưởng, quà tặng xanh và các hoạt động khuyến khích giảm thiểu rác thải nhựa.
Theo ban tổ chức, đây được xem là một trong những hoạt động trọng tâm nhằm chuyển hóa nhận thức thành hành vi mua sắm thực tế, từng bước hình thành thói quen tiêu dùng bền vững trong cộng đồng.
Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp tiên phong chuyển đổi xanh không chỉ giữ vững thị phần trong nước mà còn mở rộng thành công ra thị trường quốc tế. Trong bối cảnh các rào cản xanh ngày càng khắt khe, việc nâng chuẩn sản phẩm và xây dựng hệ sinh thái tiêu dùng xanh đang được xem là hướng đi tất yếu để doanh nghiệp Việt nâng cao năng lực cạnh tranh trong giai đoạn mới.
