Lễ ký kết diễn ra vào thời điểm quan trọng trong hợp tác giữa 2 quốc gia ngay trong thời gian chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Australia (9-12/8), giữa bối cảnh Việt Nam và Australia đang tiếp tục cụ thể hóa quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện được thiết lập từ tháng 3/2024.
Đây là lần đầu tiên, một viện nghiên cứu của Việt Nam đạt được thỏa thuận hợp tác về công nghệ lõi y sinh với viện nghiên cứu hàng đầu của Australia. Viện RNA thuộc Đại học New South Wales (Australia) là trung tâm nghiên cứu khoa học y sinh số một của nước Australia, nghiên cứu chuyên sâu về khoa học và công nghệ RNA. Viện phát triển công nghệ RNA theo chuỗi hoàn chỉnh, từ nghiên cứu nền tảng, thiết kế và tối ưu cấu trúc RNA, phát triển quy trình sản xuất, nghiên cứu hệ vận chuyển đến sản xuất mẫu phục vụ nghiên cứu tiền lâm sàng và lâm sàng. Viện trực thuộc Đại học New South Wales (UNSW Sydney), thành viên Group of Eight (Go8), nhóm các đại học nghiên cứu hàng đầu Australia. Theo QS World University Rankings 2027, UNSW xếp thứ 19 thế giới và thứ nhất tại Australia.
Hiện Viện RNA UNSW đang hướng đến nghiên cứu, phát triển vắc xin mRNA phòng cúm và vắc xin ung thư cá thể hóa cho ung thư phổi, đại trực tràng. Đồng thời, từng bước làm chủ chuỗi công nghệ RNA - nền tảng của nhiều vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới. Đây cũng là những nền tảng khoa học mà Viện nghiên cứu Tâm Anh, Việt Nam quan tâm và có những hoạt động hợp tác quốc tế chuyên sâu trong nhiều năm nay, cụ thể về vắc xin ung thư và vắc xin phòng các bệnh truyền nhiễm.
Thỏa thuận đặt nền móng cho quan hệ hợp tác dài hạn giữa hai bên trong nghiên cứu khoa học, đào tạo nguồn nhân lực, phát triển công nghệ RNA, nghiên cứu tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng và chuẩn bị năng lực sản xuất các sản phẩm y sinh dựa trên nền tảng RNA.
Trước mắt, Viện RNA UNSW đề xuất hai hướng chương trình trọng điểm: phát triển vắc xin mRNA phòng cúm cho Việt Nam và phát triển mẫu vắc xin ung thư cá thể hóa cho bệnh nhân ung thư phổi hoặc đại trực tràng. Đây là những hướng nghiên cứu có thể tạo ra giá trị trực tiếp cho Việt Nam, đồng thời mở rộng dữ liệu và năng lực nghiên cứu RNA của hai bên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Sydney - ông Nguyễn Thanh Tùng, đánh giá cao việc Viện Nghiên cứu Tâm Anh và Viện RNA UNSW đã đạt được thỏa thuận hợp tác khoa học quan trọng và ký kết hợp tác vào thời điểm này có ý nghĩa đặc biệt, cho thấy quan hệ giữa hai nước đang được chuyển hóa thành những chương trình hợp tác cụ thể giữa các tổ chức trong những lĩnh vực có tầm quan trọng chiến lược.
Đặc biệt, hợp tác với làm chủ nền tảng công nghệ lõi RNA giúp rút ngắn quá trình nghiên cứu, tăng khả năng mở rộng sản xuất và chủ động ứng phó với các tình huống y tế khẩn cấp, qua đó củng cố năng lực tự chủ và an ninh y tế quốc gia.
RNA (axit ribonucleic) là phân tử sinh học truyền tải thông tin di truyền trong tế bào. Từ nền tảng RNA, các nhà khoa học mở ra nhiều hướng điều trị mới cho ung thư, bệnh di truyền, bệnh miễn dịch, bệnh hiếm và nhiều lĩnh vực y sinh học khác.
Giáo sư Pall Thordarson, Giám đốc Viện RNA UNSW, cho rằng Việt Nam đang có cơ hội trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy cuộc cách mạng công nghệ RNA tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Chính phủ Việt Nam đã thể hiện rõ định hướng phát triển công nghệ RNA thông qua Quyết định 1657/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ và Nghị quyết 72-NQ/TW của Bộ Chính trị. Cùng với kinh nghiệm triển khai các thử nghiệm lâm sàng vắc xin mRNA và việc Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) công nhận Việt Nam đạt Cấp độ Trưởng thành 3 (Maturity Level 3) đối với hệ thống quản lý vắc xin, đây là những yếu tố khiến Việt Nam trở thành đối tác hấp dẫn đối với các nhà nghiên cứu Australia.
Giá trị của hợp tác không chỉ nằm ở chuyển giao công nghệ mà còn ở việc cùng tạo ra dữ liệu và giải pháp phù hợp với đặc điểm bệnh tật của người Việt Nam và khu vực Đông Nam Á. Những hướng nghiên cứu này có thể tạo ra giá trị trực tiếp cho Việt Nam, đồng thời mở rộng dữ liệu và năng lực nghiên cứu RNA của hai bên tại khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Bác sĩ Phương Lễ Trí, Giám đốc Điều hành Viện Nghiên cứu Tâm Anh, cho biết đây là lần đầu tiên Việt Nam tiếp cận mô hình phát triển RNA theo chuỗi hoàn chỉnh, kết nối từ nghiên cứu nền tảng, phát triển công nghệ, đánh giá tiền lâm sàng, thử nghiệm lâm sàng đến chuẩn bị năng lực sản xuất trong nước.
Hợp tác mở ra cơ hội để Việt Nam từng bước làm chủ công nghệ RNA - nền tảng chiến lược của nhiều loại vắc xin, thuốc sinh học và liệu pháp điều trị thế hệ mới - qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị của một trong những công nghệ sinh học phát triển nhanh trên thế giới.
