Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cho biết vàng đã vượt qua đồng euro để trở thành tài sản dự trữ lớn thứ hai thế giới tính theo giá thị trường trong năm vừa qua.
Sự chuyển dịch này đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong bức tranh tài chính toàn cầu, khi kim loại quý ngày càng khẳng định vai trò của mình.
Theo báo cáo mới nhất từ ECB, tính đến cuối năm 2024, vàng thỏi chiếm khoảng 20% tổng dự trữ chính thức toàn cầu, bao gồm cả dự trữ ngoại hối và vàng.
Con số này vượt qua mức 16% của đồng euro, nhờ sự kết hợp giữa việc các ngân hàng trung ương tích cực tích trữ vàng và giá vàng liên tục lập kỷ lục. Đây là minh chứng rõ ràng cho sức hút của vàng trong bối cảnh kinh tế và chính trị toàn cầu đầy biến động.
Thống kê cho thấy, trong năm 2024, các ngân hàng trung ương trên thế giới đã tăng lượng vàng nắm giữ thêm hơn 1.000 tấn.
Đây là năm thứ ba liên tiếp chứng kiến xu hướng này, với lượng mua vào cao gấp đôi so với mức trung bình hàng năm trong thập kỷ 2010. Sự gia tăng không ngừng phản ánh chiến lược dài hạn của nhiều quốc gia trong việc củng cố nguồn dự trữ.
Giá vàng cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng, vọt lên gần 62% kể từ đầu năm 2024. Nguyên nhân đến từ sự bất ổn địa chính trị, biến động thị trường và nhu cầu mua vào mạnh mẽ từ các ngân hàng trung ương.
Đỉnh điểm, giá vàng đạt mức cao nhất mọi thời đại là 3.509,90 USD/ounce vào giữa tháng 4. Nếu tính điều chỉnh theo lạm phát, giá vàng năm nay đã vượt qua đỉnh lịch sử từng ghi nhận trong cuộc khủng hoảng dầu mỏ năm 1979.
Gần đây nhất, hợp đồng vàng tương lai tại New York tiếp tục tăng 0,5%, chốt ở mức 3.361,70 USD/ounce.
Báo cáo của ECB nhấn mạnh: “Nhu cầu vàng cho dự trữ tiền tệ tăng đột biến kể từ sau cuộc xung đột giữa Nga và Ukraine vào năm 2022, và xu hướng này vẫn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.” Sự kiện này đã thúc đẩy các quốc gia tìm kiếm giải pháp an toàn hơn cho tài sản dự trữ của mình.
Cụ thể, khoảng 2/3 các ngân hàng trung ương chọn vàng để đa dạng hóa danh mục đầu tư, trong khi gần 2/5 xem đây là công cụ phòng ngừa rủi ro địa chính trị.
Dù vậy, đồng đô la Mỹ vẫn giữ vị trí thống trị với tỷ trọng 46% trong tổng dự trữ toàn cầu năm 2024, cho thấy sự cân bằng giữa các loại tài sản vẫn là bài toán phức tạp.
ECB cũng chỉ ra rằng các biện pháp trừng phạt tài chính gần đây có mối liên hệ chặt chẽ với xu hướng tăng dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương.
Những quốc gia có mối quan hệ địa chính trị gần gũi với Trung Quốc và Nga ghi nhận mức tăng đáng kể trong tỷ trọng vàng kể từ quý cuối năm 2021.
Đặc biệt, các nước chịu ảnh hưởng từ trừng phạt chiếm đến 5 trong 10 đợt tăng dự trữ vàng lớn nhất hàng năm kể từ năm 1999. Điều này cho thấy vàng không chỉ là tài sản kinh tế mà còn mang ý nghĩa chiến lược.
Trên phạm vi toàn cầu, tổng lượng vàng mà các ngân hàng trung ương nắm giữ vào cuối năm 2024 ước tính khoảng 36.000 tấn, tiến sát mức kỷ lục 38.000 tấn thiết lập vào năm 1965.
Theo số liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới, những “ông lớn” trong danh sách mua vàng năm qua bao gồm Ba Lan, Thổ Nhĩ Kỳ, Ấn Độ, Trung Quốc và Quỹ Dầu mỏ Quốc gia Azerbaijan. Sự tham gia của nhiều quốc gia cho thấy xu hướng này không còn là câu chuyện của riêng một khu vực.
Với vai trò ngày càng nổi bật, vàng không chỉ là biểu tượng của giá trị mà còn là lá chắn tài chính trước những thách thức toàn cầu. Xu hướng này dự kiến sẽ tiếp tục định hình thị trường trong thời gian tới.
