Theo Khu Quản lý đường bộ II (Cục Đường bộ Việt Nam), đường Hồ Chí Minh nhánh Tây dài khoảng 400km, đi qua khu vực miền núi, địa hình phức tạp.
Vào mùa mưa bão, tuyến thường đối mặt với nguy cơ sạt lở taluy, đất đá tràn xuống mặt đường và ngập lụt, gây ách tắc, chia cắt giao thông. Qua công tác quản lý, một số vị trí xung yếu trên tuyến đã được xác định.
Tại Km15+400 - Km15+500 và Km16+250 - Km16+500, khi mưa lớn kéo dài có thể xảy ra ngập với độ sâu có thời điểm khoảng 1m, thời gian ngập từ 15 - 24 giờ. Đoạn Km392 - Km408 tập trung nhiều vị trí có nguy cơ sạt lở đất đá.
Khi xảy ra thiên tai, lực lượng quản lý đường bộ phải tổ chức tuần đường, kiểm tra hiện trường, đặt biển cảnh báo, bố trí chốt trực, phân luồng giao thông và huy động máy móc, vật tư để xử lý.
Nếu có thể phát hiện sớm nguy cơ và cung cấp kịp thời thông tin về vị trí, mức độ ảnh hưởng, phương án xử lý thì thời gian ứng phó có thể được rút ngắn, hạn chế thiệt hại và ùn tắc giao thông.
Việc thí điểm mô hình “Cảnh báo sớm và điều hành bảo đảm giao thông đối với nguy cơ sạt lở, ngập lụt trên đường Hồ Chí Minh nhánh Tây” sẽ đem đến nhiều chuyển biến tích cực.
Mô hình được đề xuất theo hướng tận dụng các dữ liệu, thiết bị và hệ thống thông tin hiện có thay vì đầu tư ngay một hệ thống công nghệ phức tạp.
Một nội dung trọng tâm là xây dựng bản đồ số các vị trí xung yếu, trong đó tích hợp thông tin về lý trình, lịch sử ngập, sạt lở, phương án phân luồng, vị trí chốt trực, kho vật tư, máy móc và các đầu mối có thể huy động.
Khi xảy ra sự cố, thông tin trên bản đồ giúp cơ quan điều hành xác định nhanh vị trí có nguy cơ, phương án tổ chức giao thông và nguồn lực có thể huy động. Mô hình cũng đề xuất chuẩn hóa việc báo cáo hiện trường bằng thiết bị di động.
Người tuần đường hoặc cán bộ tại hiện trường có thể cập nhật trực tiếp vị trí, thời gian, hình ảnh, tình trạng giao thông và nhu cầu về máy móc, vật tư.
Thông tin được chuyển tới đầu mối điều hành, qua đó giảm thời gian tổng hợp và truyền đạt thông tin qua nhiều cấp.
Các nguồn dữ liệu và thiết bị hiện có như thông tin dự báo mưa, camera, điện thoại thông minh và các hệ thống thông tin hiện hữu sẽ được khai thác để phục vụ cảnh báo. Tại những vị trí ngập cần thiết, có thể nghiên cứu bổ sung camera hoặc thiết bị theo dõi mực nước.
Những công nghệ như thiết bị bay không người lái (UAV), trí tuệ nhân tạo (AI) và cảm biến chuyên dụng chỉ được bổ sung khi xác định rõ nhu cầu và hiệu quả.
Mô hình dự kiến được thí điểm tại 3 vị trí gồm Km15+450, Km16+400 và một vị trí thuộc đoạn Km392-Km408, nơi thường xảy ra sạt lở.
Việc thí điểm tại các vị trí cụ thể nhằm đánh giá hiệu quả thông qua các chỉ số như thời gian từ khi phát hiện nguy cơ đến khi xử lý, độ chính xác của phương án phân luồng và khả năng hình thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác dự báo, ứng phó trong những mùa mưa bão tiếp theo.
