Nhiều mẫu ô tô đời mới hiện không còn được bán kèm lốp dự phòng, một trang bị từng được xem là mặc định trong nhiều thập kỷ. Xu hướng này phản ánh thay đổi lớn trong thiết kế xe, từ áp lực tiết kiệm nhiên liệu, giảm phát thải đến việc nhường không gian cho pin và các hệ thống điện hóa.
Lốp dự phòng là thứ nhiều tài xế hy vọng không bao giờ phải dùng tới, nhưng khi xe bị thủng lốp giữa đường, sự hiện diện của nó có thể tạo khác biệt lớn. Dù vậy, theo RAC của Anh, trong tháng 11/2023, tổ chức này rà soát danh sách trang bị của hơn 300 mẫu xe mới thuộc 28 thương hiệu và phát hiện chưa tới 3% được bán kèm lốp dự phòng trong giá xe.
Với các nhà sản xuất, việc loại bỏ lốp dự phòng trước hết giúp giảm chi phí. Ngoài ra, lốp dự phòng chiếm không gian, làm tăng trọng lượng và kéo theo bộ dụng cụ đi kèm như kích nâng xe, vốn cũng khá cồng kềnh. Vì đây là trang bị chỉ dùng trong tình huống khẩn cấp, nhiều hãng xe chọn thay bằng các giải pháp nhẹ hơn và thuận tiện hơn trên giấy tờ.
Áp lực về hiệu suất và khí thải cũng góp phần thúc đẩy xu hướng này. Từ Đạo luật Không khí sạch năm 1970 tại Mỹ, các quy định kiểm soát phát thải với phương tiện giao thông ngày càng chặt chẽ, buộc xe phải tiết kiệm nhiên liệu hơn và nhẹ hơn. Một lốp dự phòng có thể làm xe nặng thêm khoảng 44 pound, tương đương 20 kg tùy loại xe, khiến mục tiêu tiêu hao nhiên liệu và phát thải khó đạt hơn.
Vấn đề trở nên rõ hơn với xe điện và xe hybrid. Cox Automotive cho biết 1,3 triệu xe điện đã được bán tại Mỹ trong năm 2024, cho thấy tốc độ phổ biến của nhóm xe này đang tăng nhanh. Dù không có động cơ đốt trong cồng kềnh, xe điện lại phải mang bộ pin lớn và nặng, trong khi các bộ điều khiển điện, pin hoặc bình hydro có thể chiếm đúng vị trí vốn dành cho lốp dự phòng dưới sàn khoang hành lý.
Geoff Wardle thuộc ArtCenter College of Design từng nhận định với Los Angeles Times rằng các hệ thống mới này đang lấn vào những vị trí truyền thống của lốp dự phòng. Do xe điện thường nặng hơn xe xăng tương đương, việc cộng thêm trọng lượng của lốp dự phòng càng trở thành yếu tố cần cân nhắc. Genesis G80 bản điện được nêu là nặng hơn khoảng 15% so với phiên bản dùng động cơ đốt trong, trong khi Honda từng cảnh báo lốp dự phòng có thể gây hư hại pin điện trong một số va chạm và dẫn tới sự cố pin.
Các hãng xe vì thế chuyển sang những phương án thay thế như lốp run flat, lốp dự phòng cỡ nhỏ hoặc bộ vá lốp khẩn cấp. Michelin cho biết lốp run flat là lựa chọn thay thế tiêu chuẩn cho lốp dự phòng cỡ đầy đủ trên khoảng 14% xe mới, nhưng sau khi thủng, loại lốp này thường chỉ có thể chạy thêm khoảng 50 dặm trước khi mất các đặc tính kết cấu quan trọng ở thành lốp.
Lốp dự phòng cỡ nhỏ, thường được gọi là lốp bánh donut, cũng chỉ là giải pháp tạm thời. Jamie Cullen thuộc nhóm Vehicle Dynamics của Ford từng nói với Car and Driver năm 2017 rằng lốp mini được thiết kế để tiệm cận tối đa phản hồi và hiệu năng của lốp tiêu chuẩn, nhờ hợp chất bám đường tốt và gai lốp rất nông. Tuy nhiên, loại lốp này không dành cho việc chạy lâu dài.
Bộ vá lốp khẩn cấp cũng có giới hạn rõ ràng. Toyota Magazine UK lưu ý các bộ dụng cụ này không nên được dùng nếu vết thủng có đường kính hơn 4 mm, nếu vành xe bị hư hại hoặc nếu lốp đã xẹp hoàn toàn hay chạy trong tình trạng áp suất thấp trong thời gian dài. Điều đó đồng nghĩa trong nhiều tình huống thực tế, tài xế vẫn phải phụ thuộc vào dịch vụ cứu hộ.
Sự biến mất của lốp dự phòng vì vậy đặt ra cả vấn đề an toàn lẫn tính thực dụng. AAA từng cho biết tổ chức này xử lý hơn 4 triệu cuộc gọi hỗ trợ lốp xẹp mỗi năm, đồng thời nhấn mạnh lốp xẹp không phải vấn đề đang biến mất, trong khi lốp dự phòng thì ngày càng ít xuất hiện. Khi sự cố lốp thường xảy ra bất ngờ và vào thời điểm bất tiện, việc chủ xe hiểu rõ trang bị trên xe và chuẩn bị phương án xử lý khẩn cấp trở nên quan trọng hơn trước.
