Khi ô tô hiện đại ngày càng phụ thuộc vào phần mềm, việc bảo dưỡng xe không còn chỉ là thay dầu, kiểm tra phanh hay sửa chữa phần cứng. Cập nhật phần mềm qua mạng, thường gọi là OTA, đang trở thành một phần quan trọng trong vòng đời sử dụng xe, cho phép nhà sản xuất vá lỗi, triệu hồi và bổ sung tính năng mà không cần đưa xe tới đại lý.
Sức hấp dẫn lớn nhất của cập nhật OTA nằm ở sự tiện lợi. Thay vì phải đặt lịch và đưa xe tới đại lý cho một đợt triệu hồi an toàn hoặc sửa lỗi phần mềm, chủ xe có thể tải bản cập nhật từ xa, tương tự cách điện thoại thông minh được nâng cấp hệ điều hành.
Hiệu quả của phương thức này được thể hiện qua ước tính của Renault. Hãng xe Pháp cho biết khoảng 85 đến 90% số xe thuộc diện có thể cập nhật OTA đã được cập nhật đầy đủ, trong khi tỷ lệ này chỉ khoảng 60% đối với những xe cần đến đại lý để thực hiện nâng cấp.
Dù vậy, OTA không hoàn toàn diễn ra tức thì hoặc không gây phiền toái. Nhiều bản cập nhật yêu cầu xe phải đứng yên trong suốt quá trình cài đặt, khiến người dùng phải chọn thời điểm phù hợp. Thông thường, chủ xe có thể lên lịch cập nhật vào ban đêm hoặc khi không cần sử dụng xe, đồng thời hệ thống sẽ thông báo thời gian dự kiến để người dùng chủ động sắp xếp.
Một lợi thế quan trọng khác là khả năng triển khai sửa lỗi và triệu hồi nhanh hơn. Đại lý chỉ có thể xử lý số lượng xe giới hạn mỗi ngày và phụ thuộc vào lịch hẹn, trong khi cập nhật OTA có thể được gửi tới nhiều xe trong thời gian ngắn hơn để khắc phục lỗi phần mềm hoặc các vấn đề phát sinh.
OTA cũng mở ra khả năng bổ sung tính năng sau khi khách hàng đã mua xe. Polestar từng đưa ứng dụng YouTube lên Polestar 2 thông qua bản cập nhật OTA thứ 15, trong khi Lucid cung cấp quyền truy cập Apple CarPlay và Android Auto cho chủ xe bằng một bản nâng cấp phần mềm. Những thay đổi này giúp trải nghiệm sở hữu xe trở nên linh hoạt hơn, thay vì chỉ dừng ở việc sửa lỗi.
Không chỉ cải thiện giao diện giải trí, cập nhật phần mềm còn có thể tác động tới hiệu năng vận hành. Bản cập nhật năm 2019 của Tesla Model 3 được cho là giúp tăng công suất khoảng 5%, trong khi gói cập nhật trị giá 1.195 USD cho Polestar 2 bổ sung thêm 68 mã lực. Một số ví dụ khác gồm bản cập nhật năm 2018 giúp giảm quãng đường phanh trên các mẫu Tesla, cùng các nâng cấp cho Porsche Taycan đời đầu nhằm tăng phạm vi hoạt động và cải thiện quản lý nhiệt pin.
Tuy nhiên, việc ô tô ngày càng kết nối cũng làm nổi lên các lo ngại về an ninh mạng và quyền riêng tư. Gabriel Lim, chuyên gia phân tích cấp cao tại Trường Nghiên cứu Quốc tế S. Rajaratnam ở Singapore, từng cảnh báo với CNBC rằng khả năng một tác nhân nước ngoài can thiệp vào hệ thống điều khiển của xe đang di chuyển là điều có thể xảy ra. Viện Doanh nghiệp Mỹ cũng khuyến nghị cần tăng cường rà soát bảo mật và hạn chế một số phần cứng, phần mềm có nguồn gốc nước ngoài trên xe bán tại Mỹ.
Ở chiều ngược lại, một số chuyên gia trong ngành cho rằng rủi ro có thể được kiểm soát nếu hệ thống được thiết kế đúng chuẩn. Các hãng xe thường sử dụng mã hóa để bảo vệ kênh cập nhật OTA và phải tuân thủ quy định về dữ liệu cá nhân. Yael Grauer, quản lý chương trình nghiên cứu an ninh mạng của Consumer Reports, nhận định rủi ro tương đối thấp khi hệ thống OTA có cơ chế ngăn bản cập nhật độc hại được cài vào xe. Với những chủ xe vẫn lo ngại, lựa chọn cập nhật tại đại lý để được kiểm tra trực tiếp vẫn có thể được duy trì.
Điểm trừ lớn nhất của OTA là nguy cơ bản cập nhật lỗi hoặc bị gián đoạn. Một số xe hybrid Jeep từng được cho là không thể vận hành sau một bản cập nhật phần mềm, khiến một số chủ xe phải tải thêm bản vá, trong khi những trường hợp khác phải kéo xe tới đại lý. Ngoài ra, nếu cập nhật không hoàn tất đúng cách, một số mô đun có thể rơi vào vòng lặp tiêu thụ điện, làm cạn ắc quy. Việc trì hoãn cập nhật cũng có thể ảnh hưởng tới phạm vi bảo hành, khiến một số chủ xe cảm thấy bị buộc phải chấp nhận OTA dù vẫn muốn xử lý theo cách truyền thống tại đại lý.
