Với bề dày lịch sử, văn hóa và truyền thống khoa bảng, Hà Nội đang lưu giữ nguồn di sản tư liệu phong phú tại các cơ quan, tổ chức, di tích, dòng họ, gia đình và cộng đồng. Những tư liệu này chứa đựng nhiều giá trị về lịch sử, văn hóa, khoa học, giáo dục và ký ức cộng đồng.
Việc kiểm kê được triển khai trên cơ sở Luật Di sản văn hóa và Thông tư số 04/2025/TT-BVHTTDL ngày 13/5/2025 của Bộ VHTT&DL. Cụ thể hóa các quy định, ngày 26/6/2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 3194/QĐ-UBND về Kế hoạch kiểm kê di sản tư liệu trên địa bàn thành phố.
Ngày 30/7/2026, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, nay là Sở VHTT&DL, tiếp tục ban hành Kế hoạch số 667/KH-SVHTT về nội dung này.
Phát biểu khai mạc lớp tập huấn, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội Phạm Xuân Tài, nhấn mạnh việc bảo vệ và phát huy giá trị di sản tư liệu lần đầu tiên được quy định trong Luật Di sản văn hóa. Trong đó, kiểm kê là nhiệm vụ quan trọng, tạo cơ sở cho các bước tiếp theo về quản lý, bảo vệ và phát huy giá trị di sản.
Hà Nội có kinh nghiệm trong công tác kiểm kê di sản. Thành phố đã thực hiện hai đợt kiểm kê lớn đối với di tích, với tổng số 6.489 di tích; đồng thời tiến hành hai đợt kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể, ghi nhận hơn 2.000 di sản.
Đáng chú ý, năm 2010, 82 bia Tiến sĩ tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu thuộc Chương trình Ký ức thế giới. Năm 2015, hệ thống bia Tiến sĩ tiếp tục được công nhận là Bảo vật Quốc gia.
Theo Sở VHTT&DL Hà Nội, kiểm kê là bước đầu trong quá trình lâu dài nhằm bảo vệ và phát huy giá trị di sản tư liệu.
Từ kết quả kiểm kê, thành phố sẽ có cơ sở lựa chọn những di sản tiêu biểu để xây dựng hồ sơ đề nghị ghi danh vào Danh mục Di sản tư liệu quốc gia hoặc đề cử UNESCO, đồng thời xây dựng các kế hoạch, đề án bảo vệ và phát huy phù hợp.
Tại lớp tập huấn, TS Phạm Thị Khánh Ngân, Chánh Văn phòng Cục Di sản văn hóa, nguyên Phó Trưởng phòng Quản lý Bảo tàng và Di sản Tư liệu, cùng các cộng sự hướng dẫn đại diện các xã, phường những nội dung nghiệp vụ liên quan đến công tác kiểm kê di sản tư liệu.
