Theo Báo cáo Liên thế hệ (Intergenerational Report) lần thứ bảy được Bộ trưởng Ngân khố Úc Jim Chalmers công bố ngày 21/9, Úc đang bước vào một thời kỳ tăng trưởng kinh tế chậm hơn khi quy mô lực lượng lao động thu hẹp và áp lực ngân sách gia tăng.
Phát biểu tại Đại học Quốc gia Úc, Bộ trưởng Jim Chalmers nhấn mạnh: "Chưa có báo cáo liên thế hệ nào trước đây phải đối mặt với những thách thức toàn cầu lớn như thế này". Lần đầu tiên trong lịch sử, báo cáo dự báo số lượng tử vong tại Úc sẽ vượt quá số lượng trẻ em được sinh ra vào những năm 2060.
Theo các số liệu được công bố, tỷ lệ sinh tổng hợp tại Úc dự kiến sẽ giảm xuống mức 1,5 trẻ em trên mỗi phụ nữ vào giai đoạn 2030-31 và tiếp tục hạ xuống 1,34 vào giai đoạn 2065-66, thấp hơn nhiều so với mức thay thế dân số tiêu chuẩn là 2,1. Chỉ ba năm trước trong báo cáo năm 2023, tỷ lệ sinh của Úc được dự báo sẽ ổn định ở mức 1,62 trẻ em trên mỗi phụ nữ.
Giải thích về nguyên nhân của sự sụt giảm này, Bộ trưởng Jim Chalmers cho biết gần một nửa mức giảm là do ngày càng ít gia đình chọn sinh từ ba con trở lên trong bối cảnh phụ nữ có xu hướng sinh con muộn hơn. Tốc độ tăng trưởng dân số bình quân của Úc dự báo sẽ chậm lại còn 0,9% mỗi năm trong bốn thập kỷ tới, so với mức 1,4% trong quá khứ, đưa tổng dân số đạt khoảng 39,3 triệu người vào giai đoạn 2065-66, thấp hơn 1,8 triệu người so với dự báo trước đó.
Song song với xu hướng sinh ít con, người dân Úc sẽ sống lâu hơn khi tuổi thọ trung bình của bé gái sinh vào giai đoạn 2065-66 dự báo đạt gần 90 tuổi và nam giới đạt 86 tuổi, tăng khoảng bốn tuổi so với hiện tại. Đánh giá về xu hướng này, Chủ tịch Hiệp hội Y khoa Úc Danielle McMullen hoan nghênh sự cải thiện tuổi thọ nhưng đưa ra cảnh báo: "Qua nhiều thế hệ gần đây, chúng ta đang sống lâu hơn, nhưng chúng ta cũng đang sống nhiều năm hơn trong tình trạng sức khỏe kém với các bệnh mạn tính hoặc bệnh tâm thần".
Thừa nhận thực tế này, Bộ trưởng Jim Chalmers cho biết, dân số già hóa và gia tăng sẽ là trọng tâm gây ra các áp lực ngân sách dài hạn đối với hệ thống y tế công cộng. Dự báo trong 40 năm tới, tăng trưởng GDP thực tế bình quân đầu người của Úc sẽ giảm xuống mức 1,2% mỗi năm so với 1,5% của bốn thập kỷ trước.
Tình trạng già hóa lực lượng lao động cũng thổi bùng những tranh cãi gay gắt về chính sách nhập cư tại Úc. Cảnh báo trước xu hướng cắt giảm nhập cư, Thủ hiến bang South Australia, ông Peter Malinauskas, nhấn mạnh: "Không có hành động tự gây hại cho kinh tế quốc gia nào lớn hơn việc cắt giảm con số nhập cư vì các mục đích chính trị".
Ông Malinauskas chỉ ra rằng, Úc sắp bước vào thời điểm số người trên 65 tuổi nhiều hơn trẻ em dưới 15 tuổi, do đó việc tiếp nhận lực lượng lao động tay nghề cao là yếu tố then chốt để duy trì nguồn thu thuế và vận hành các dịch vụ công thiết yếu như xây dựng nhà ở hay chăm sóc người già.
Trong khi đó, phân tích từ Viện e61 công bố ngày 18/9 lưu ý rằng, ngoài các xu hướng dài hạn trong Báo cáo Liên thế hệ, Chính phủ Úc cần duy trì tài chính ngân sách vững chắc để sẵn sàng ứng phó với các cú sốc suy thoái hoặc khủng hoảng địa chính trị bất ngờ có thể xảy ra.
