Không ít người từng trải qua cảm giác lái xe về đến nhà hoặc đỗ vào một chỗ đậu quen thuộc, nhưng rồi lại… ngồi yên trong xe. Có khi chỉ vài phút, cũng có lúc kéo dài đến nửa tiếng. Người thì lướt điện thoại, người mở nhạc thật to hát theo, người lại thả ánh nhìn vô định ra phía trước.
Trên TikTok và nhiều nền tảng mạng xã hội khác, có hàng loạt video ghi lại khoảnh khắc này. Nhiều người tự hỏi vì sao họ đến nơi làm việc, về nhà hay tới phòng tập sớm, nhưng vẫn ngồi lì trong xe.
Có người chủ động đến sớm để có khoảng thời gian đó, có người lại nán lại rất lâu sau khi đã đỗ xe xong. Hành vi này phổ biến đến mức dần trở thành một dạng “nghi thức” quen thuộc, được nhiều người nhận ra và chia sẻ.
Theo các chuyên gia tâm lý, khoa học có một vài lời giải thích cho hiện tượng tưởng chừng rất đời thường này. Dù xảy ra trong xe, trên vỉa hè hay ngay trước cửa nhà, những khoảng dừng ngắn ngủi đó có thể đóng vai trò như một lớp đệm, giúp con người chuyển tiếp từ hoạt động này sang hoạt động khác trong ngày
Dù chưa có quá nhiều nghiên cứu chuyên sâu, các chuyên gia cho rằng thói quen này có thể mang lại lợi ích nếu được thực hiện đúng cách.
Jenny Taitz, nhà tâm lý học lâm sàng đang điều hành phòng khám riêng tại Beverly Hills, cho rằng nhịp sống hiện đại khiến con người thường xuyên ở trong trạng thái vội vã.
Khi có thể dừng lại, chậm lại và quan sát bản thân trong vài phút trước khi bước sang việc tiếp theo, con người có cơ hội sống có chủ đích và tỉnh táo hơn. Theo bà, một khoảng thời gian ngắn để “reset” giữa các hoạt động có thể tạo ra sự khác biệt lớn về mặt tinh thần.
Những phút giây ngồi yên trong xe cũng có thể đóng vai trò như một cách “tái thiết lập cảm xúc”, đặc biệt khi chuyển từ môi trường công việc căng thẳng sang không gian gia đình.
Anthony Vaccaro, nhà tâm lý học tại Đại học North Carolina ở Chapel Hill, cho biết chỉ cần một quãng nghỉ ngắn cũng đủ giúp con người thư giãn và chuẩn bị tinh thần cho chặng tiếp theo trong ngày.
Bản thân ông cũng thường ngồi lại trong xe vài phút sau khi về đến nhà, mở to âm lượng và nghe trọn vẹn thêm một bài hát yêu thích.
Nhiều người tìm đến những khoảng nghỉ này để xử lý cảm xúc, điều chỉnh lại tâm trạng và gạt bỏ sự uể oải. Việc làm điều đó trong xe là hợp lý bởi đây được xem là một không gian trung gian.
Thuy-vy Nguyen, nhà tâm lý học tại Đại học Durham ở Anh và là người sáng lập Solitude Lab, nơi nghiên cứu tác động của sự một mình đối với sức khỏe tinh thần, cho rằng chiếc xe mang lại cảm giác kiểm soát hoàn toàn.
Người ngồi trong xe có thể tự quyết định nhiệt độ, âm nhạc và không gian riêng tư, điều hiếm khi có được trong đời sống thường nhật.
Tuy nhiên, điều quan trọng không chỉ nằm ở việc dừng lại, mà còn ở cách con người sử dụng khoảng thời gian đó. Các nghiên cứu cho thấy những quãng nghỉ ngắn trong và sau giờ làm việc có thể cải thiện tâm trạng, tăng khả năng tập trung và giúp phục hồi năng lượng.
Nhưng với việc ngồi trong xe, tác dụng tích cực hay tiêu cực lại phụ thuộc rất nhiều vào hoạt động diễn ra trong lúc đó.
Theo Jenny Taitz, nếu thời gian ngồi trong xe bị biến thành lúc lướt điện thoại và suy nghĩ về những điều tiêu cực, thậm chí là chìm vào vòng xoáy lo âu, thì chiếc xe không còn là nơi “reset” nữa mà trở thành một nguồn gây căng thẳng mới.
Việc chăm chú vào màn hình có thể khiến não bộ khó thư giãn, làm giảm tác dụng phục hồi tinh thần của khoảng nghỉ.
Vì vậy, nếu thói quen ngồi lại trong xe đã trở nên quen thuộc, người lái nên chú ý hơn đến cách mình sử dụng quãng thời gian này.
Một vài phút tập trung vào hơi thở, nghe một bản nhạc quen thuộc hoặc đơn giản là hình dung cách mình muốn xuất hiện ở hoạt động tiếp theo, bình tĩnh hơn, kiên nhẫn hơn hay tập trung hơn, cũng đủ tạo ra sự thay đổi.
Theo các chuyên gia, chỉ trong vài phút, những kỹ thuật thư giãn đơn giản như thả lỏng cơ thể hay điều hòa nhịp thở cũng có thể giúp các chỉ số sinh lý như huyết áp được cải thiện.
Dù vậy, các nhà tâm lý cũng lưu ý rằng cần phân biệt rõ giữa một khoảng dừng lành mạnh và hành vi né tránh thực tại.
Nếu việc ngồi lì trong xe khiến một người thường xuyên đi trễ, bỏ lỡ các cuộc hẹn quan trọng hoặc cảm thấy khó khăn khi phải bước ra đối mặt với phần còn lại của ngày, thì đó có thể là dấu hiệu cho thấy thói quen này đang gây tác động tiêu cực, thậm chí phản ánh một vấn đề tâm lý sâu hơn.
Theo Anthony Vaccaro, điều cốt lõi nằm ở lý do vì sao một người làm như vậy và liệu hành vi đó có ảnh hưởng đến các khía cạnh khác trong cuộc sống hay không. Chính yếu tố này sẽ quyết định việc ngồi lại trong xe là một thói quen có lợi hay có hại.
Ở góc nhìn rộng hơn, việc giải tỏa trong xe không chỉ đơn thuần là xả stress. Trong bối cảnh con người phải tiếp nhận khối lượng thông tin khổng lồ mỗi ngày, những khoảng lặng yên tĩnh lại càng trở nên cần thiết và đáng giá.
Theo Jenny Taitz, khi luôn phải xoay xở với quá nhiều thứ cùng lúc, việc chủ động tìm ra những khoảnh khắc để chậm lại có thể giúp cuộc sống trở nên dễ chịu, vui vẻ và trọn vẹn hơn.
Thay vì xem đó là sự chần chừ, nhiều người coi những phút ngồi yên trong xe như một cách “nạp lại năng lượng” trước khi tiếp tục hành trình của mình.
