Từ thói quen bám đuôi đến nguy cơ tai nạn liên hoàn
Trên những tuyến đường bộ cao tốc đông phương tiện, hình ảnh các xe nối đuôi nhau, khoảng cách chỉ còn vài mét không phải chuyện hiếm gặp.
Có người muốn đi nhanh hơn, có người bám sát xe phía trước để chờ cơ hội vượt, cũng có lái xe giữ thói quen di chuyển như trong đô thị, nơi tốc độ thấp và dòng phương tiện thường xuyên phải dừng lại.
Nhưng cao tốc không phải đường phố thông thường. Khi phương tiện lưu thông ở tốc độ 80 - 100 km/giờ, mỗi giây chiếc xe đã đi được hàng chục mét.
Nếu xe phía trước bất ngờ giảm tốc, người điều khiển phía sau cần thời gian nhận biết, phản ứng rồi mới có thể phanh. Khoảng cách quá ngắn khiến những thao tác này không còn đủ dư địa, biến một tình huống giao thông bình thường thành nguy cơ va chạm.
Theo ông Nguyễn Văn Quyền - Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô Việt Nam, người điều khiển phương tiện cần thay đổi thói quen lái xe khi đi trên cao tốc, đặc biệt là việc duy trì khoảng cách với xe phía trước.
Một bộ phận lái xe vẫn có thói quen đi sát phương tiện như khi di chuyển trong đô thị hoặc trên những tuyến đường tốc độ thấp, trong khi điều kiện lưu thông trên cao tốc đòi hỏi cách xử lý khác.
“Trên cao tốc, phương tiện di chuyển với tốc độ cao nên việc giữ khoảng cách cũng phải khác so với khi đi trên những tuyến đường tốc độ thấp.
Khi xe phía trước phanh gấp hoặc bất ngờ gặp sự cố, xe phía sau cần có đủ khoảng cách để kịp thời xử lý. Nếu đi quá sát, chỉ một tình huống bất ngờ cũng có thể dẫn đến va chạm, thậm chí tai nạn liên hoàn”, ông Quyền đề cập.
Xử phạt phải đi cùng hướng dẫn và giám sát thực chất
Đáng chú ý, ông Lê Kim Thành - Vụ trưởng Vụ Vận tải và An toàn giao thông (Bộ Xây dựng) dẫn số liệu cho thấy các vi phạm liên quan đến tốc độ và khoảng cách an toàn chiếm khoảng 18% tổng số vi phạm được thống kê.
Con số này đặt ra cảnh báo nguy cơ mất an toàn không chỉ đến từ những lỗi lái xe dễ nhận thấy mà còn từ thói quen tưởng như nhỏ đi quá sát xe trước, không chủ động giảm tốc hoặc thiếu quan sát khi dòng phương tiện thay đổi.
Việc tăng cường xử lý vi phạm khoảng cách an toàn trên cao tốc là cần thiết để lập lại kỷ cương giao thông. Tuy nhiên hiệu quả không thể chỉ được đánh giá bằng số trường hợp bị xử phạt mà phải bằng khả năng ngăn ngừa những tình huống nguy hiểm trước khi tai nạn xảy ra.
Ông Lê Kim Thành cho biết, việc triển khai xử phạt sẽ được thông báo khi các điều kiện cần thiết được đáp ứng nhằm bảo đảm người tham gia giao thông được hướng dẫn rõ ràng và có cơ sở thực hiện đúng quy định.
Đây là yêu cầu quan trọng, bởi xử phạt chỉ thực sự phát huy tác dụng khi người lái xe nhận biết được hành vi cần tránh, hiểu rõ quy định và có điều kiện chấp hành.
Thực tế không phải mọi người điều khiển phương tiện đều nắm chắc khoảng cách cần duy trì theo tốc độ và điều kiện mặt đường. Khi trời mưa, tầm nhìn hạn chế, mặt đường trơn hoặc lưu lượng phương tiện tăng cao, khoảng cách cần được chủ động điều chỉnh.
Nếu chỉ đặt biển báo ở những vị trí khó quan sát hoặc thông tin tuyên truyền chưa đến được với người lái xe, việc xử lý vi phạm sẽ khó tạo chuyển biến bền vững.
Vì vậy cùng với tăng cường giám sát và xử phạt, cơ quan chức năng cần rà soát hệ thống biển báo, chỉ dẫn khoảng cách an toàn trên các tuyến cao tốc; thông tin về quy định, mức xử phạt và cách chấp hành phải được phổ biến rõ ràng.
Hệ thống camera, thiết bị giám sát cần được khai thác hiệu quả để phát hiện vi phạm nhưng việc xác định lỗi phải có căn cứ khách quan, minh bạch, bảo đảm quyền và trách nhiệm của người tham gia giao thông.
Về phía người lái xe, cần bỏ thói quen lấy xe phía trước làm “điểm bám” để duy trì tốc độ. Giữ khoảng cách không có nghĩa là đi chậm bất thường hay gây cản trở dòng phương tiện mà là chủ động tạo khoảng trống đủ để xử lý khi có tình huống phát sinh.
Thay đổi thói quen lái xe và nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của mỗi người là yêu cầu cấp thiết, ngăn tai nạn từ gốc.
