Đây là thông tin được Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả Lê Minh Tuấn chia sẻ tại tọa đàm quốc tế “Bảo vệ bản quyền game Việt Nam - Hàn Quốc: Thực tiễn chính sách và thực thi hiện nay” vừa diễn ra tại Hà Nội.
Theo ông Lê Minh Tuấn, lĩnh vực game đang hội tụ các điều kiện để phát triển mạnh mẽ. Game không chỉ là hình thức giải trí mà đang trở thành một ngành kinh tế sáng tạo quan trọng, đóng góp vào tăng trưởng kinh tế số, đổi mới công nghệ và tạo việc làm cho hàng triệu lao động trẻ.
Tại Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Chiến lược phát triển công nghiệp văn hóa đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, trong đó tiếp tục xác định game là một trong những ngành công nghiệp văn hóa trọng tâm.
Bên cạnh tiềm năng, tình hình vi phạm bản quyền game hiện nay đặt ra thách thức không nhỏ, cần có sự phối hợp đồng bộ để tập trung giải quyết. Các vi phạm bản quyền game chủ yếu là các hành vi: phổ biến bản game crack, bản mod trái phép; vi phạm trên nền tảng livestream và video ngắn; sử dụng hack/cheat, phá khóa bảo mật; vận hành máy chủ lậu, phát hành game không phép…
Những hành vi này gây thiệt hại lớn cho doanh nghiệp, ảnh hưởng đến quyền lợi người dùng và làm méo mó môi trường cạnh tranh của ngành game.
Để ngành game phát triển bền vững, ông Lê Minh Tuấn cho rằng, cần sự đồng hành của cả cơ quan quản lý, doanh nghiệp, các nhà sáng tạo game, cá nhân người sử dụng… cũng như các tổ chức bảo vệ bản quyền trong việc xây dựng hành lang pháp lý hiện đại và nâng cao nhận thức của cộng đồng.
Phó Giám đốc công ty VTC Công nghệ và Nội dung số Nguyễn Hùng Cương cũng cho rằng, hoạt động vi phạm bản quyền game không còn là hành vi tự phát mà được công nghiệp hóa, vận hành chuyên nghiệp bởi các cá nhân và tổ chức.
Trong khi một game mobile cần 1 - 2 tháng để phát triển chính thức, các nhóm clone chỉ mất 3 ngày tạo ra bản nhái. Trong khi doanh nghiệp mất cả tuần để truy vết và xử lý server vi phạm, họ có thể mở server mới chỉ trong 2 - 3 giờ…
Ông Lee YongEil, Trưởng đại diện Văn phòng Cơ quan Bảo vệ bản quyền Hàn Quốc tại Việt Nam cho biết, tại Hàn Quốc, tỷ lệ vi phạm bản quyền giảm dần, song việc sử dụng game lậu vẫn chiếm 11,8%, diễn ra trong môi trường trực tuyến. Các server lậu đặt ở nước ngoài gây khó khăn lớn cho công tác điều tra, truy tố và dẫn độ tội phạm về Hàn Quốc…
Theo các diễn giả, hành vi vi phạm bản quyền game ngày càng tinh vi và mang tính xuyên quốc gia, việc ngăn ngừa đòi hỏi sự hợp tác chặt chẽ. Hàn Quốc và Việt Nam cần thiết lập cơ chế liên minh và Hotline IP để rút ngắn thời gian xử lý vi phạm, chuyển giao công nghệ tiên tiến với chi phí phù hợp, phối hợp hiệu quả ngăn chặn game lậu…
Ông Yu Byoung Han, Chủ tịch Quỹ Văn hóa Game Hàn Quốc, Chủ tịch Hiệp hội Bản quyền phần mềm Hàn Quốc cho rằng, để duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ của ngành game, bảo hộ bản quyền được xem là yếu tố tiên quyết. Đồng thời, việc tăng cường hợp tác và đẩy mạnh các hoạt động giao lưu, chia sẻ kinh nghiệm đóng vai trò then chốt nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ bản quyền trong lĩnh vực công nghiệp văn hóa, trên các nền tảng số.
Chủ tịch HĐQT VNFUND, Phó Chủ tịch Hiệp hội Phát triển công nghiệp văn hóa Việt Nam Kiều Công Thược cho rằng, văn hóa bản quyền không chỉ là tuân thủ pháp luật, mà là nền tảng để ngành sáng tạo Việt Nam phát triển bền vững, đưa game Việt trở thành ngành mũi nhọn trong công nghiệp văn hóa quốc gia.
Từ đó, ông Thược đề xuất, cần chuẩn hóa lớp quyền trong game và quy trình xác lập bản quyền; xây dựng thị trường giao dịch bản quyền (IP marketplace), đẩy mạnh công nghệ bảo vệ bản quyền, nuôi dưỡng văn hóa bản quyền trong cộng đồng sáng tạo và người dùng.
Nhiều ý kiến cũng cho rằng, khung pháp lý về sở hữu trí tuệ ở Việt Nam và Hàn Quốc đã dần được hoàn thiện, tuy nhiên, vấn đề nằm ở tốc độ và hiệu quả thực thi.
Theo ông Nguyễn Xuân Trọng, Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, quá trình điều tra, truy tố và xét xử trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ tại Việt Nam mất vài năm - thời gian quá dài so với vòng đời của một game.
Hơn nữa, việc chứng minh thiệt hại tài chính để khởi tố vụ án hình sự gặp khó khăn do thiếu cơ quan chuyên trách đánh giá thiệt hại và khó truy vết dòng tiền thu lời. Ông Trọng cho rằng, bên cạnh việc đẩy mạnh ngăn chặn truy cập server lậu, cần khởi tố các vụ việc điển hình để bảo đảm tính răn đe.
Trong khi chờ hoàn thiện về pháp lý, một số doanh nghiệp game đã chủ động tự bảo vệ bản quyền của mình. Ông Nguyễn Hùng Cương cho biết đơn vị đã triển khai mô hình phòng thủ 3 lớp hiệu quả: Giải pháp kỹ thuật nhằm bảo mật và phát hiện sớm vi phạm; đăng ký sở hữu trí tuệ và thiết lập cơ chế phản ứng nhanh yêu cầu nền tảng số lớn gỡ nội dung vi phạm; biến cộng đồng thành một "lớp phòng thủ" tích cực và hiệu quả.
Ông Nguyễn Văn Cương, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ bản quyền Việt Nam (Cục Bản quyền tác giả) cho biết, các nội dung được đề cập tại tọa đàm sẽ là cơ sở để đơn vị triển khai các chương trình phối hợp với Cơ quan Bảo vệ bản quyền Hàn Quốc (KCOPA). Sự hợp tác này là tiền đề quan trọng để Việt Nam xây dựng môi trường sáng tạo an toàn, minh bạch, góp phần đưa game và nội dung số trở thành ngành mũi nhọn trong công nghiệp văn hóa.
