Tục dựng và hạ cây nêu mùng 7 Tết của người Việt

(CLO) Trong tâm thức người Việt, cây nêu được dựng lên báo hiệu một năm mới và xua đuổi ma quỷ. Khi hạ cây nêu vào mùng 7 tháng Giêng, cũng là lúc người nông dân xuống đồng cày cấy.

Cây nêu ngày Tết để xua đuổi ma quỷ, bảo vệ sự bình an cho con người, được dựng lên trong 15 ngày Tết nguyên đán.

Cây nêu thường được dựng vào ngày 23 tháng Chạp âm lịch, là ngày Táo quân về trời. Đến ngày mùng 7 tháng Giêng, các gia đình sẽ làm lễ hạ cây nêu. Ngày dỡ cây nêu gọi là khai hạ.

tuc dung va ha cay neu mung 7 tet cua nguoi viet hinh 1

Dựng cây nêu đón Tết Nhâm Dần 2022 tại Hoàng thành Thăng Long

Người xưa quan niệm rằng từ ngày 23 tháng Chạp cho tới đêm giao thừa, do vắng mặt Táo công, ma quỷ thường nhân cơ hội lẻn về quấy nhiễu, do đó phải dựng nêu để xua đuổi tà ma.

Sách “Gia Định thành thông chí” của Trịnh Hoài Đức chép rằng: "Bữa trừ tịch mọi nhà ở trước cửa lớn đều dựng một cây tre, trên buộc cái giỏ bằng tre, trong giỏ đựng trầu cau vôi, ở bên giỏ có treo giấy vàng bạc, gọi là "lên nêu"... có ý nghĩa tảo trừ những xấu xa trong năm cũ".

Theo nhóm tác giả PGS Lê Trung Vũ, Lê Huỳnh Lý, TS Nguyễn Hồng Dương, Lưu Kiếm Thanh, Hồ Tường trong Nghi lễ vòng đời người, viết: "Tục trồng cây nêu trước sân, kết ba cái lại buộc bó vàng, có khi còn thêm cổ mũ nhỏ, vài cái khánh bằng đất nung.

Cây nêu báo hiệu cho biết đất có chủ và do đó ma quỷ không được quấy phá. Ở thành phố và nông thôn nơi chật hẹp không tiện trồng cây nêu thì người ta dùng cành đa, lá dứa (cây dứa dại, lá có nhiều gai) cài ở cổng. Vôi thì rắc vôi bột vẽ bàn cờ, cung, nỏ có tên bắn ra đằng trước và hai bên… cũng là nhằm mục đích trấn trừ ma quỷ".

Trong khuôn khổ hoạt động văn hóa "Tống cựu nghinh tân", Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội đã tái dựng nghi lễ dựng cây nêu một cách trang trọng tại Hoàng thành Thăng Long. Phong tục tốt đẹp này mới được khôi phục mấy năm gần đây và được coi là một biểu tượng văn hóa truyền thống của đất Hà thành trong những ngày Tết Nguyên đán.

Tết Nhâm Dần 2022, các nghi lễ truyền thống cúng ông Công, ông Táo, thả cá chép và lễ dựng cây nêu được thực hiện tại Hoàng thành Thăng Long vào ngày 22/1 (tức 20 tháng Chạp năm Tân Sửu).

Theo phong tục, những ngày Tết nguyên đán, khi đã dựng nêu lên là người dân tạm dừng mọi công việc, chỉ yên tâm ăn Tết. Đến hết mùng 7, ngày hạ nêu, người dân lại trở về với cuộc sống hàng ngày.

Do đó, lễ hạ cây nêu là một nghi thức quan trọng để kết thúc Tết Nguyên đán. Ngày xưa, trước khi dâng hương lễ tạ trong lễ hạ cây nêu, người xưa còn có tục đốt pháo mừng. Nhiều gia đình cẩn thận còn có cả lễ ngoài trời như lễ lúc giao thừa.

tuc dung va ha cay neu mung 7 tet cua nguoi viet hinh 2

Dựng nêu ngày Tết (tranh mộc bản in trong sách Kỹ thuật của người An Nam (Technique du peuple Annammite) của Henri Oger, năm 1908

Khi làm lễ hạ cây nêu, các gia đình chuẩn bị mâm cơm cúng, có thể là cơm chay hoặc mặn. Ngoài ra còn đủ đèn, nhang, hoa, hoa quả, đĩa gạo, đĩa muối, tiền vàng, sớ. Bày biện đầy, gia chủ tiến hành thắp hương, khấn vái xin phép các cụ trong nhà trước, sau đó mới làm lễ ở ngoài trời.

