Nâng hạng chỉ là bước khởi đầu, chứng khoán Việt Nam phải tiếp tục “giữ hạng”
Ngày 21/9, thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào một giai đoạn phát triển mới khi chính thức được FTSE Russell nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp (Secondary Emerging Market).
Đây là cột mốc quan trọng của thị trường chứng khoán Việt Nam sau 30 năm hình thành và phát triển, mở ra cơ hội thu hút thêm dòng vốn quốc tế, gia tăng sự hiện diện của các nhà đầu tư tổ chức nước ngoài và nâng cao vị thế của chứng khoán Việt Nam trên bản đồ tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, duy trì vị thế sau nâng hạng cũng là vấn đề được đặc biệt quan tâm. Trong bối cảnh đó, ngành chứng khoán sẽ phải tiếp tục hoàn thiện hạ tầng thị trường, nâng cao chất lượng hàng hóa, tăng tính minh bạch và khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, qua đó đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của các tổ chức xếp hạng quốc tế.
Liên quan đến vấn đề này, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) cho biết: Nâng hạng chỉ là bước khởi đầu. Để duy trì vị thế mới, thị trường chứng khoán Việt Nam cần tiếp tục cải thiện, hướng tới một thị trường ngày càng minh bạch, hiệu quả và vận hành theo các chuẩn mực quốc tế.
Theo ông, UBCKNN và Bộ Tài chính đang tích cực triển khai nhiều giải pháp nhằm nâng cao chất lượng và hiệu quả hoạt động của thị trường. Trước hết là triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP) đối với thị trường cổ phiếu; tiếp đó chuẩn bị các phương án để triển khai cơ chế giao dịch OTA.
“Chúng tôi đang tiếp tục rà soát, cải thiện tỷ lệ sở hữu nước ngoài tối đa. Bên cạnh đó, việc duy trì niềm tin của nhà đầu tư, tăng cường quản lý và giám sát luôn là những yêu cầu hàng đầu”, ông nói.
Đáng chú ý, Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) vừa ban hành quy chế tăng cường giám sát giao dịch trong các kỳ cơ cấu chỉ số của FTSE Russell.
Về vấn đề này, Phó chủ tịch UBCKNN cho rằng: Việc tăng cường giám sát trong các kỳ cơ cấu danh mục là một vấn đề rất quan trọng. Điều này không chỉ cần thiết đối với kỳ cơ cấu lần này mà còn với các kỳ cơ cấu danh mục khác, nhằm củng cố niềm tin của nhà đầu tư, cả nhà đầu tư nước ngoài và nhà đầu tư trong nước.
Theo ông, các tổ chức xếp hạng, đặc biệt là nhà đầu tư nước ngoài, rất quan tâm đến việc giá của những cổ phiếu mà họ tham gia đầu tư có phản ánh đúng giá trị thực của doanh nghiệp hay không. Tất nhiên, ở bất kỳ thị trường nào cũng vậy, không nhà đầu tư nào mong muốn cổ phiếu mình nắm giữ có mức giá không phản ánh đúng giá trị của doanh nghiệp.
“Do vậy, việc tiếp tục tăng cường công tác giám sát, một mặt sẽ góp phần củng cố niềm tin của nhà đầu tư; mặt khác, giúp duy trì tính công khai, minh bạch và cởi mở của thị trường. Đây chính là nền tảng để thị trường chứng khoán Việt Nam tiếp tục phát triển hơn nữa trong thời gian tới”, ông nói.
Sau nâng hạng, doanh nghiệp Việt phải “nâng chuẩn” để hút vốn ngoại
Về phía các thành viên thị trường, đặc biệt là doanh nghiệp niêm yết, ông Hải cho rằng việc tận dụng cơ hội từ nâng hạng không chỉ phụ thuộc vào cơ quan quản lý mà còn nằm ở chính nội tại của từng doanh nghiệp.
Theo ông, nhìn vào danh sách 27 cổ phiếu Việt Nam được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu của FTSE Russell có thể thấy vẫn còn nhiều doanh nghiệp quy mô lớn chưa được lựa chọn, thậm chí có doanh nghiệp chưa nằm trong danh sách khoảng 90 cổ phiếu thuộc nhóm Micro.
Ông chỉ ra một số nguyên nhân. Thứ nhất là tỷ lệ sở hữu nước ngoài. Một số doanh nghiệp bị giới hạn bởi quy định về tỷ lệ sở hữu nước ngoài.
Bên cạnh đó, có những doanh nghiệp dù ngành nghề kinh doanh chính không thuộc lĩnh vực hạn chế đầu tư nước ngoài nhưng trong quá trình hoạt động lại đăng ký thêm ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.
“Điều này khiến nhiều doanh nghiệp không đáp ứng tiêu chí để được đưa vào rổ chỉ số”, ông nói.
Thứ hai là tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng (free float). Nhiều doanh nghiệp có quy mô vốn hóa lớn nhưng cơ cấu sở hữu tập trung, khiến lượng cổ phiếu thực sự có thể giao dịch trên thị trường không cao. Điều này làm hạn chế khả năng tiếp cận cổ phiếu của nhà đầu tư nước ngoài.
Bên cạnh đó, nhà đầu tư quốc tế còn đặc biệt quan tâm đến chất lượng quản trị doanh nghiệp, công bố thông tin và tính minh bạch trong hoạt động của doanh nghiệp.
“Có thể nói, chúng ta đã mở được cánh cửa, nhưng nhà đầu tư nước ngoài sẽ đầu tư bao nhiêu và thị trường có thể thu hút được bao nhiêu vốn còn phụ thuộc vào nội tại của từng doanh nghiệp”, ông Hải nói.
Theo ông, để tận dụng tối đa cơ hội từ việc nâng hạng, bên cạnh nỗ lực của cơ quan quản lý, các doanh nghiệp niêm yết cần chủ động cải thiện tỷ lệ sở hữu nước ngoài, cơ cấu cổ đông và tỷ lệ free float, đồng thời nâng cao chất lượng quản trị, công bố thông tin và tính minh bạch. Đây sẽ là những yếu tố quan trọng quyết định khả năng doanh nghiệp tiếp cận dòng vốn quốc tế trong giai đoạn mới.