Ngày nay, khi xã hội đã có nhiều thay đổi, cây nêu hiếm dần. Việc dựng và hạ cây nêu chỉ còn ở một vài vùng quê, trong các đình chùa. Mặc dù thế, cứ nhắc đến Tết người ta lại nhắc đến cây nêu như những lệ xưa, tục cũ, mang đến những nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc.

Thế Vũ

Xem thêm

Cần những “bà đỡ” từ dòng vốn doanh nghiệp

Cần những “bà đỡ” từ dòng vốn doanh nghiệp

(NB&CL) Để bảo tàng tư nhân “sống sót” và hoạt động chuyên nghiệp là câu chuyện hoàn toàn không đơn giản. Thực tế tại Việt Nam, không hiếm chuyện chủ nhân bảo tàng rơi vào cảnh “vừa làm chủ, vừa làm nhân viên” vì nguồn lực tài chính hạn hẹp. Theo PGS.TS. Nguyễn Văn Huy (nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, người sáng lập Bảo tàng Nguyễn Văn Huyên), Nhà nước cần có chính sách để thu hút các nguồn lực tài trợ cho hoạt động bảo tàng, từ đó tạo điểm tựa vững chắc cho các bảo tàng tư nhân phát triển bền vững.

Bảo tàng tư nhân góp phần đa dạng văn hóa theo tiêu chí UNESCO

Bảo tàng tư nhân góp phần đa dạng văn hóa theo tiêu chí UNESCO

(NB&CL) Với việc trưng bày các hiện vật đến từ nhiều nền văn hóa, nhiều bảo tàng tư nhân đang thực hiện tiêu chí và thông điệp cốt lõi của UNESCO là góp phần thúc đẩy sự hiểu biết lẫn nhau và gắn kết giữa các dân tộc, xóa bỏ sự ngăn cách và tệ nạn phân biệt đối xử về văn hóa, tôn vinh các giá trị nhân văn, nhân đạo giữa các dân tộc.

Khôi phục thể thức hai vòng đấu tại Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026

Khôi phục thể thức hai vòng đấu tại Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026

(CLO)- Ban tổ chức Lễ hội chọi trâu truyền thống Đồ Sơn năm 2026 vừa chính thức ban hành quy chế sửa đổi với hàng loạt điều chỉnh quan trọng. Việc khôi phục trọn vẹn thể thức hai vòng đấu sau nhiều năm gián đoạn cùng những thay đổi bước ngoặt trong luật phân định thắng thua là những điểm mới cốt lõi nhằm nâng cao tính minh bạch và chất lượng chuyên môn cho di sản văn hóa phi vật thể quốc gia này.

Vì sao thanh niên Khmer phải vào chùa tu trước khi trưởng thành?

Vì sao thanh niên Khmer phải vào chùa tu trước khi trưởng thành?

(CLO) Với người Khmer Nam Bộ, việc vào chùa tu học không đơn thuần là thực hành tín ngưỡng mà còn là cách báo hiếu cha mẹ, rèn luyện đạo đức và đánh dấu bước trưởng thành của một người đàn ông trước khi bước vào cuộc sống gia đình, xã hội.

Kết nối làng nghề và sáng tạo để đánh thức nguồn lực di sản

Kết nối làng nghề và sáng tạo để đánh thức nguồn lực di sản

(CLO) Chương trình Phát triển thủ công đương đại trên nền tảng Di sản làng nghề trong khuôn khổ Lễ hội Thiết kế Sáng tạo Hà Nội 2026 được khởi động với mục tiêu xây dựng hệ sinh thái kết nối giữa nghệ nhân, nhà thiết kế, doanh nghiệp và các cơ sở đào tạo, góp phần đưa nguồn lực di sản trở thành động lực cho sáng tạo và phát triển bền vững.

VTV lần đầu thực hiện truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã

VTV lần đầu thực hiện truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã

(CLO) Lần đầu tiên, Đài Truyền hình Việt Nam (VTV) triển khai dự án truyền hình trực tiếp về thiên nhiên hoang dã mang tên “Vietnam Wild Live - Kết nối thiên nhiên, lan tỏa nhận thức”, đưa những hình ảnh chân thực của hệ sinh thái tự nhiên đến với khán giả trong và ngoài nước.

Cỡ chữ bài viết: